Viêm loét dạ dày là hiện tượng thương tổn niêm mạc dạ dày

Viêm loét dạ dày tá tràng: Nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán và các phương pháp điều trị

Viêm loét dạ dày tá tràng là một bệnh tiêu hoá thường gặp, gây ra nhiều ảnh hưởng sức khoẻ như đau bụng, chán ăn, ợ chua. Vậy bệnh viêm loét dạ dày được định nghĩa là gì? Bệnh có triệu chứng gì và được chẩn đoán ra sao? Có những cách nào để điều trị bệnh? Hãy cùng chiase24.com tìm hiểu về viêm loét dạ dày tá tràng qua bài viết dưới đây.

Định nghĩa viêm loét dạ dày – tá tràng là gì?

Viêm loét dạ dày là hiện tượng thương tổn niêm mạc dạ dày

Viêm loét dạ dày là hiện tượng thương tổn niêm mạc dạ dày


Viêm loét dạ dày (tiếng Anh: stomach ulcers) là hiện tượng thương tổn và viêm loét ở trên niêm mạc dạ dày. Niêm mạc là lớp màng mỏng lót bên trong cùng của dạ dày. Dạ dày bị tổn thương khi niêm mạc bị bào mòn và làm lộ ra các lớp bên dưới thành dạ dày. 
Viêm loét có thể xảy ra ở bất kì vị trí nào của dạ dày. Tuỳ theo vị trí viêm, bệnh được gọi với nhiều tên gọi khác nhau: đau thượng vị dạ dày, viêm hang vị, viêm bờ cong nhỏ, loét hang vị, viêm tâm vị
Bệnh có thể xảy ra với mọi đối tượng nhưng phổ biến nhất ở lứa tuổi 30-35. 

Nguyên nhân viêm loét dạ dày – tá tràng

1. Vi khuẩn Helicobacter pylori (HP)

Vi khuẩn HP sống trong dạ dày người

Vi khuẩn HP sống trong dạ dày người


Vi khuẩn HP là nguyên nhân chính gây viêm loét dạ dày. Chúng sống và phát triển trong dạ dày người. Khi đã xâm nhập vào cơ thể, chúng chui vào trong lớp nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày và tiết ra chất độc (urease) phá huỷ chức năng kháng acid của niêm mạc. 
Ngoài viêm loét dạ dày, HP còn gây loét tá tràngung thư dạ dày
Vi khuẩn HP lây chủ yếu qua đường miệng (nước bọt), qua nguồn nước và thức ăn bẩn, cũng như qua thiết bị y tế chưa tiệt trùng. 

2. Sử dụng thuốc giảm đau, kháng viêm

Sử dụng các thuốc NSAIDS trong thời gian dài có thể gây loét dạ dày

Sử dụng các thuốc NSAIDS trong thời gian dài có thể gây loét dạ dày


Các thuốc kháng viêm không steroid (Non-steroidal Anti-inflammatory Drugs, NSAIDs) là nguyên nhân thứ hai gây viêm loét dạ dày. Các thuốc phổ biến gồm có Aspirin, Ibuprofen, Naproxen
Các thuốc này ức chế quá trình tổng hợp prostaglandin, khiến niêm mạc dạ dày mất đi một hàng rào bảo vệ, tăng cao khả năng gây viêm loét dạ dày. 

3. Sử dụng thuốc lá và bia rượu thường xuyên

Thuốc lá chứa nhiều nicotine

Thuốc lá chứa nhiều nicotine và formaldehyde


Khói thuốc lá chứa hơn 200 loại chất có hại cho sức khoẻ con người. Đặc biệt, nicotine kích thích cơ thể tiết ra nhiều cortisol, tác nhân gây viêm loét dạ dày.
Bia rượu và các nước uống có cồn có các chất làm bào mòn niêm mạc dạ dày, gây kích thích và viêm loét dạ dày. 

4. Stress kéo dài

Stress kéo dài không chỉ khiến cho cơ thể căng thẳng, lo lắng mà còn thúc đẩy dạ dày tiết nhiều acid. Acid của dạ dày có pH rất mạnh (pH khoảng 2.0) nên chúng có tính bào mòn cao. Các lớp niêm mạc của dạ dày sẽ mỏng đi. 

5. Ăn uống và sinh hoạt thiếu khoa học

Ăn không đúng bữa có thể gây viêm loét dạ dày

Ăn không đúng bữa có thể gây viêm loét dạ dày


Các thói quen như:

  • Thức khuya
  • Không ăn sáng
  • Ăn uống lệch bữa, ăn khuya nhiều
  • Lười vận động 

khiến cho dạ dày dễ bị rối loạn. Nếu dạ dày tiết quá nhiều acid, bạn sẽ bị viêm loét dạ dày. 

Triệu chứng viêm loét dạ dày – tá tràng

1. Đau vùng thượng vị

Các cơn đau thượng vị có thể đau âm ỉ hoặc gây quặn thắt từng cơn

Các cơn đau thượng vị có thể đau âm ỉ hoặc gây quặn thắt từng cơn


Thượng vị chỉ vùng bụng trên rốn. Các cơn đau thường xuất hiện khi bạn đói hoặc khoảng 2-3 giờ sau ăn. Bạn cũng có thể chịu các cơn đau lúc nửa đêm, gần sáng và đau lan ra sau lưng.
Các cơn đau tồn tại ở nhiều mức. Chúng có thể xuất hiện âm ỉ cả ngày, đau tức bụng hoặc các cơn đau có thể đến từng cơn, gây quặn thắt, ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống.
Bạn nên hạn chế ăn đồ chua, cay khi đang đói. Bạn cũng nên hạn chế ăn đồ nhiều mỡ bởi đồ chiên rán dễ gây đau bụng hơn.

2. Các triệu chứng khó tiêu

Viêm loét dạ dày gây rối loạn tiêu hoá, khó tiêu, ợ hơi

Viêm loét dạ dày gây rối loạn tiêu hoá, khó tiêu, ợ hơi


Khi dạ dày bị tổn thương, hoạt động tiêu hoá chậm lại, người bệnh thường cảm thấy chướng bụng và đầy hơi. 
Khi bụng quá đầy, bạn có thể có thêm triệu chứng buồn nôn. 

3. Ợ hơi

Do dạ dày tiết nhiều acid và vi khuẩn HP thải ra nhiều khí NH3 và CO2, đa số bệnh nhân viêm loét dạ dày có dấu hiệu ợ hơi và ợ chua. Các khối khí này có thể gây nóng rát thượng vị và cổ họng khi bệnh nhân ợ. 

4. Rối loạn tiêu hoá

Viêm loét dạ dày cũng thể gây tiêu chảy, táo bón, hoặc tiêu chảy – táo bón kết hợp. Bạn có thể bị tiêu chảy 2 ngày, sau đó táo bón 2-3 ngày và lặp lại chu trình.
Một số bệnh nhân giảm cân cân nhanh do thường xuyên tiêu chảy. Một số khác lại tăng cân nhanh do các triệu chứng đau chỉ xảy ra lúc bụng đói và họ ăn nhiều hơn để lấp cơn đau. 

5. Mất ngủ

Viêm loét dạ dày giảm chất lượng giấc mơ

Viêm loét dạ dày giảm chất lượng giấc mơ


Bạn có thể bị khó ngủ và mất ngủ do bụng bị đầy hơi, nặng bụng, đau bụng. Ở một số trường hợp, khối khí bị tắc ở vùng thượng vị mà không ợ lên được, gây khó thở. Những trường hợp này cần kê gối cao để giúp ngủ dễ hơn. 

Ảnh hưởng của viêm loét dạ dày – tá tràng đến sức khoẻ

Bệnh viêm loét dạ dày, nếu không điều trị sớm, sẽ trở thành mãn tính và khó điều trị dứt điểm. Bệnh cũng gây nên nhiều biến chứng sức khoẻ nguy hiểm:

1. Hẹp môn vị

Hẹp môn vị gây ứ đọng thức ăn

Hẹp môn vị gây ứ đọng thức ăn


Hẹp môn vị là dạng mô xơ phát triển trên ổ loét. Mô gây hẹp lòng ruột ngay dưới dạ dày, chặn đường đi của thức ăn nên cơ thể tiêu hoá chậm. Người bệnh có triệu chứng:

  • Nôn mửa, thực phẩm nôn ra có mùi hôi
  • Bụng óc ách chưa tiêu hoá được thức ăn cũ
  • Tiêu chảy
  • Sụt cân nhanh
  • Đau bụng quặn thắt, đau liên tục trong nhiều ngày
  • Người mệt mỏi, lờ đờ
  • Cơ thể toát mồ hôi nhưng da bụng sờ thấy lạnh

2. Xuất huyết tiêu hoá trên

Vết viêm loét có thể bị chảy máu, gây mất máu, thiếu máu. Người bệnh có triệu chứng chóng mặt, choáng váng, nôn ra máu hoặc đại tiện ra phân màu đen. Nếu mất quá nhiều máu, người bệnh có thể bị nguy hiểm tính mạng. 

3. Thủng dạ dày

Vết loét sâu có thể gây thủng dạ dày

Vết loét sâu có thể gây thủng dạ dày


Khi vết loét tổn thương sau qua lớp niêm mạc, xuyên tới lớp dưới niêm mạc và thậm chỉ tới lớp cơ, bệnh nhân có thể bị thủng dạ dày. 
Bệnh nhân cảm thấy như có người khác lấy dao đâm vào bụng. Bụng gồng cứng, cơn đau quặn thắt và việc thở mạnh gây đau nhiều hơn. 
Ngoài đau bụng, bệnh nhân còn có các triệu chứng:

  • Mất sức, mệt mỏi
  • Da mặt tái xanh
  • Tay chân lạnh
  • Toát mồ hôi
  • Huyết áp thấp

4. Ung thư dạ dày

Tuy viêm loét dạ dày là một bệnh lý lành tính, nó vẫn có thể dẫn đến ung thư dạ dày. Đây là loại ung thư hệ tiêu hoá phổ biến nhất. 

Chẩn đoán viêm loét dạ dày tá tràng

1. Chẩn đoán viêm loét dạ dày bằng xét nghiệm hơi thở (UB test)

Xét nghiệm hơi thở tìm vi khuẩn HP

Xét nghiệm hơi thở tìm vi khuẩn HP


Xét nghiệm hơi thở giúp tìm vi khuẩn HP. Bệnh nhân sẽ uống một lượng chất lỏng vô hại hoặc 1 viên thuốc chuyên dụng, nghỉ 1 tiếng và đo nồng độ.
Phương pháp này sử dụng đồng vị carbon 13 hoặc 14C. Độ chênh nồng độ CO2 giữa lúc không uống thuốc và sau uống thuốc giúp bác sĩ chẩn đoán sự hiện diện của vi khuẩn HP. 
Nguyên lý của phương pháp có thể được hiểu như sau:

  • Để tồn tại trong dạ dày, vi khuẩn HP tiết ra men urease giúp trung hoà acid.
  • Quá trình thuỷ phân urease tạo nên NH3 và CO2.
  • CO2 được hấp thu vào máu, đi lên phổi và đào thải ra đường thở.
  • Nếu bạn có nhiều khuẩn HP, nồng độ CO2 trong hơi thở của bạn cao. 

2. Chẩn đoán viêm loét dạ dày bằng xét nghiệm phân

Xét nghiệm phân

Xét nghiệm phân


Bệnh nhân có thể tự thu thập mẫu phân tại nhà, rồi trực tiếp mang tới cơ sở xét nghiệm ngay sau khi thu mẫu. Bệnh nhân cũng có thể để bác sĩ trực tiếp lấy mẫu phân từ trực tràng.
Một số hoá chất đặc biệt sẽ được cho vào mẫu phân. Nếu mẫu chuyển sang màu xanh dương thì người đó đã nhiễm vi khuẩn HP. 

3. Chẩn đoán viêm loét dạ dày bằng xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu


Xét nghiệm máu đo kháng thể kháng HP trong huyết thanh. Tuy nhiên, phương pháp này ít được sử dụng do độ chính xác không cao. 

4. Nội soi dạ dày

Nội soi dạ dày giúp đánh giá tình trạng bệnh

Nội soi dạ dày giúp đánh giá tình trạng bệnh


Nội soi dạ dày giúp đánh giá tình trạng viêm loét dạ dày. Bác sĩ cũng có thể tiên lượng khả năng điều trị. Một vài ổ loét có thể điều trị nội khoa bằng thuốc, nhưng một vài ổ loét xấu, xù xì, lồi lõm hoặc xơ chai có thể là dấu hiệu của ung thư dạ dày
Khi soi xong, bác sĩ cũng sẽ lấy một mô sinh thiết để test urease nhanh, làm sinh thiết mô bệnh học hoặc nuôi cấy vi khuẩn

Điều trị viêm loét dạ dày – tá tràng

1. Điều trị viêm loét dạ dày bằng thuốc

Bạn nên uống thuốc theo chỉ định của bác sĩ

Bạn nên uống thuốc theo chỉ định của bác sĩ


Các thuốc điều trị viêm loét dạ dày bao gồm:

  • Thuốc diệt vi khuẩn HP
  • Thuốc kháng acid
  • Thuốc giảm tiết acid
  • Thuốc ức chế bơm proton giúp ngăn chặn việc tiết acid HCl
  • Thuốc tạo màng bọc để bảo vệ niêm mạc dạ dày.

Sau khi thăm khám, bác sĩ sẽ xác định tình trạng và nguyên nhân gây bệnh viêm loét dạ dày và kê thuốc phù hợp cho bạn. Bạn sẽ uống thuốc trong khoảng 2-4 tuần, sau đó tái khám để kiểm tra hiệu quả điều trị.
Lưu ý 1: Bạn lưu ý không tự ý bỏ thuốc hay huỷ lịch tái khám khi thấy sức khoẻ tiến triển tốt lên. Bạn cũng không được tự ý sử dụng lại đơn thuốc cũ hoặc đơn thuốc của người khác. 
Lưu ý 2: Các thuốc điều trị viêm loét dạ dày có thể gây nhiều phản ứng phụ về sức khoẻ cũng như tâm lý (rối loạn lo âu, trầm cảm). Bạn không được tự ý mua và sử dụng thuốc điều trị khi không được bác sĩ khuyên dùng. 

2. Điều trị viêm loét dạ dày hỗ trợ bằng thực phẩm chức năng

Nghệ pha nước ấm cùng mật ong rất tốt

Nghệ pha nước ấm cùng mật ong rất tốt


Nếu được sự đồng ý và khuyên dùng của bác sĩ, bác có thể sử dụng các bài thuốc dân gian sau kết hợp với điều trị:

  • Tinh bột nghệ kết hợp với mật ong pha nóng uống mỗi sáng có tác dụng chống viêm, giảm tiết dịch vị dạ dày và chống loét dạ dày
  • Nước ép nha đam có thể giúp giảm đầy hơi và giúp nhuận tràng
  • Bột nghệ đen hoà cùng nước ấm giúp kích thích tiêu hoá và ngăn tiết dịch vị dạ dày. 

3. Điều trị viêm loét dạ dày bằng phẫu thuật

Trong trường hợp bạn bị các biến chứng của viêm loét dạ dày như hẹp môn vị, thủng dạ dày hay ung thư dạ dày, bạn sẽ cần phẫu thuật. 

Cách chăm sóc và bảo vệ cơ thể của bạn khỏi viêm loét dạ dày

Bệnh viêm loét dạ dày là một bệnh của hệ tiêu hoá nên bạn cần duy trì một chế độ ăn uống phù hợp. 

1. Chế độ ăn uống nghiêm ngặt – Các thực phẩm bạn nên ăn

Bạn có thể tham khảo thực đơn này để tăng cường sức khoẻ dạ dày nhé

Bạn có thể tham khảo thực đơn này để tăng cường sức khoẻ dạ dày nhé

  • Nhiều rau củ quả tươi. Bạn nên chọn các loại rau củ non, ưu tiên họ cải (cải bắp, củ cải, cải thảo, rau cải lá) do chúng có nhiều vitamin tốt cho hệ tiêu hoá.
  • Sữa và trứng có thể giúp đệm trung hoà acid dạ dày. Bạn nên uống sữa nóng. Đối với trứng, bạn nên ăn trứng hấp hoặc trứng trong cháo, mỗi tuần chỉ ăn khoảng 2-3 lần, mỗi lần 1-2 quả chứ không ăn nhiều. Tuy nhiên, nếu bạn không tiêu hoá được lactose thì không nên uống sữa.
  • Đạm dễ tiêu: thịt lợn nạc, thịt cá nạc – luộc, hấp hoặc kho.
  • Tinh bột ít mùi vị và dễ tiêu: cơm, bánh mì, ngũ cốc nguyên hạt
  • Cháo, khoai củ nấu thành canh hoặc luộc chín kỹ. 
  • Dầu thực vật hoặc dầu hạt như dầu hướng dương, dầu vừng, dầu hạt cải, dầu nành.
  • Các thực phẩm này nên được thái nhỏ, nghiền nát hoặc nấu mềm để hỗ trợ tiêu hoá. Bạn cũng nên ăn thức ăn ngay sau khi mới nấu xong, không để thức ăn nguội hay để lâu trong tủ lạnh. 

2. Chế độ ăn uống nghiêm ngặt – Các thực phẩm bạn cần tránh

Bạn chú ý kiêng kị các thực phẩm không tốt cho dạ dày

Bạn chú ý kiêng kị các thực phẩm không tốt cho dạ dày

  • Tất cả đồ ăn chiên rán
  • Tất cả đồ ăn có mỡ như thịt mỡ, bánh trái sử dụng nhiều mỡ
  • Thịt nguội như jambon, lạp xưởng, xúc xích
  • Rau quá nhiều xơ như rau lá già, rau cần
  • Hoa quả xanh và chua như chanh, cóc, xoài, sấu
  • Các thức ăn cứng và dai như gân, sụn, chân gà
  • Các loại gia vị, giấm, tỏi, hành, tiêu, ớt, dưa cà muối, hành muối
  • Các loại nước uống có gas và có cồn
  • Chè và cà phê đặc

3. Lối sống lành mạnh

Bạn có quyết tâm cai thuốc?

Bạn hãy cai thuốc lá

  • Bỏ hút thuốc lá
  • Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc nước sạch để tránh nguy cơ nhiễm vi khuẩn H.pylori.
  • Ăn các thực phẩm có lợi cho tiêu hoá, và chỉ ăn khi các thực phẩm đã được nấu chín hoàn toàn
  • Ăn uống đúng giờ, đúng bữa
  • Hạn chế sử dụng các thuốc giảm đau đại trà như ibuprofen, aspirin và naproxen
  • Luyện tập thể dục thể thao phù hợp với thân thể như đi bộ, yoga, v.v…
  • Không dùng chung bát đũa với người khác. Bát đũa cũng cần rửa sạch và phơi khô để phòng ngừa lây nhiễm vi khuẩn HP giữa người và người. 

Lời kết

Đối với nhiều người, viêm loét dạ dày là một ác mộng bởi bệnh gây nhiều trở ngại trong việc ăn uống và sinh hoạt, cũng như gây nhiều biến chứng nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu bạn hiểu biết về bệnh, bạn có thể phòng ngừa và điều trị bệnh kịp thời. 
Với những thông tin trên, chiase24.com tin rằng bạn đã nắm được những thông tin cần biết về dấu hiệu, chẩn đoán, và điều trị bệnh viêm loét dạ dày. Bạn nên chú ý sinh hoạt điều độ và ăn uống khoa học để phòng ngừa bệnh viêm loét dạ dày. 
[spoiler title = “Tham Khảo”]

  1. https://www.healthline.com/health/stomach-ulcer
  2. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/peptic-ulcer/symptoms-causes/syc-20354223
  3. https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/stomach-liver-and-gastrointestinal-tract/stomach-ulcer
  4. https://medlineplus.gov/pepticulcer.html

[/spoiler]

5/5 - (1 bình chọn)
Mách bạn cách dùng tảo Spirulina giảm cân hiệu quả chỉ trong 7 ngày
Ung thư dương vật: nguyên nhân, biểu hiện, chuẩn đoán và cách chữa hiệu quả

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *