Ung thư gan có thể phát triển nguyên phát (tại gan) hoặc di căn (từ cơ quan khác)

Ung thư gan: Nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán và 10 phương pháp điều trị

Ung thư gan đứng đầu trong các loại ở Việt Nam về số ca mắc và tỷ lệ tử vong. Vậy bệnh gan là gì? Bệnh có dấu hiệu và chẩn đoán ra sao? Có những phương pháp được sử dụng để điều trị gan? Hãy cùng chiase24.com tìm hiểu về bệnh gan thông qua bài viết dưới đây. 

Định nghĩa gan là gì?

Gan là một cơ quan thiết yếu của cơ thể

Gan là một cơ quan thiết yếu của cơ thể


Gan là một cơ quan quan trọng của cơ thể với nhiều chức năng chuyển hoá:

  • Sản xuất mật
  • Hấp thu và chuyển hoá bilirubin
  • Hỗ trợ đông máu
  • Chuyển hoá carbohydrates
  • Chuyển hoá chất béo
  • Hỗ trợ chuyển hoá protein
  • Lọc máu
  • Sản xuất albumin
  • Lưu trữ vitamin và khoáng chất

(tiếng Anh: liver cancer, hepatic cancer) là tình trạng phát triển không kiểm soát của các tế bào ung thư tại gan. Khi tế bào gan đã bị ung thư hoá, chức năng gan bị thoái hoá, gây ảnh hưởng nghiêm trọng lên sức khoẻ của toàn bộ cơ thể

Có những loại ung thư gan nào?

Tuỳ theo nguồn gốc của khối u ác tính, bệnh ung thư gan được chia thành ung thư gan nguyên phát và ung thư gan di căn.

Ung thư gan có thể phát triển nguyên phát (tại gan) hoặc di căn (từ cơ quan khác)

Ung thư gan có thể phát triển nguyên phát (tại gan) hoặc di căn (từ cơ quan khác)

Ung thư gan nguyên phát

Các khối ung thư gan nguyên phát có thể xuất phát từ thành phần nhu mô, biểu mô gan và phát triển thành:

  • Ung thư tế bào gan (HCC)
  • Ung thư tế bào gan xơ dẹt – khối u có nguồn gốc từ tế bào gan
  • Ung thư tế bào đường mật trong gan – khối u có nguồn gốc từ tế bào đường mật
  • Ung thư hỗn hợp (tiếng Anh: cholangio hepatocarcinoma)

Các khối ung thư gan nguyên phát cũng có thể xuất phát từ trung mô, dù dạng này hiếm gặp hơn:

  • U mạch máu
  • U nguyên bào gan
  • U gan cơ trơn
  • U gan cơ vân

Ung thư gan di căn

Ung thư gan di căn có thể xuất phát từ nhiều cơ quan, ví dụ như đại tràng (như hình)

Ung thư gan di căn có thể xuất phát từ nhiều cơ quan, ví dụ như đại tràng (như hình)


Bệnh ung thư gan di căn có nguồn gốc từ các loại bệnh ung thư khác. Hầu hết bệnh di căn từ hệ thống vùng lấy máu của hệ thống cửa, gồm có dạ dày, ruột non, đại tràng, tuỵ, mật. Các khối u nguyên phát cũng có thể xuất phát từ các cơ quan như vú, phổi, tuyến giáp, cơ quan sinh dục và tiết niệu.
Tổn thương di căn được chia ra làm nhiều loại:

  • Di căn tạo khối nhỏ trên nền gan lành
  • Di căn thể nang. Hình ảnh của thể này giống nang gan hoặc áp xe gan. Thể này hay gặp trong di căn ung thư cơ trơn, ung thư hắc tố, hoặc ung thư nhầy.
  • Di căn thể vôi hoá nhỏ. Thường di căn từ ung thư dạng dịch nhầy đại tràng hoặc ung thư buồng trứng.
  • Di căn giàu mạch máu, xuất phát từ các khối u nội tiết như u carcinoid, u tuỵ, u vỏ thượng thận, hay ung thư tế bào rau thai và ung thư thận.
  • Di căn thể thâm nhiễm lan toả dạng bè. Dạng này thường xuất phát từ ung thư thận và có cấu trúc khó xác định.
  • Di căn bạch huyết

Nguyên nhân ung thư gan

Hầu hết các ca ung thư gan phát triển từ xơ gan

Hầu hết các ca ung thư gan phát triển từ xơ gan


Có nhiều nguyên nhân gây nên bệnh ung thư gan nguyên phát:

  • Xơ gan. Hầu hết các ca bệnh ung thư gan phát triển từ bệnh nhân xơ gan, với tiền sử uống nhiều rượu, nhiễm viêm gan B, hoặc viêm gan C. 
  • Thuốc tránh thai. Việc sử dụng thuốc tránh thai trong thời gian dài kích thích sự hình thành của các u tuyến adenoma trong gan, dễ phát triển thành các khối u biểu mô tế bào gan.
  • Nấm Aspergillus có chất aflatoxin có thể gây ung thư gan. Người bệnh ăn phải chất này nếu ăn các loại đậu, hạt đã bị mốc. 

Bệnh ung thư gan có lây không?

Tuy ung thư gan không lây, nguồn cơ gây ung thư gan là viêm gan B và viêm gan C có lây truyền

Tuy ung thư gan không lây, nguồn cơ gây ung thư gan là viêm gan B và viêm gan C có lây truyền


Bản thân bệnh ung thư gan không thể lây truyền từ người bệnh sang người lành. Tuy nhiên, rất nhiều ca bệnh ung thư gan phát triển từ bệnh viêm gan Bviêm gan C. Hai loại bệnh này do virus viêm gan B, viêm gan C gây nên và có thể lây truyền qua đường máu và đường tình dục. 

Ai có nguy cơ bệnh ung thư gan

Việc sử dụng rượu bia và thuốc lá đẩy nhanh nguy cơ ung thư gan

Việc sử dụng rượu bia và thuốc lá đẩy nhanh nguy cơ ung thư gan


Những đối tượng sau có nguy cơ mắc bệnh ung thư gan cao:

  • Xơ gan
  • Gan nhiễm mỡ
  • Nghiện rượu lâu năm
  • Nghiện thuốc lá
  • Nhiễm virus viêm gan B
  • Nhiễm virus viêm gan C
  • bệnh tiểu đường loại 2
  • Tuổi cao (nam trên 40 tuổi, nữ trên 50 tuổi)
  • Tiền sử gia đình có người mắc viêm gan B và viêm gan C
  • Ăn phải thực phẩm bẩn, bị mốc
  • Làm việc ở môi trường độc hại. 
  • Nam giới có nguy cơ bị ung thư gan nhiều hơn nữ giới do thói quen sử dụng rượu bia và thuốc lá cao hơn. 

Ung thư gan có 4 giai đoạn

Ung thư gan được chia thành 4 giai đoạn, theo mức độ phát triển của khối u

Ung thư gan được chia thành 4 giai đoạn, theo mức độ phát triển của khối u


Bệnh ung thư gan được chia ra làm 4 giai đoạn chính:

  • Ung thư gan giai đoạn I – khối u vẫn khu trú ở trong gan và việc điều trị không quá phức tạp.
  • Ung thư gan giai đoạn II – khối u đã xâm lấn từ gan vào các mạch máu, cũng như lan rộng tới nhiều mô trong gan.
  • Ung thư gan giai đoạn III – khối u tiếp tục xâm lấn ra ngoài, nay cơ hội sống trên 5 năm giảm xuống chỉ còn 11%.
  • Ung thư gan giai đoạn IV – khối u đã di căn tới các cơ quan khác và việc điều trị vô cùng khó khăn, cơ hội sống chỉ còn 3%. 

Triệu chứng ung thư gan

1. Vàng da, vàng mắt

Vàng da, vàng mắt

Vàng da, vàng mắt


Bệnh nhân ung thư gan có da vàng rõ rệt, nhất là khi tiếp xúc với ánh nắng. Đây là hậu quả của tình trạng tắc nghẽn đường mật. Do bị khối u che chắn, muối mật (bilirubin) trào ngược từ trong túi mật vào các xoang gan, vào trong mạch máu và lắng đọng lại ở da.
Triệu chứng vàng da còn đi kèm theo phân bạc màunước tiểu màu nâu sẫm (giống màu nước trà đen hoặc màu nước vối).
Ngoài ra, củng mạc mắt của bệnh nhân cũng có thể chuyển sang màu vàng sậm. Triệu chứng này xuất hiện trước triệu chứng vàng da, hoặc cùng thời điểm.

2. Da ngứa ngáy

Acid mật gây ngứa da, khó chịu

Acid mật gây ngứa da, khó chịu


Triệu chứng này có thể xuất hiện trước vàng da hoặc cùng lúc với vàng da. Bệnh nhân ngứa ngáy nhiều, nhất là về đêm. Điều trị bằng các thuốc da liễu không hiệu quả.
Triệu chứng ngứa da xảy ra do acid mật lắng đọng ở da và kích thích các thụ thể thần kinh cảm giác tại da. 

3. Giảm cân không rõ lí do

Ung thư gan gây rối loạn tiêu hoá – chán ăn, chướng bụng, đầy hơi – do thiếu dịch mật bài xuất xuống ruột. Về lâu dài, bệnh nhân sút cân nhanh chóng.

4. Sốt

Bệnh nhân có thể bị sốt nhẹ, nhưng cũng có đôi khi bị sốt cao đột ngột, tới mức trên 39 độ. 

5. Đau bụng ở vùng gan

Ở giai đoạn đầu của bệnh, bệnh nhân chỉ đau nhẹ, khó xác định vị trí. Về sau, các cơn đau nặng lên, bệnh nhân chỉ điểm được vị trí đau tại vùng gan do tắc mật. 

Chẩn đoán ung thư gan

Siêu âm ổ bụng giúp chẩn đoạn ung thư gan

Siêu âm ổ bụng giúp chẩn đoạn ung thư gan

Chẩn đoán ung thư gan qua bệnh sử

  • Người bệnh đã từng nhiễm viêm gan B? viêm gan C? hay cả hai?
  • Người bệnh có sử dụng nhiều rượu bia không?
  • Người bệnh có tiếp xúc nhiều với hoá chất độc hại không?
  • Người bệnh có các triệu chứng điển hình của bệnh ung thư gan không?

Chẩn đoán ung thư gan theo xét nghiệm

  • Bằng chứng giải phẫu bệnh lý tìm thấy khối u ở gan, nếu là ung thư gan nguyên phát. Có thể sờ được bờ gan ở dưới bờ sườn với mật độ mềm do gan to
  • Chỉ số sinh hoá: AFP, AFP-L3, DCP, PIVKA II.
  • Siêu âm ổ bụng
  • Hình ảnh CT ổ bụng có cản quang hoặc MRI có cản từ cho kết quả điển hình
    • Khối u tăng quang trên thì động mạch gan
    • Khối u thoát thuốc trên thì tĩnh mạch cửa
    • Thì chậm
    • Khối u giảm quang trên thì chưa tiêm cản quang
    • Khối u tăng quang trên thì động mạch gan
  • Sinh thiết gan để giúp chẩn đoán xác định

Bệnh nhân ung thư gan sống được bao lâu

Tiên lượng sống của bệnh nhân phụ thuộc vào thời gian chẩn đoán và điều trị

Tiên lượng sống của bệnh nhân phụ thuộc vào thời gian chẩn đoán và điều trị


Tiên lượng bệnh phụ thuộc vào thời điểm chẩn đoán, giai đoạn ung thư gan, và thời gian điều trị:

  • Nếu bệnh nhân phát hiện bệnh sớm và kích thước khối u dưới 3cm thì tỷ lệ sống sau 5 năm ở mức cao, khoảng 80-90%.
  • Khi khối u phát triển tới 3-6cm thì tỷ lệ giảm xuống còn 60%.
  • Khi khối u lớn hơn 6cm, tỷ lệ chỉ còn ở mức 10-15%.
  • Khi ung thư gan giai đoạn cuối, kích thước khối u trên 10cm thì mục tiêu điều trị chỉ còn là giảm đau và kéo dài sự sống cho bệnh nhân hết sức có thể. 

10 phương pháp điều trị ung thư gan

1. Điều trị ung thư gan bằng phẫu thuật cắt gan

Qua phẫu thuật, bác sĩ có thể cắt bỏ phần gan bệnh hoặc thắt động mạch gan

Qua phẫu thuật, bác sĩ có thể cắt bỏ phần gan bệnh hoặc thắt động mạch gan


Phương pháp này chỉ áp dụng với ung thư gan giai đoạn sớm. Khi này, các tế bào ác tính mới khu trú tại một phần của lá gan. Việc cắt bỏ phần u này không gây ảnh hưởng gì quá nặng nề lên chức năng gan. 
Phẫu thuật gan được chia thành cắt gan không có kế hoạch và cắt gan có kế hoạch. Có 3 phương pháp phẫu thuật có kế hoạch (tính toán giải phẫu của gan) thường sử dụng:

  • Phương pháp Lortat – Jacob
  • Phương pháp Tôn Thất Tùng
  • Phương pháp Bismuth

2. Điều trị ung thư gan bằng việc thắt động mạch gan

Đây là phương pháp điều trị khi bệnh nhân không còn khả năng phẫu thuật cắt gan nữa. Bác sĩ sẽ thắt động mạch gan để làm giảm lượng máu tới nuôi dưỡng tế bào ung thư. Phương pháp này sẽ gây hoại tử khối u và làm khối u thu nhỏ lại. 

3. Điều trị ung thư gan bằng ghép gan

Bệnh nhân có thể được ghép gan

Bệnh nhân có thể được ghép gan


Bệnh nhân có thể được ghép gan nếu khối u ác tính có ở cả 2 lá gan, hoặc chỉ có ở 1 bên lá gan nhưng lá còn lại đã hỏng từ trước. Đây là phương pháp điều trị tốt nhất đối với ung thư gan chưa di căn
Phương pháp ghép gan chỉ được chỉ định với đối tượng bệnh nhân thoả mãn tất cả các điều kiện dưới đây:

  • Bệnh gan nặng, không phản ứng với tất cả các phương pháp khác
  • Không có bệnh tim hay phổi
  • Không bị ung thư ở các cơ quan khác trong vòng 5 năm tính tới thời điểm khám ung thư gan
  • Không uống rượu, không sử dụng chất kích thích
  • Cam kết uống thuốc điều trị ung thư gan suốt đời sau khi phẫu thuật

Bệnh nhân có thể ghi tên vào danh sách chờ gan, hoặc xin hiến gan từ người thân và bạn bè. Ghép gan giúp người bệnh nhanh chóng trở lại sinh hoạt bình thường, tuy nhiên cơ thể người nhận có thể đào thải lá gan mới dù đã uống thuốc chống đào thải. Các thuốc này cũng tăng nguy cơ nhiễm trùng và ung thư di căn về sau này. 

4. Điều trị ung thư gan bằng liệu pháp phá u bằng sóng cao tần (RFA)

Phương pháp RFA

Phương pháp RFA


Liệu pháp phá u bằng sóng cao tần còn được gọi là liệu pháp RFA (Radiofrequency ablation). Sóng cao tần là các sóng radio dòng điện xoay chiều, giúp tăng ma sát giữa các ions của mô u.
Nhiệt tạo ra do ma sát sẽ làm khô các mô xung quanh, từ đó làm mất nước trong tế bào và làm hoại tử đông khối u. 
Phương pháp này có hiệu quả tốt với đối tượng bệnh nhân:

  • có khối u dưới 3 cm
  • không thể điều trị bằng phẫu thuật do vị trí khối u không thuận lợi
  • có nhiều khối u
  • bị xơ gan

Phương pháp này có giá thành cao và có khả năng gây phản ứng phụ cao. 

5. Điều trị ung thư gan bằng vi sóng

Tương tự như RFA, phương pháp này có hiệu quả tốt với đối tượng bệnh nhân:

  • có khối u dưới 3 cm
  • không thể điều trị bằng phẫu thuật do vị trí khối u không thuận lợi
  • có nhiều khối u
  • bị xơ gan

Phương pháp này có giá thành cao và có khả năng gây phản ứng phụ cao. 

6. Điều trị ung thư gan bằng tiêm cồn

Cồn hoặc acid acetic có thể được tiêm trực tiếp vào khối u qua da. Phương pháp này có tác dụng tốt với những khối u nhỏ.

  • Nếu khối u có kích thước dưới 2cm, tiêm cồn có thể tiêu huỷ 90-100% tế bào ung thư. 
  • Nếu khối u có kích thước 2-3cm thì tỉ lệ thành công là 70%
  • Nếu khối u có kích thước 3-5 cm thì tỉ lệ thành công là 50%.

Tuy nhiên, nhược điểm của phương pháp tiêm cồn là bệnh nhân cần phải ở bệnh viện để tiêm liên tục trong nhiều ngày. 

7. Điều trị ung thư gan bằng nút hoá chất động mạch (TACE/ TOCE)

Phương pháp TACE

Phương pháp TACE


Phương pháp chụp động mạch gan chọn lọc TACE (transarterial chemoembolization) hoặc TOCE (transcatheter oily chemoembolization) thường được sử dụng.
Phương pháp này không chữa trị bệnh ung thư gan tại gốc mà chỉ giúp kéo dài sự sống của bệnh nhân khi bệnh đã trở nặng. 
Phương pháp này đưa vào cơ thể các thuốc hoá trị vào các nhánh động mạch gan, kèm theo các hạt làm tắc mạch máu. Khi không nhận đủ lượng máu nuôi dưỡng, kèm theo việc bị thuốc hoá trị tấn công, các tế bào ung thư sẽ chết đi.
Trong quá trình điều trị, bệnh nhân có thể bị chóng mặt, nôn mửa, loãng xương, rụng tóc, suy thận

8. Điều trị ung thư gan bằng nhiệt động (Cryoablation)

Phương pháp nhiệt động

Phương pháp nhiệt động


Nhiệt động sử dụng CO2, Argon, Helium ở nhiệt độ -100oC để tiêu diệt khối u. Phương pháp này có hiệu quả tốt với đối tượng bệnh nhân:

  • có khối u dưới 3 cm
  • không thể điều trị bằng phẫu thuật do vị trí khối u không thuận lợi
  • có nhiều khối u
  • bị xơ gan

Phương pháp này có giá thành cao và có khả năng gây phản ứng phụ cao. 

9. Điều trị ung thư gan bằng xạ trị, xạ phẫu (Radiotherapy)

Xạ trị

Xạ trị


Xạ trị sử dụng tia X cường độ cao nhằm phá huỷ các tế bào ác tính và làm giảm kích thước của khối u. Phương pháp này được sử dụng cho các khối u khu trú. Xạ trị có thể được sử dụng sau phẫu thuật để tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại. 
Có 2 phương pháp xạ trị:

  • Xạ trị từ bên ngoài, phương pháp này có hiệu quả khá thấp
  • Xạ trị tại chỗ (tại khối ung thư gan) kết hợp với phương pháp gây tắc mạch sẽ cho kết quả tương đối tốt, giảm kích thước khối u ung thư cho bệnh nhân. 

10. Điều trị ung thư gan bằng hoá trị (Chemotherapy)

Hoá trị

Điều trị ung thư gan bằng hoá trị


Hoá trị đưa vào cơ thể bệnh nhân các loại thuốc với dược tính mạnh.
Nếu sau 5 năm kể từ khi điều trị ung thư, bệnh nhân vẫn sống khoẻ và ung thư không tái phát thì sẽ được coi là khỏi bệnh. Nếu ung thư lại xuất hiện thì đây được xem là bệnh lý mới. 

Cách chăm sóc và bảo vệ cơ thể của bạn khỏi ung thư gan

1. Ăn đủ dưỡng chất

Bạn nên ăn nhiều ngũ cốc

Bạn nên ăn nhiều ngũ cốc

  • Trái cây và rau quả tươi. Trái cây và rau củ quả nhiều vitamin, khoáng chất cần thiết cho cơ thể. Chúng còn chứa nhiều chất chống oxy hoá, có thể bảo vệ tim mạch và ngăn ngừa ung thư. Bạn nên ăn: dâu tây, cam, ớt chuông, bí, cà rốt, bắp cải, bông cải xanh.
  • Bạn nên ăn ngũ cốc nguyên hạt bởi chúng nhiều carbohydrate, nguồn năng lượng quan trọng cho tế bào. Bạn nên ăn: gạo lức, yến mạch, ngô, vừng (mè).
  • Thực phẩm ít chất béo dễ tiêu nên không khiến gan và thận bị quá tải. Bạn nên sử dụng dầu từ các loại hạt, dầu ô liu, dầu hạt cải.
  • Bạn nên ăn thịt trắng thay vì thịt đỏ. Nên chế biến thịt qua việc hấp, luộc để hạn chế dầu mỡ.
  • Uống sữa và ăn sữa chua.
  • Uống trà xanh để tăng nguồn cung cấp polyphenols giúp chống oxy hoá.
  • Hạn chế rượu bia cũng như đồ uống có ga. 

2. Tầm soát bệnh

Khám bệnh định kì giúp bạn phát hiện bệnh sớm

Khám bệnh định kì giúp bạn phát hiện bệnh sớm


Nếu được phát hiện và điều trị sớm, bệnh ung thư gan có thể điều trị thành công. Nếu bạn có nguy cơ hoặc có tiền sử gia đình về bệnh ung thư gan, xơ gan, viêm gan B, viêm gan C, nghiện rượu, bạn nên tầm soát bệnh định kì. 
Hiện nay, các gói tầm soát ung thư gan bao gồm:

  • Khám và tư vấn
  • Đo chức năng gan qua hoạt độ ALT (GPT), hoạt độ AST (GOT), hoạt độ GGT (Gama Glutamyl Transferase), định lượng bilirubin.
  • Tầm soát viêm gan B và C qua xét nghiệm HBsAg và Anti-HCV.
  • Xét nghiệm định lượng alpha fetoprotein (AFP).
  • Siêu âm ổ bụng

3. Tiêm chủng

Việc tiêm phòng ngừa virus viêm gan B và viêm gan C có thể giúp giảm nguy cơ nhiễm virus viêm gan và giảm nguy cơ bệnh ung thư gan. 

Lời kết

Ung thư gan là một căn bệnh cực kì nguy hiểm nếu đã mắc phải, nhưng nếu bạn thường xuyên khám tầm soát bệnh và phát hiện bệnh sớm, bạn có thể khỏi bệnh ung thư gan.
Với những thông tin trên, chiase24.com tin rằng bạn đã nắm được những thông tin cần biết về dấu hiệu, chẩn đoán, và điều trị bệnh ung thư gan. Bạn nên chú ý sinh hoạt điều độ, thay đổi lối sống để giữ cho gan khoẻ mạnh.
[spoiler title = “Tham khảo” ]

  1. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/liver-cancer/symptoms-causes/syc-20353659
  2. https://www.medicinenet.com/liver_cancer_hepatocellular_carcinoma/article.htm
  3. https://liverfoundation.org/for-patients/about-the-liver/diseases-of-the-liver/liver-cancer/

[/spoiler]

5/5 - (1 bình chọn)
GIẢI ĐÁP: Khoai lang mọc mầm có ăn được không? Có gây độc cho cơ thể không?
Tổng hợp mẫu tranh tô màu cho bé 6 tuổi bước vào lớp 1

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *