Tai là cơ quan thính giác

Tai người: Cấu tạo, chức năng, và 6 bệnh liên quan tới tai thường gặp

Tai, hay hệ thống tiền đình ốc là một cơ quan phức tạp giúp cảm nhận âm thanh và điều chỉnh thăng bằng cho cơ thể. có cấu tạo như thế nào? hoạt động ra sao? Hãy cùng chiase24.com tìm hiểu về , 6 bệnh liên quan tới , và cách chăm sóc cho đôi của bạn được khoẻ mạnh nhé. 

Định nghĩa tai, tai là gì

Tai là cơ quan thính giác

Tai là cơ quan thính giác


Tai, hay hệ thống tiền đình ốc tai là một cơ quan phức tạp giúp cảm nhận âm thanh và điều chỉnh thăng bằng cho cơ thể. Tai nằm ở hai bên đầu, ngang với mắt và má. 

Tai có cấu tạo gồm 3 phần

Cấu tạo tai gồm có 3 phần: tai ngoài, tai giữa, tai trong. 

Cấu tạo của tai ngoài

Cấu tạo của tai ngoài

1. Tai ngoài

Tai ngoài ở ngoài cùng của tai, là bộ phận duy nhất có thể được nhìn thấy bằng mắt thường. Tai ngoài nhô ra hai bên đầu người, và là bộ phận duy nhất nằm ngoài xương thái dương của hộp sọ. Tai ngoài bao gồm vành tai và ống tai ngoài. Tai ngoài thực hiện nhiệm vụ thu nhận âm thanh từ môi trường và dẫn truyền âm thanh.

a. Vành tai

Vành tai còn được gọi là loa tai, gồm có sụn và lớp da phủ bên ngoài. Vành tai có ít mạch máumỡ. Trên vành tai có nhiều đường cong và xoắn ốc, giúp hứng âm thanh từ mọi phía vào ống tai.

b. Ống tai

Ông tai là một ống hơi cong, nằm ở giữa vành tai và màng nhĩ.
Ở tai người lớn, ống tai có xu hướng hướng lên phía trên, sau đó hơi nghiêng về phía trước, và hướng xuống dưới khi tới gần màng nhĩ. 
Phần ống tai ngoài có chứa các sợi lông nhỏ và các tuyến nhờn tạo ráy tai. Các sợi lông chuyển động và đẩy ráy tai khô kèm da chết ra phía cửa tai. Đây là cơ chế tự làm sạch tự nhiên của ống tai. 

Cấu tạo tai giữa (trái, màu đỏ) và tai trong (xanh, vàng)

Cấu tạo tai giữa (trái, màu đỏ) và tai trong (xanh, vàng)

2. Tai giữa

Tai giữa được chia thành 3 bộ phận chính.

a. Màng nhĩ

Màng nhĩ mỏng, có hình bầu dục, hơi lõm ở giữa, nằm hơi nghiêng ra sau. Màng nhĩ là ranh giới ngăn cách giữa ống tai ngoài và tai giữa. 
Màng nhĩ có màu trong mờ, sắc trắng sáng hoặc hơi xám. Chúng ta có thể nhìn xuyên qua được màng nhĩ.

b. Hòm nhĩ

Hòm nhĩ là một hốc xương thuộc xương thái dương. Phía trước, hòm nhĩ thông với mũi họng, phía sau thông với xoang chũm, và bên trong thông với tai trong.
Trong hòm nhĩ có ba xương con thính giác – xương búa, xương đe, xương bàn đạp. Ba xương này nối với nhau thành một chuỗi, dẫn truyền xung động âm thanh từ màng nhĩ vào tai trong. 

c. Vòi nhĩ

Vòi nhĩ, còn gọi là vòi Eustache, có cấu tạo phía trên bởi xương, phía dưới bởi sụn. Vòi nhĩ thường đóng kín, chỉ mở ra khi ta nuốt thức ăn hoặc ngáp để giúp cân bằng áp suất trong hòm nhĩ. Vòi nhĩ giúp cân bằng áp lực của hòm tai với tai ngoài. 

Cấu tạo của tai trong

Cấu tạo của tai trong

3. Tai trong

Cấu tạo của tai trong gồm 3 phần chính:

a. Ốc tai

Đúng như tên gọi của nó, ốc tai có hình dạng là một ống xương xoắn hai vòng rưỡi quay quanh trụ ốc. Bên trong trụ ốc có hạch thần kinh ốc tai.
Ốc tai chứa nhiều chất dịch. Khi chuỗi xương từ tai giữa đưa âm thanh đến cửa sổ bầu dục của ốc tai, chất dịch bắt đầu chuyển động và kích thích tế bào lông trong ốc tai gửi tín hiệu tới dây thần kinh thính giác và tới não bộ. Từ đó ta nhận biết được âm thanh.

b. Tiền đình

Tiền đình là khoang hình bầu dục. Đây là nơi chứa túi nhỏ và túi bầu dục của tai. Phía sau, tiền đình thông với 3 khoang của ông bán khuyên. 

c. Các ống bán khuyên

Mỗi tai có 3 ống bán khuyên: ống bên, ống trước, ống sau, nằm thẳng góc với nhau giống như trụ toạ độ x-y-z. Các ống thông hai đầu với tiền đình và thực hiện nhiệm vụ giúp cơ thể giữ thăng bằng. 

Tai hoạt động như thế nào?

Tai giúp ta nghe và giữ thăng bằng

Tai giúp ta nghe và giữ thăng bằng


Vành tai thu nhận âm thanh từ môi trường, hướng âm thanh vào ống tai và truyền âm thanh qua ống tai đập vào màng nhĩ.
Màng nhĩ, do tác động, rung lên và làm chuyển động ba xương thính giác ở tai giữa.
Chuỗi xương dao động và tác động lên ốc tai ở tai trong.
Chất dịch trong ốc tai chuyển động, khiến cho tế bào lông mao chuyển động và truyền tín hiệu qua dây thần kinh thính giác lên não. 

Chức năng của tai người

Tai người có hai chức năng quan trọng.

  • Tai tạo ra thính giác. Khả năng nghe dựa vào hoạt động của toàn bộ tai – tai ngoài, tai giữa, tai trong.
  • Tai giúp giữ thăng bằng cho cơ thể. Khi chúng ta thay đổi chuyển động trong không gian, hệ thống tiền đình trong tai gây ảnh hưởng tới sự chuyển động của mắt, của tay chân, của cơ thể.

6 bệnh, triệu chứng liên quan đến tai

1. Viêm tai giữa cấp tính

Viêm tai giữa gây đau tai, khó chịu

Viêm tai giữa gây đau tai, khó chịu


Đây là bệnh nhiễm trùng ở tai, gây đau tai. Bệnh thường gặp nhất ở trẻ em khi trẻ bị nhiễm khuẩn hô hấp, ho gà, sởi, cúm. Tuy nhiên, bệnh cũng có thể xuất hiện ở người lớn. 
Bệnh do vi khuẩn hoặc virus xâm nhập tai. Bệnh thường liên quan tới các bệnh khác như sởi, ho gà, cúm mùa, dị ứng. Người hút và nghiện thuốc lá có nguy cơ cao bị viêm tai giữa
Người bệnh có triệu chứng sốt, mệt mỏi, mất nước. Họ thường xuyên đau đầu, mất ngủ, cảm thấy ù tainghe kém. Lỗ tai có thể chảy dịch. 
Nếu bệnh kéo dài, bệnh sẽ chuyển từ cấp tính sang viêm tai giữa có mủ gây chảy mủ, và người bệnh có thể sẽ bị điếc

2. Viêm tai giữa mãn tính ở trẻ em

Đây là tình trạng viêm niêm mạc tai giữa trong thời gian dài, nhiều hơn 12 tuần. Viêm tai giữa ở trẻ em có thể xảy ra do virus, vi khuẩn, nấm, do thiếu dẫn lưu dịch hòm nhĩ, do cấu trúc xương tai hay cấu trúc vòi nhĩ.

Viêm tai giữa mãn tính có thể khiến trẻ bị điếc

Viêm tai giữa mãn tính có thể khiến trẻ bị điếc


Ở viêm tai giữa, trẻ thường khó chịu và quấy khóc. Trẻ sốt cao, khoảng 39 độ C. Bé thường xuyên dụi hoặc kéo vành tai. Ba mẹ có thể thấy mủ và dịch chảy ra từ ống tai ngoài. Khi tai viêm, bé bị giảm thính lực tạm thời, và phản xạ kém với âm thanh.
Bé cần được điều trị sớm. Nếu không điều trị hiệu quả, bé dễ chịu hậu quả thính giác về sau này như thủng màng nhĩ, phù nề niêm mạc trong tai giữa

3. Khiếm thính (điếc tai)

Khiếm thính là tình trạng bệnh nhân có thể nghe thấy một số âm thanh, nhưng rất kém. Tuỳ vào cường độ khiếm thính, bệnh nhân có thể không nghe thấy ai đó nói ở âm thanh bình thường, hoặc chỉ có thể nghe thấy những âm thanh rất lớn. 
Có 3 loại khiếm thính: dẫn truyền (ở tai ngoài, tai giữa), thần kinh (tai trong), hoặc hỗn hợp.
Bệnh nhân có thể bị khiếm thính do bẩm sinh, do tổn thương tai, do tích tụ ráy tai, do nhiễm trùng tai, hoặc rách màng nhĩ. 
Một số loại khiếm thính có thể được điều trị bằng việc loại bỏ ráy tai bởi bác sĩ chuyên khoa, hoặc bởi phẫu thuật nếu bệnh liên quan tới nhiễm trùng hoặc cấu tạo xương. Người bệnh có thể đeo thiết bị trợ thính nếu họ bị mất thính lực do tổn thương tai trong.
Ở người bị điếc nặng và không phản ứng với máy trợ thính thông thường, người bệnh có thể chọn cấy ghép ốc tai điện tử. Không như máy trợ thính khuếch đại âm thành, ốc tai điện tử thay thế những phần hỏng hóc trong tai và trực tiếp kích thích dây thần kinh thính giác. 

Ngôn ngữ kí hiệu giúp người khiếm thính giao tiếp

Ngôn ngữ kí hiệu giúp người khiếm thính giao tiếp


Khi trao đổi với người khác, người khiếm thính có thể sử dụng ngôn ngữ kí hiệu. Ngôn ngữ kí hiệu là một tổ hợp hoạt động tay và miệng giúp biểu đạt ý nghĩa. Mỗi đất nước có một ngôn ngữ kí hiệu riêng, tuỳ theo đặc điểm giao tiếp của đất nước đó.

4. Ù tai

Khi bị ù tai, người bệnh nghe thấy nhiều âm thanh

Khi bị ù tai, người bệnh nghe thấy nhiều âm thanh


Ù tai là khi bạn nghe thấy những tiếng kêu “ù ù” không mong muốn. Những âm thanh này xuất phát từ chính hệ thống thính giác hoặc các cơ quan lân cận. 
Đây không phải là bệnh, mà là triệu chứng của một tình trạng tiềm ẩn. Bệnh nhân có thể bị khiếm thính do lão hoá, chấn thương tai, hoặc có rối loạn ở hệ thống tuần hoàn
Ù tai xảy ra do người bệnh tiếp xúc với tiếng ồn, bị tắc nghẽn ráy tai, hay do xương tai thay đổi cấu trúc. 
Ù tai thường chỉ gây khó chịu chứ không phải là dấu hiệu của điều gì đó nghiêm trọng. Đối với đại đa số, ù tai chỉ diễn ra trong vài ngày. Tuy nhiên, vài người bị ù tai trong nhiều tháng, nhiều năm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng lên chất lượng cuộc sống. 
Trong một số trường hợp hiếm gặp, ù tai là dấu hiệu của bệnh Meniere, chấn thương đầu cổ, u thần kinh âm thanh, rối loạn mạch máu, phản ứng phụ của thuốc. Nếu bạn bị ù tai lâu ngày, hãy đi gặp bác sĩ để chẩn đoán. 

5. Rối loạn tiền đình

Rối loạn tiền đình gây đau đầu

Rối loạn tiền đình gây đau đầu


Hệ thống tiền đình nằm ở phía sau ốc tai, ở tai trong, giúp cơ thể duy trì thăng bằng và phối hợp chuyển động mắt, đầu, thần mình.
Dây thần kinh số 8 là đường dẫn truyền thần kinh điều khiển hệ thống tiền đình. Ở người bình thường, hệ thống tiền đình có thể nghiêng và lắc phù hợp để giữ thăng bằng cho cơ thể. Ở rối loạn tiền đình, dây thần kinh số 8 bị tổn thương khiến người ta hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn, ù tai. 
Bệnh có thể xảy ra do viêm tai giữa, chấn thương đầu, di truyền, lối sống kém lành mạnh, hoặc do rối loạn tuần hoàn máu. 
Để chữa rối loạn tiền đình nhẹ, người bệnh nên tập thể dục, điều chỉnh chế độ ăn cho hợp lí, hoặc sử dụng thuốc chữa rối loạn tình đình. Nếu rối loạn tiền đình nặng, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật. 

6. Viêm tai xương chũm

Cholesteaoma là một nguyên nhân gây viêm tai xương chũm

Cholesteaoma là một nguyên nhân gây viêm tai xương chũm


Xương chũm là một bộ phận của tai giữa.
Viên xương chũm thường xuất hiện sau viêm tai giữa cấp tính, hoặc là một bước tiến triển nặng hơn của viêm tai giữa mãn tính. Bệnh cũng có thể xảy ra do vi khuẩn tấn công, do cholesteatoma, hoặc do cúm, sởi, bạch hầu, ho gà
Bệnh gây viêm loãng xươngviêm tắc mạch máu xương, phá huỷ dần vách ngăn giữa các tế bào xương. Các ổ mủ tập trung thành túi mủ, ứ đọng trong tai giữa. 
Người bệnh thường bị sốt, đau tai, nghe kém. Cơ thể mệt mỏi, yếu ớt. Mủ tai chảy nhiều nếu được thông, hoặc ít đi nếu bị tắc dẫn lưu. Mủ đặc, có mùi thối, màu xanh hoặc vàng có lẫn máu
Bệnh nhân cần được tới chuyên khoa Tai-Mũi-Họng để kiểm tra và điều trị bằng kháng sinh, dẫn lưu, và phẫu thuật. 

Cách chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ cho tai của bạn

Bạn nên nghe nhạc ở âm lượng và thời lượng vừa phải

Bạn nên nghe nhạc ở âm lượng và thời lượng vừa phải


Tiếng ồn lớn sẽ làm tổn thương các tế bào lông ở tai trong, gây điếc tai, ù tai. Bạn hãy làm theo những lời khuyên sau để bảo vệ khả năng nghe của tai nhé:

  • Hạn chế tiếp xúc với tiếng ồn lớn
  • Nếu phải ở nơi ồn ào, mang đồ bảo vệ tai như nút tai, chụp tai, hoặc sử dụng một miếng xốp.
  • Khi nghe nhạc bằng tai nghe, bạn nên nghe ở âm lượng vừa phải. Bạn nên thực hành nguyên tắc 60/60 – 60% âm lượng tối đa của máy trong 60 phút trong 1 ngày là thời lượng nghe an toàn.
  • Khi mua sắm, bạn nên chọn các sản phẩm có cường độ tiếng ồn thấp. Bạn nên đặc biệt chú ý với đồ chơi cho trẻ nhỏ vì đồ chơi thường có tiếng to, và tai của trẻ em vẫn chưa phát triển hoàn toàn.
  • Một số loại thuốc có thể gây ngộ độc tai, như một số thuốc kháng sinhthuốc chữa bệnh ung thư. Bạn nên kiểm tra với bác sĩ về phản ứng thuốc. 
  • Loại bỏ ráy tai đúng cách. Bạn không nên sử dụng tăm bông để làm sạch tai vì chúng có thể đẩy ráy tai vào bên trong sâu hơn.
  • Dụng cụ lấy ráy tai nên được vệ sinh và khử trùng trước khi đưa vào tai.  
  • Bảo vệ trẻ em khỏi các dị vật tai. Trẻ có thể chơi đùa và nhét vật nhỏ vào tai nhau. 

Lời kết

Mỗi người có 5 giác quan: thính giác, khứu giác, thị giác, vị giác, cảm giác. Tai là cơ quan phụ trách thính giác. Thiếu thính giác, ta sẽ không nghe được những âm thanh diệu kì của thế giới. 
Vỡi những thông tin trên, chiase24.com tin rằng bạn đã nắm được những thông tin cần biết về cấu tạo, chức năng, và cơ chế hoạt động của tai. Bạn hãy chú ý bảo vệ, gìn giữ, và rèn luyện đôi tai của mình mỗi ngày nhé. 
[spoiler title = “Tham khảo”]

  1. https://www.stanfordchildrens.org/en/topic/default?id=anatomy-and-physiology-of-the-ear-90-P02025
  2. https://medlineplus.gov/eardisorders.html

[/spoiler]

5/5 - (1 bình chọn)
Rối loạn điện giải: nguyên nhân, dấu hiệu, chuẩn đoán và điều trị
Tổng hợp mẫu hình xăm cây khô đẹp nhất

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *