Home » Sức khỏe » Bệnh » Suy thận: Nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán và các phương pháp điều trị

Suy thận: Nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán và các phương pháp điều trị

Suy thận gây suy giảm chức năng của thận

Suy thận là tình trạng suy giảm chức năng của thận. Suy thận được chia thành suy thận cấp và suy thận mạn. Vậy bệnh suy thận có những dấu hiệu gì? Bệnh được chẩn đoán và điều trị ra sao? Hãy cùng chiase24.com tìm hiểu về bệnh suy thận qua bài viết dưới đây. 

Định nghĩa suy thận là gì?

Suy thận gây suy giảm chức năng của thận
Suy thận gây suy giảm chức năng của thận

Thận là cơ quan nằm sau lưng, ngay phía trên eo và ở hai bên cột sống. Thận có chức năng duy trì sự sống quan trọng. Thận loại bỏ chất thải và nước dư thừa khỏi máu, duy trì cân bằng muối cũng như các chất điện giải trong máu. Nhờ có thận mà huyết áp được điều hoà. 
Suy thận (tiếng Anh: kidney failure) là hiện tượng suy giảm chức năng của thận, thường là do tổn thương tại nephrons. Nephrons là một đơn vị cấu trúc của thận, phụ trách việc loại bỏ chất thải ra khỏi cơ thể.
Suy thận, thận yếu gây yếu sinh lý và giảm ham muốn tình dục
Suy thận, thận yếu gây yếu sinh lý và giảm ham muốn tình dục

Khi thận bị suy, bệnh nhân có thể chịu nhiều biến chứng:

Có những loại suy thận nào?

Suy thận được chia thành suy thận cấp tính và suy thận mãn tính
Suy thận được chia thành suy thận cấp tính và suy thận mãn tính

Suy thận cấp tính

Bệnh suy thận cấp tính diễn ra trong vòng vài ngày. Chỉ cần điều trị hợp lí trong vòng một vài tuần, bệnh nhân có thể lấy lại một phần hoặc toàn bộ chức năng thận. Ngược lại, nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, bệnh nhân có thể tử vong. 

Suy thận mãn tính

Suy thận mãn tính là hiện tượng chức năng thận giảm mà không phục hồi được. Việc điều trị dạng bệnh này chỉ nhằm làm chậm diễn tiến của bệnh và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm lên sức khoẻ. 
Nếu chức năng thận bị mất đi 90% thì bệnh nhân bị suy thận nặng, và cần chạy thận nhân tạo, thẩm phân phúc mạc, hoặc ghép thận

Nguyên nhân suy thận

Nguyên nhân suy thận cấp tính

Nhiễm trùng máu có thể gây suy thận cấp
Nhiễm trùng máu có thể gây suy thận cấp

Suy thận cấp tính xảy ra do 1 hoặc nhiều trong 3 cơ chế chính:

  • Thiếu máu đến thận
  • Bệnh nền ở thận
  • Tắc nghẽn nước tiểu ra khỏi thận

Các cơ chế này thường xảy ra do:

  • Tai nạn, chấn thương gây mất nhiều máu
  • Cơ thể mất nhiều nước
  • Nhiễm trùng máu gây tổn thương lên thận
  • Phì đại tiền liệt tuyến
  • Phản ứng phụ với thuốc
  • Phản ứng miễn dịch với chất độc
  • Biến chứng thai kì – tiền sản giật, sản giật, hội chứng HELLP

Nguyên nhân suy thận mãn tính

Huyết áp cao là một trong nhiều nguyên nhân gây suy thận mãn tính
Huyết áp cao là một trong nhiều nguyên nhân gây suy thận mãn tính
  • Bệnh tiểu đường
  • Bệnh huyết áp cao
  • Viêm cầu thận
  • Viêm ống thận mô kẽ
  • Bệnh thận đa nang
  • Tắc đường tiết niệu – do phì đại tiền liệt tuyến, sỏi thận, ung thư
  • Trào ngược bàng quang niệu quản – khiến nước tiểu trào ngược về lại thận thay vì đào thải ra ngoài
  • Viêm đài bể thận 

Suy thận có mấy giai đoạn?

4 giai đoạn suy thận cấp tính

 

Có 4 giai đoạn suy thận cấp tính
Có 4 giai đoạn suy thận cấp tính

Bệnh suy thận cấp tính được chia thành 4 giai đoạn, tuỳ theo chức năng thận:

  • Giai đoạn 1 – giai đoạn tấn công của các tác nhân gây bệnh
  • Giai đoạn 2 – giai đoạn thiểu niệu, vô niệu
  • Giai đoạn 3 – giai đoạn tiểu được trở lại
  • Giai đoạn 4 – giai đoạn phục hồi chức năng

5 giai đoạn suy thận mãn tính

Suy thận mãn tính được chia thành 5 giai đoạn, trong đó giai đoạn 3-5 là giai đoạn trở nặng
Suy thận mãn tính được chia thành 5 giai đoạn, trong đó giai đoạn 3-5 là giai đoạn trở nặng

Bệnh suy thận mãn tính được phân thành 5 giai đoạn theo mức độ nặng dần của bệnh.

  • Suy thận mạn giai đoạn I
    • Có tổn thương thận nhẹ
    • Mức lọc cầu thận vẫn bình thường hoặc tăng
    • Mức lọc cầu thận trên 90 ml/phút/ 1.73m2
    • Trong điều trị, bác sĩ cần giới hạn yếu tố nguy cơ suy thận cấp, làm chậm tiến triển của bệnh, điều trị các yếu tố gây suy thận mạn cũng như gây bệnh tim mạch
  • Suy thận mạn giai đoạn II
    • Tổn thương thận với mức lọc cầu thận giảm nhẹ
    • Mức lọc cầu thận khoảng 60-89 ml/phút/ 1.73m2
    • Cần theo dõi và ước đoán tốc độ tiến triển của bệnh
  • Suy thận mạn giai đoạn III
    • Mức lọc cầu thận giảm còn 30-59 ml/phút/1.73m2
    • Cần đánh giá và điều trị các biến chứng có thể do bệnh suy thận gây ra
  • Suy thận mạn giai đoạn IV
    • Mức lọc cầu thận giảm còn 15-29 ml/phút/ 1.73m2
    • Phương pháp điều trị thay thế thận
  • Suy thận mạn giai đoạn V
    • Mức lọc cầu thận ở dưới mức 15 ml/phút/ 1.73m2
    • Cần thay thận hoặc điều trị thận nhân tạo

Ai có nguy cơ mắc suy thận cao

Các yếu tố làm tăng nguy cơ suy thận
Các yếu tố làm tăng nguy cơ suy thận

Nguy cơ mắc suy thận cấp tính

Nguy cơ mắc suy thận mãn tính

10+ triệu chứng suy thận

Bệnh suy thận phát triển khá từ từ theo thời gian. Triệu chứng suy thận ở giai đoạn đầu thường không rõ ràng do cơ thể người2 quả thận và chúng có khả năng bù trừ chức năng rất tốt. 
Ở giai đoạn sau, bệnh nhân có thể để ý nhiều triệu chứng kể sau, với tần suất ngày càng cao:

1. Triệu chứng suy nhược cơ thể

Huyết áp thấp gây chóng mặt
Suy thận gây mệt mỏi
  • Buồn nôn, nôn ói
  • Chán ăn
  • Mệt mỏi, người ớn lạnh. Người bệnh sẽ cảm giác sợ lạnh và sợ gió, tay chân chạm vào lạnh toát. 

Thận khoẻ mạnh sẽ chuyển đổi vitamin D giúp xương chắc khoẻ cũng như sản xuất erythropoietin (EPO) cho việc sản xuất tế bào hồng cầu. 
Khi EPO giảm, cơ thể sẽ bị thiếu máu và người bệnh sẽ cảm thấy mệt mỏi, ớn lạnh.

2. Triệu chứng rối loạn giấc ngủ

Mất ngủ là một triệu chứng của suy thận
Mất ngủ là một triệu chứng của suy thận

Điều này xảy ra do mức độ độc tố trong cơ thể tăng lên, khiến cơ thể khó đi vào giấc ngủ. 

  • Hội chứng ngưng thở khi ngủ. Bệnh nhân suy thận thường có một hoặc vài lần tạm dừng hơi thở khi ngủ, mỗi lần trong khoảng vài giây cho tới một phút. Khi hơi thở trở lại bình thường, họ sẽ phát ra tiếng khịt mũi lớn và ngáy to. 

3. Triệu chứng rối loạn tiểu tiện

Bệnh nhân suy thận thường tiểu đêm nhiều
Bệnh nhân suy thận thường tiểu đêm nhiều
  • Tiểu đêm nhiều, nhất là khi ban ngày đi tiểu bình thường nhưng ban đêm đi tiểu nhiều. 
  • Nước tiểu có bọt
  • Nước tiểu nhiều hơn hoặc ít hơn bình thường
  • Màu nước tiểu nhạt hơn hoặc đậm hơn bình thường
  • Nước tiểu có vấn máu
  • Cảm giác căng tức bụng, đi tiểu khó khăn

4. Triệu chứng khô da

Suy thận gây khô da, ngứa ngáy
Suy thận gây khô da, ngứa ngáy

Thận giúp loại bỏ chất thải khỏi máu cũng như tạo mới tế bào hồng cầu và duy trì lượng khoáng chất trong cơ thể. 
Nếu da khô và ngứa, bạn nên uống nhiều nước hơn. Khi uống đủ nước và sử dụng thuốc da liễu mà triệu chứng không thuyên giảm, bạn nên khám bác sĩ để kiểm tra cân bằng khoáng chất và chất dinh dưỡng trong cơ thể mình.

5. Triệu chứng hôi miệng

Độc tố trong máu gây hôi miệng
Độc tố trong máu gây hôi miệng

Bệnh nhân suy thận thường có hơi thở nồng, hôi thối. Đây là dấu hiệu của việc có quá nhiều độc tố trong máu. 
Bản thân họ cũng cảm nhận được mùi vị kim loại trong miệng và ăn uống không thấy ngon nữa.

6. Triệu chứng khó thở

Bắt đầu từ suy tim giai đoạn III, các triệu chứng khó thở đến dồn dập hơn và nặng hơn
Bệnh nhân có thể cảm thấy khó thở

Do thận lọc không hiệu quả, cơ thể ứ dịch. Suy thận nặng có thể gây ứ dịch phế nangphù phổi, dẫn đến khó thở.
Hơn nữa, việc thiếu máu làm giảm quá trình vận chuyển oxy và chất dinh dưỡng quanh cơ thể, gây khó thở.
Bệnh nhân có hơi thở khò khè, thở ra nhiều nhưng thở vào ít, như đang bị hen suyễn

7. Triệu chứng phù nề 

Phù chân là một triệu chứng khác của suy tim
Phù chân là một triệu chứng khác của suy thận

Việc tồn đọng chất thải trong cơ thể, đặc biệt là natri (muối/ sodium) khiến cho cơ thể bị ứ dịch. Mắt cá chân, bàn chân, bàn tay, thậm chí là mặt và cổ sẽ bị phù, bị sưng.
Phù nề cũng có thể xảy ra ở mắt, gây bọng mắt. Điều này là do thận thải một lượng lớn chất đạm (protein) vào nước tiểu thay vì giữ lại trong máu và phân phối khắp cơ thể. Máu thiếu protein sẽ giảm áp lực keo, và gây ra phù ở nhiều cơ quan. 
Bệnh nhân có thể sử dụng thuốc cũng như ăn ít muối hơn để giảm triệu chứng.

8. Triệu chứng đau lưng

Ung thư tiền liệt tuyến gây tiểu đau, tiểu khó
Suy thận gây đau lưng

Bệnh suy thận khiến đau lưng thường xuyên ở vị trí ngay dưới khung xương sườn, ở phía sau. Cảm giác đau có thể lan ra phía trước vùng chậu hoặc hông. 
Đau lưng do suy thận sẽ đi kèm với cảm giác mệt mỏi, nôn ói, sốt, và đi tiểu đêm thường xuyên. 

9. Triệu chứng huyết áp cao

Hệ thống tuần hoàn máu và thận làm việc chặt chẽ với nhau. Các nephrons lọc chất thải từ máu. Khi các mạch máu bị thương tổn thì các nephrons sẽ không có đủ khí oxy và chất dinh dưỡng. Ngược lại, khi các nephrons hoạt động kém thì mạch máu cũng chịu nhiều thương tổn hơn.
Bệnh nhân cần cố gắng kiểm soát huyết áp để tránh suy thận. Bạn nên ăn nhiều thực phẩm chứa acid folic để tăng hồng cầu máu. 

10. Các triệu chứng khác

Suy thận có thể gây táo bón và trĩ
Suy thận có thể gây táo bón và trĩ
  • Táo bón. Thận hư khiến tắc truyền dẫn đường ruột, gây táo bón, và trĩ
  • Tinh thần giảm sút, hoa mắt, chóng mặt
  • Hay bị chuột rút, cơ bắp co giật (cảm nhận được nhịp co giật)
  • Nấc
  • Đau ngực (nếu có biến chứng tràn dịch màng tim)

Chẩn đoán suy thận

1. Chẩn đoán suy thận bằng nồng độ creatinine

Nồng độ creatinine chỉ ra chính xác giai đoạn bệnh suy thận
Nồng độ creatinine chỉ ra chính xác giai đoạn bệnh suy thận

Creatine là một chất quan trọng cung cấp nguồn năng lượng cho các cơ. Khi creatine bị thoái dáng trong các cơ, nó sẽ tạo ra creatinine và chất này sẽ được lọc qua cầu thận. Khi nồng độ creatinine tăng cao thì chức năng thận đã bị suy.
Việc xác định nồng độ creatinine được thực hiện qua độ lọc cầu thận (GFR):

  • Mức creatinine <130 mmol/l thì bệnh nhân suy thận giai đoạn I
  • Mức creatinine ở 130-299 mmol/l thì bệnh nhân suy thận giai đoạn II
  • Mức creatinine ở 300-499 mmol/l thì bệnh nhân suy thận giai đoạn III
  • Mức creatinine ở 500-899 mmol/l thì bệnh nhân suy thận giai đoạn IV
  • Mức creatinine ở >900 mmol/l thì bệnh nhân suy thận giai đoạn V

Từ giai đoạn III trở đi, bệnh nhân được khuyên nên điều trị bằng chạy thận nhân tạo

2. Chẩn đoán suy thận bằng xạ hình thận

Xạ hình thận
Xạ hình thận

Trong phương pháp này, bệnh nhân sẽ được tiêm tĩnh mạch đồng vị phóng xạ, sau đó chuyên gia hình ảnh sẽ ghi lại hình ảnh hoạt động phóng xạ theo thời gian của từng quả thận.
Phương pháp này được sử dụng để:

  • đánh giá chức năng của thận
  • đánh giá chức năng thận trước và sau phẫu thuật ghép thận
  • đánh giá và theo dõi tình trạng tắc nghẽn đường tiết niệu
  • chẩn đoán và theo dõi bệnh suy thận và các biến chứng của thận
  • xác định chấn thương ở thận

3. Chẩn đoán suy thận bằng các phương pháp khác

Huyết áp thấp là một bệnh lý tim mạch nguy hiểm không kém huyết áp cao
Việc đo huyết áp giúp chẩn đoán suy thận
  • Đo huyết áp
  • Xét nghiệm nồng độ albumin trong nước tiểu. Khi thận bị tổn thương, lượng albumin sẽ tăng lên.
  • Siêu âm bụng giúp đánh giá cấu trúc hình thể và kích thước thận.
  • Sinh thiết thận nếu thấy cần thiết
  • Bệnh nhân có tình trạng vô niệu hoặc thiểu niệu (cấp tính)

Điều trị suy thận

1. Điều trị suy thận cấp tính

Bệnh nhân cần được bù nước
Bệnh nhân cần được bù nước

Ở bệnh nhân suy thận cấp tính, phương pháp điều trị tập trung vào loại bỏ nguyên nhân gây bệnh:

  • Bù nước khi cơ thể mất nước
    • Sử dụng thuốc lợi tiểu quai Furosemid cho tới khi bệnh nhân có thể tiểu được mà không cần thuốc. Khi ấy cần ngưng thuốc ngay. 
  • Loại bỏ tắc nghẽn đường tiểu
    • Không dùng thuốc lợi tiểu nếu bệnh nhân bị suy thận do tắc nghẽn đường tiểu ở niệu quản, bàng quang, và niệu đạo
  • Rửa dạ dày nếu cần thiết
  • Hạn chế rau quả chứa nhiều K+ để không gây ảnh hưởng tới tính mạng bệnh nhân
  • Loại bỏ các ổ hoại tử, chống nhiễm khuẩn
  • Lọc máu cấp nếu việc điều trị tăng K+ máu bằng nội khoa không có kết quả, và mức K+ trên 6.5mmol/l.
  • Yêu cầu bệnh nhân ăn giảm đạm
  • Điều trị huyết áp caosuy tim

2. Điều trị suy thận cấp tính bằng thuốc

Thuốc kháng sinh là phương pháp điều trị nội khoa chính
Bạn có thể sử dụng thuốc điều trị suy thận

Các loại thuốc sau có thể được sử dụng để điều trị suy thận:

  • Calcium gluconate tiêm tĩnh mạch để giảm K+ máu
  • Glucose x Insulin giúp dẫn K+ vào trong tế bào
  • Tiêm sodium bicarbonate qua đường tĩnh mạch khi có toan máu để hạn chế K+ đi từ trong tế bào ra máu.
  • Resin trao đổi ion qua niêm mạc ruột
  • Thuốc lợi tiểu giúp thải nước và K+

3. Điều trị suy thận mãn tính bằng thẩm phân phúc mạc

Điều trị suy thận bằng thẩm phân phúc mạc (phương pháp lọc màng bụng)
Điều trị suy thận bằng thẩm phân phúc mạc (phương pháp lọc màng bụng)

Phương pháp này được chỉ định cho bệnh nhân suy thận mãn tính giai đoạn cuối, khi chức năng thận đã mất hơn 50%. 
Thẩm phân phúc mạc, hay còn gọi là lọc màng bụng, là một phương pháp khá đơn giản và bệnh nhân có thể tự thực hiện tại nhà. 
Màng bụng là một màng bán thấm, cho phép nước và các chất hoà tan đi qua. Màng bụng có thể được sử dụng thay thế, lọc các chất độc ra khỏi cơ thể. 
Mỗi tháng, bệnh nhân đến bệnh viện một lần để tái khám và nhận dịch truyền. Họ có thể sắp xếp thời gian linh hoạt, ăn nhiều rau và trái cây. Lối sinh hoạt ít bị ảnh hưởng trong thời gian điều trị.
Tuy nhiên, cơ thể bệnh nhân luôn cần mang một ống thông. Do vậy, tỷ lệ nhiễm trùng tại ống thông cao, và bệnh nhân lớn tuổi sẽ cần người hỗ trợ.

4. Điều trị suy thận mãn tính bằng chạy thận nhân tạo

Phương pháp chạy thận nhân tạo
Phương pháp chạy thận nhân tạo

Phương pháp này được chỉ định cho bệnh nhân suy thận mãn tính giai đoạn cuối, khi chức năng thận đã mất hơn 50%. 
Khi điều trị bằng phương pháp này, bệnh nhân cần đến bệnh viện 2-4 lần mỗi tuần và ở lại trong viện 4-6 tiếng.
Trong thời gian chạy thận, bệnh nhân phải hạn chế uống nước cũng như ăn trái cây nhiều kali. Vào ngày không chạy thận, bệnh nhân có thể đi lại và sinh hoạt như bình thường.
Một số bệnh viện sử dụng một máy chạy thận cho nhiều bệnh nhân và nguy cơ nhiễm viêm gan C qua đường này rất cao. 

5. Điều trị suy thận mãn tính bằng ghép thận

Điều trị suy thận bằng phương pháp ghép thận
Điều trị suy thận bằng phương pháp ghép thận

Phương pháp này được chỉ định cho bệnh nhân suy thận mãn tính giai đoạn cuối (4 hoặc 5), khi chức năng thận đã mất hơn 50%. 
Ghép thận là phương pháp lấy thận của người khoẻ mạnh và ghép cho người suy thận mãn tính giai đoạn cuối. Thận ghép sẽ hoạt động như thận của người bình thường. 
Tuy nhiên, chi phí ghép thận rất cao, và cũng rất khó để tìm thận hiến phù hợp với người nhận. Sau phẫu thuật, cơ thể bệnh nhân vẫn có thể thải ghép dù họ đã uống thuốc chống thải. 

Cách chăm sóc và bảo vệ cơ thể của bạn khỏi suy thận

Để bảo vệ cơ thể khỏi suy thận, bạn cần thực hiện một số thay đổi trong chế độ ăn uống cũng như lối sống sau đây: 

Ăn uống tốt hơn

Ăn uống thiếu chất có thể gây thiếu máu
Bạn nên ăn nhiều thức ăn bổ dưỡng cũng như uống đủ nước
  • Uống nhiều nước, khoảng 1.5-2L mỗi ngày. Bạn nên đặc biệt chú ý với người già bởi ở tuổi già, cơ chế khát bị suy giảm và họ thường không cảm thấy khát nước cũng như quên uống nước. 
  • Nếu có vận động ra nhiều mồ hôi hoặc thời tiết nóng thì nên uống nhiều nước hơn
  • Ăn ít muối, ít đạm, ít dầu mỡ

Thay đổi lối sống

Hoạt động mạnh khiến tim đập nhanh hơn và mạnh hơn
Tập thể dục mỗi ngày giúp nâng cao sức khoẻ
  • Điều hoà huyết áp ở mức bình ổn
  • Kiểm soát nồng độ đường và cholesterol trong máu, đặc biệt là với bệnh nhân tiểu đườngrối loạn mỡ máu
  • Tập thể dục mỗi ngày
  • Duy trì cân nặng lý tưởng, tránh thừa cân
  • Cai thuốc lá
  • Kiểm tra sức khoẻ định kỳ hàng năm. Các xét nghiệm máu và nước tiểu đơn giản có thể nhanh chóng chỉ ra bất thường ở thận. Nếu bệnh được phát hiện sớm, tỉ lệ hồi phục của bạn sẽ cao hơn việc để bệnh tiến triển. 

Lời kết

Suy thận có thể gây nhiều ảnh hưởng lên sức khoẻ và đời sống sinh hoạt hàng ngày. Tuy nhiên, bệnh có thể được chữa khỏi nếu bạn có lối sống khoẻ, cũng như phát hiện và điều trị bệnh sớm.
Với những thông tin trên, chiase24.com tin rằng bạn đã nắm được những thông tin cần biết về dấu hiệu, chẩn đoán, và điều trị bệnh suy thận. Bạn nên chú ý sinh hoạt điều độ, thay đổi lối sống để giữ cho thận khoẻ mạnh.
[spoiler title = “Tham khảo” ]

  1. https://medlineplus.gov/kidneydiseases.html
  2. https://www.niddk.nih.gov/health-information/community-health-outreach/information-clearinghouses/nkdep?dkrd=lgdmw0002
  3. https://www.kidney.org/atoz/coping-effectively-guide-patients-and-their-families

[/spoiler]

5/5 - (286 bình chọn)

About

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *