Home » Sức khỏe » Bệnh » Suy tim: Nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán và các phương pháp điều trị

Suy tim: Nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán và các phương pháp điều trị

Suy tim là một biến chứng của huyết áp cao

Đa phần các bệnh tim mạch nặng đều dẫn đến suy tim. Bệnh suy tim có thể xảy ra với bất kỳ độ tuổi nào, ngay cả ở trẻ nhỏ. Vậy bệnh suy tim là gì? Bệnh có nguyên nhân và triệu chứng ra sao? Bệnh có thể điều trị như thế nào? Hãy cùng chiase24.com tìm hiểu về bệnh suy tim thông qua bài viết dưới đây. 

Định nghĩa suy tim là bệnh gì?

Suy tim là một biến chứng của huyết áp cao
Suy tim là diễn biến cuối cùng của các bệnh lý tim mạch

Suy tim (tiếng Anh: heart failure) là một bệnh lý tim mạch. Ở bệnh nhân suy tim, cơ tim bị yếu đi và có hiệu suất bơm máu đi nuôi cơ thể giảm sút. 
Suy tim gây khó thở, ho, phù nề, cơ thể mệt mỏi, kiệt sức. Nhiều bệnh nhân phải tái nhập viện nhiều lần do suy tim. Chịu bệnh lâu, bệnh nhân sẽ mất dần khả năng vận động và sinh hoạt hàng ngày, thậm chí là đe dọa tới tính mạng. 
Theo bản chất bệnh, suy tim được chia làm 2 loại – suy tim cấp tính và suy tim mãn tính.
Theo vị trí bệnh, suy tim được chia làm 3 loại – suy tim trái, suy tim phải, và suy tim toàn bộ.

Nguyên nhân suy tim

Bệnh suy tim là con đường chung cuối cùng của các bệnh lí tim mạch. Nguyên nhân gây bệnh suy tim có thể được chia ra làm nhiều loại: 

1. Nguyên nhân suy tim trái

Hầu hết các trường hợp huyết áp cao vô căn
Huyết áp cao là nguyên nhânh chính gây suy tim trái
  • Bệnh huyết áp cao
  • Tim thiếu máu cục bộ mãn tính, suy tim sau nhồi máu cơ tim
  • Bệnh mạch vành gây nhồi máu cơ tim, thường hay gặp ở những người hút thuốc lá. Bệnh này xảy ra ở động mạch vành, do hẹp động mạch hoặc xơ vữa bám thành mạch khiến cho tim bị thiếu oxy.
  • Bệnh van tim như hở van hai lá, hẹp hở van động mạch chủ
  • Bệnh cơ tim, thường là do biến chứng của bệnh tiểu đường hoặc những người uống nhiều rượu bia
  • Bệnh tim bẩm sinh: còn ống động mạch, hẹp eo động mạch chủ

2. Nguyên nhân suy tim phải

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD)
Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) là nguyên nhân gây suy tim phải
  • Bệnh van tim – hẹp van hai lá
  • Bệnh thuyên tắc phổi mãn tính (COPD)
  • Giãn phế quản
  • Xơ phổi
  • Tăng áp lực động mạch phổi
  • Suy tim trái mãn tính cũng có thể dẫn đến suy tim phải

3. Nguyên nhân suy tim toàn bộ

4. Nguyên nhân khác ngoài tim

  • Suy thận
  • Tâm phế mạn
  • Hen xuyễn
  • Cường giáp

Ai có nguy cơ suy tim cao?

Thuốc lá làm tăng khả năng nhiễm lao
Giới tính nam và việc hút thuốc là làm tăng nguy cơ suy tim

Những đối tượng sau có khả năng bị suy tim cao:

Suy tim có 4 giai đoạn

Tình trạng suy tim của người bệnh được sắp xếp thành 4 giai đoạn:

Việc tập luyện gắng sức khiến bệnh nhân suy tim mệt mỏi
Việc tập luyện gắng sức khiến bệnh nhân suy tim mệt mỏi

Suy tim cấp độ I

Đây là giai đoạn tiền suy tim, hay còn gọi là suy tim tiềm tàng. Người bệnh vẫn có thể lực thể chất tốt, sinh hoạt vẫn bình thường. Họ không có dấu hiệu khó thở, mệt mỏi, hay đau thắt ngực nào, trừ khi hoạt động quá mạnh. Rất khó để phát hiện và chẩn đoán bệnh ở giai đoạn này.

Suy tim cấp độ II

Đây là giai đoạn suy tim nhẹ. Bệnh nhân sẽ không có triệu chứng gì khi ở trạng thái nghỉ ngơi, nhưng có thể cảm thấy khó thở, đánh trống ngực khi vận động gắng sức. Các dấu hiệu thường đến và đi nhanh chóng, bệnh nhân khó có thể để ý rằng mình đã có bệnh.

Bắt đầu từ suy tim giai đoạn III, các triệu chứng khó thở đến dồn dập hơn và nặng hơn
Bắt đầu từ suy tim cấp độ III, các triệu chứng khó thở đến dồn dập hơn và nặng hơn

Suy tim cấp độ III

Đây là giai đoạn suy tim trung bình. Ở giai đoạn này, bệnh nhân có hạn chế rõ rệt khi vận động và sinh hoạt hàng ngày. Khi nghỉ ngơi bệnh nhân có thấy đỡ hơn, nhưng khi cần vận động thì họ sẽ thấy khó thở dữ dội, thở cần gắng sức, và đánh trống ngực. Những dấu hiệu này đáng lo ngại hơn nên bệnh nhân thường tìm đến điều trị từ giai đoạn này.

Suy tim cấp độ IV

Đây là giai đoạn suy tim nặng. Bệnh nhân luôn ở trong trạng thái mệt mỏi, mất sức, ngay cả khi thực hiện những sinh hoạt hàng ngày đơn giản nhất. Có đôi khi, họ thấy khó thở ngay cả lúc nghỉ ngơi. Bệnh nhân nhập viện thường xuyên hơn do rối loạn hô hấp. 

Triệu chứng suy tim

Bệnh suy tim nhẹ (cấp độ I và cấp độ II) thường không có biểu hiện gì rõ rệt. Đến các giai đoạn sau, bệnh nhân sẽ thấy được các biểu hiện rõ ràng hơn, với tần suất cao hơn. Triệu chứng có thể được chia ra làm 3 loại tuỳ vào vị trí suy tim:

Triệu chứng suy tim trái

Mệt mỏi, khó thở là triệu chứng điển hình của suy tim
Mệt mỏi, khó thở là triệu chứng điển hình của suy tim
  • Người bệnh cảm thấy khó thở khi phải gắng sức. Khi bệnh nặng, những cơn khó thở đến thường xuyên hơn và thường kịch phát về đêm, gây rối loạn giấc ngủ của người bệnh. Người bệnh thậm chí phải ngồi dậy để lấy hơi.
  • Hen tim, phù phổi cấp. Đặc biệt là sau khi gắng sức, người bệnh thường khó thở nặng, vật vã, ho ra bọt hồng. Đây là triệu chứng nặng, cần cấp cứu.
  • Bệnh nhân có thể cảm thấy đau ngực do động mạch vành bị tắc.
  • Rối loạn tiểu tiện, bí tiểu
  • Hoa mắt, chóng mặt

Triệu chứng suy tim phải

Phù chân là một triệu chứng khác của suy tim
Phù chân là một triệu chứng khác của suy tim
  • Người bệnh cảm thấy khó thở khi phải gắng sức. Các cơn khó thở nặng dần lên và đến với tần suất cao hơn, nhưng không đột ngột như ở suy tim trái. 
  • Gan to
  • Phù chân
  • Tĩnh mạch cổ nổi

Triệu chứng suy tim toàn bộ

Người bệnh suy tim dễ nổi tĩnh mạch cổ
Người bệnh suy tim dễ nổi tĩnh mạch cổ
  • Mệt mỏi, khó thở thường xuyên
  • Gan to
  • Phù nề nhiều, tăng cân
  • Tĩnh mạch cổ nổi
  • Tràn dịch đa màng

Chẩn đoán suy tim

Các triệu chứng lâm sàng rõ rệt như phù nề, khó thở, mệt mỏi giúp bác sĩ chẩn đoán sơ bộ bệnh suy tim
Tiếp đó, các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh giúp bác sĩ phát hiện và phân loại bệnh chuẩn xác hơn:

Siêu âm tim là một phương pháp chẩn đoán suy tim quan trọng
Siêu âm tim là một phương pháp chẩn đoán suy tim quan trọng

  • Nghe tim, phổi
  • Siêu âm tim
    • Siêu âm tim là một xét nghiệm cần thiết giúp chẩn đoán nguyên nhân suy tim. Siêu âm tim giúp xác định chức năng tim, bệnh van tim, bệnh mạch vành, áp lực động mạch phổi, và các bất thường tim bẩm sinh.
  • Xét nghiệm máu
    • Xét nghiệm máu có thể đo được mức NT-proBNP. BNP là các peptides lợi niệu, khi BNP cao là khi các buồng tim bị căng giãn.
    • Xét nghiệm máu cũng có thể đo được HbA1C, Cholesterol, LDL-C, HDL-C, dự đoán chức năng ganthận
  • Chụp X-quang ngực
    • Tuy không chẩn đoán được suy tim nếu chỉ dựa vào X-quang ngực, film chụp X-quang có thể cho thấy bóng tim to nếu bệnh nhân bị suy tim nặng. 
Điện tâm đồ có thể giúp xác định nếu cao huyết áp xảy ra do bệnh nền về tim
Tuy không phải là phương pháp chẩn đoán suy tim chính, ECG có thể giúp quyết định phác đồ điều trị
  • Điện tâm đồ (ECG)
    • Tuy không chẩn đoán được suy tim nếu chỉ dựa vào ECG, ECG giúp xác định nguyên nhân gây suy tim và quyết định phác đồ điều trị.
    • Các dấu hiệu cần đọc trên ECG gồm có biến đổi ST, sóng T, sóng Q, tăng gánh thất trái, dày nhĩ dày thất.
    • Nếu bệnh nhân có dấu hiệu block nhánh trái, độ rộng QRS trên 130ms và phân suất tống máu (EF) dưới 35%, bệnh nhân đã bị suy tim nặng và nên được cấy máy tái đồng bộ tim (CRT).
  • Quét phóng xạ hạt nhân tim (MUGA Scan)
  • Thử nghiệm gắng sức. Yêu cầu bệnh nhân đi bộ nhanh hoặc đạp xe tại chỗ để đo mức hoạt động của tim.

Để đánh giá mức độ suy giảm chức năng tim, các bác sĩ sẽ đo phân suất tống máu của tim (EF). Đây là chỉ số đo lượng máu bơm ra khỏi tâm thất trái theo mỗi nhịp đập của tim.
Ở người bình thường khoẻ mạnh, phân suất tống máu được duy trì ở mức trên 55%. Số đo này nhỏ hơn ở người có bệnh suy tim. Trong quá trình điều trị, các bác sĩ cũng sẽ thường xuyên theo dõi phân suất tống máu để đánh giá hiệu quả điều trị bệnh. 

Ảnh hưởng của suy tim lên sức khoẻ

Bệnh suy tim gây ra nhiều biến chứng suy tim nghiêm trọng
Bệnh suy tim gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng

Nếu bệnh không được chăm sóc và điều trị sớm, toàn bộ cơ thể sẽ thiếu máu nuôi dưỡng. Khi đó, bệnh nhân sẽ gặp nhiều biến chứng nguy hiểm như:

  • Suy thận. Suy tim khiến thận bị thiếu dinh dưỡng, suy giảm các chức năng lọc và đào thải độc tố ra khỏi cơ thể. 
  • Thiếu máu. Do thận suy, cơ thể không sản xuất đủ erythropoietin để giúp tái tạo hồng cầu, gây thiếu máu.
  • Phù phổi cấp. Suy tim có thể gây ứ một lượng dịch lớn ở trong phổi. Khi bị phù phổi cấp, bệnh nhân sẽ có thêm triệu chứng ho khan, ho ra dịch lẫn máu.
  • Suy gan, xơ gan, viêm gan
  • Huyết khối hình thành gây nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ
  • Rối loạn tiêu hoá
  • Rối loạn nhịp tim. Tim đập quá nhanh, rung thấp, tỉ lệ gây đột tử cao. 
  • Hỏng van tim do tim phải làm việc gắng sức trong một thời gian dài. 

Điều trị bệnh suy tim

1. Điều trị bệnh nền

Stent giúp nong rộng động mạch
Điều trị bệnh nền là một việc quan trọng trong điều trị suy tim

Do bệnh suy tim là diễn biến cuối cùng của nhiều bệnh lý tim mạch, việc điều trị suy tim trước nhất phải chú ý vào việc điều trị các bệnh nền. Mục tiêu của điều trị nhằm giúp kiểm soát và giảm nhẹ triệu chứng, giúp bệnh nhân kéo dài thời gian sống một cách tốt nhất có thể. 
Các bác sĩ sẽ kê cho bạn các loại thuốc đặc trị giúp điều hoà huyết áp và kiểm soát hoạt động của cơ tim như thuốc lợi tiểu, thuốc giãn mạch, thuốc hỗ trợ co bóp cơ tim.
Đối với các bệnh tim mạch, bệnh nhân có thể được điều trị bằng các phương pháp sau:

2. Điều trị suy tim bằng thuốc

Thuốc nhồi máu cơ tim
Thuốc điều trị suy tim

Các thuốc sau có thể giúp điều trị bệnh suy tim:

  • Thuốc lợi tiểu, nhằm giúp cơ thể loại bỏ chất lỏng dư thừa
  • Thuốc ức chế men chuyển (ACE) hoặc ức chế thụ thể Angiotensin II giúp giãn mạch, hạ huyết áp, cải thiện chức năng tim
  • Thuốc giúp tim bơm máu
  • Thuốc điều hoà nhịp tim
  • Thuốc giãn mạch giúp tăng lưu thông máu
  • Thuốc chẹn kênh canxi giúp hạ huyết áp và ổn định nhịp tim
  • Thuốc chẹn beta giao cảm giúp cải thiện hô hấp khi vận động

Trong quá trình điều trị, bệnh nhân phải tuyệt đối tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ, không được bỏ dở thuốc khi thấy triệu chứng giảm nhẹ. Nếu bệnh nhân có gặp phải tác dụng phụ của thuốc, bệnh nhân cần thông báo gấp cho bác sĩ điều trị để thay đổi loại thuốc hoặc liều lượng thuốc sao cho phù hợp nhất. 

3. Điều trị suy tim bằng cấy máy tái đồng bộ tim (CRT)

Liệu pháp CRT giúp ổn định nhịp tim
Liệu pháp CRT giúp ổn định nhịp tim

Liệu pháp tái đồng bộ tim (Cardiac Resynchronization Therapy) thường được chỉ định khi bệnh nhân bị suy tim nặng với dấu hiệu block nhánh trái, độ rộng QRS của điện tâm đồ trên 130ms và phân suất tống máu (EF) dưới 35%. Máy CRT giúp ổn định nhịp tim

4. Điều trị suy tim bằng cấy máy khử rung cấy được (ICD)

Máy ICD giúp giữ cho nhịp tim ổn định
Máy ICD giúp giữ cho nhịp tim ổn định

Bệnh nhân có thể được chỉ định máy khử rung cấy được (Implantable Cardioverter Defibrillator) khi:

  • phân suất tống máu (EF) dưới 35%
  • tiên lượng sống thêm trên 1 năm
  • bệnh nhân phản ứng không tốt với việc điều trị bằng thuốc
  • bệnh nhân có bệnh cơ tim giãn, bệnh tim thiếu máu cục bộ, hoặc rối loạn nhịp thất nặng

Máy sẽ được cấy ghép vào dưới da vùng ngực và kết nối trực tiếp vào tim. Là một thiết bị thông minh, ICD sẽ ghi lại tất cả mọi hoạt động của tim. Nếu tim có dấu hiệu loạn nhịp, máy ICD sẽ nhanh chóng phân tích và phản ứng lại, kích cho nhịp đập của tim trở lại bình thường.

5. Điều trị suy tim bằng việc ghép tim

Phương pháp này được chỉ định cho bệnh nhân suy tim giai đoạn IV. Bệnh nhân kháng lại tất cả các phương pháp điều trị khác và tuổi dưới 65.
Phương pháp này không được chỉ định cho bệnh nhân tăng áp phổi cố định, có bệnh lí toàn thân nặng, hoặc bị ung thư

6. Điều trị suy tim bằng cách thay đổi lối sống

Sống vui vẻ giúp làm giảm nguy cơ các bệnh tim mạch, bao gồm bệnh nhồi máu cơ tim
Thay đổi lối sống cho vui vẻ hơn có thể giúp cải thiện bệnh suy tim

Việc điều trị không dùng thuốc là lối điều trị quan trọng nhất trong bệnh suy tim, bởi đây là một bệnh mãn tính không thể chữa khỏi. Để phòng ngừa suy tim, cũng như để giảm nhẹ triệu chứng suy tim sẵn có, bạn hãy làm những điều sau đây:

  • Thường xuyên tập thể dục nhẹ nhàng, như đi bộ mỗi buổi chiều hay tập yoga, khí công
  • Tránh làm việc quá sức. Sau 45 phút làm việc liên tục, bạn nên nghỉ một vài phút, để dưỡng mắt, tim, não.
  • Cai hút thuốc lá
  • Không uống rượu
  • Duy trì cuộc sống lạc quan, vui vẻ, ít căng thẳng
  • Duy trì cân nặng hợp lí, giảm cân nếu bạn đang thừa cân
  • Ăn uống hợp lí
    • Không ăn quá mặn, bởi muối làm tăng huyết áp
    • Bổ sung nhiều rau củ quả, cá, ngũ cốc nguyên hạt
    • Uống đủ nước
    • Hạn chế ăn đồ ăn nhiều cholesterol như thịt mỡ hay bơ sữa, phô mai
  • Kiểm soát bệnh nền: bệnh cao huyết áp, bệnh tiểu đường, thuyên tắc phổi mãn tính (COPD), bệnh hen
  • Khám bệnh định kỳ theo chỉ dẫn của bác sĩ

Chăm sóc cơ thể, phòng bệnh suy tim

Chế độ ăn uống đủ dinh dưỡng

Hãy ăn nhiều rau quả chứa chất chống oxi hoá
Bạn nên ăn nhiều rau củ quả tươi, ăn ít chất béo bão hoà
  • Bạn nên ăn nhiều rau xanh và trái cây tươi. Các thực phẩm này giàu chất xơ, vitamin và chất chống oxy hoá, tốt cho tim mạch.
  • Bạn nên ăn thực phẩm giàu kali như bông cải xanh, cần tây, chuối, cam, dưa hấu, cá hồi.
  • Bạn nên ăn các loại sữa như sữa đậu nành, sữa gạo, sữa chua hoa quả
  • Bạn cần hạn chế muối, chất béo, chất đạm, các loại thực phẩm chế biến sẵn hoặc men muối lâu.
  • Nếu bạn đang sử dụng thuốc điều trị suy tim, lưu ý không nên ăn các loại rau có màu xanh đậm (cải bó xôi, đậu xanh, củ cải, mùi tây, rau diếp) để đề phòng tác dụng phụ. 

Tập luyện thể dục thể thao

Bạn nên chọn hoạt động thể dục thể thao vừa sức
Bạn nên chọn hoạt động thể dục thể thao vừa sức

Việc tập thể dục thể thao thường xuyên vừa giúp bạn nâng cao sức khoẻ, vừa giúp bạn kiểm soát cân nặng, điều hoà huyết áp, nhịp tim, và đường huyết.
Đối với bệnh nhân suy tim, bạn nên chú ý lựa chọn các bài tập vừa sức, nhẹ nhàng. Tránh các hoạt động nặng như tạ, chạy bộ, hay những bài tập cường độ cao ngắt quãng (HIIT).

Lời kết

Việc bạn bị suy tim không có nghĩa là trái tim của bạn ngừng hoạt động hoàn toàn, mà nó chỉ hoạt động yếu đi. Suy tim khiến bạn thường xuyên mệt mỏi, khó thở, nhưng nếu bạn hiểu biết về bệnh và biết cách chăm sóc bản thân, chất lượng cuộc sống của bạn sẽ có ít thay đổi. 
Với những thông tin trên, chiase24.com tin rằng bạn đã nắm được những thông tin cần biết về dấu hiệu, chẩn đoán, và điều trị bệnh suy tim. Bạn nên chú ý sinh hoạt điều độ, thay đổi lối sống để giữ cho tim khoẻ mạnh.
[spoiler title = “Tham khảo” ]

  1. https://careplusvn.com/vi/benh-suy-tim-nhan-biet-dau-hieu-som-phong-tranh-rui-ro-cao
  2. https://www.fvhospital.com/tin-suc-khoe/cay-ghep-icd-phong-ngua-dot-tu-do-tim/

[/spoiler]

5/5 - (453 bình chọn)

About

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

error: Alert: Content is protected !!