Sán chó: nguyên nhân, dấu hiệu, chuẩn đoán và cách điều trị

1

Sán chó là bệnh nhiễm ký sinh trùng do sán dây gây nên. Loại sán này thuộc giống Echinococcus và nó có tên gọi khác là Toxocara canis. Bệnh này lây truyền qua vật chủ trung gian là chó và thông thường trẻ em thường mắc bệnh sán chó nhiều hơn là người lớn. 

Bệnh này nếu không phát hiện và điều trị sớm thì nó sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe của người bệnh. Do đó, bài viết hôm nay, chiase24.com sẽ chia sẻ tới bạn những thông tin chi tiết liên về bệnh sán chó. Để qua đó giúp bạn hiểu rõ hơn về căn bệnh sán chó này và từ đó có biện pháp chủ động phòng ngừa tốt hơn. 

1. Định nghĩa tổng quan bệnh sán chó là gì?

Bệnh sán chó hay còn gọi là bệnh giun đũa chó mèo. Đây là một trong những căn bệnh nhiễm ký sinh trùng thường gặp hiện nay. Nó do ký sinh trùng Toxocara canis gây ra. Đây là bệnh ký sinh thường ít gặp ở người lớn. Đối tượng hay bị bệnh sán chó là trẻ em thuộc độ tuổi từ 3-10 tuổi. 

Sán chó thường không có triệu chứng bệnh điển hình nên rất khó phát hiện và điều trị sớm. Bệnh này nếu để lâu mà không chữa trị kịp thời sẽ gây ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe của người bệnh. Nó có thể khiến gan, thị lực của người bệnh bị ảnh hưởng.

Ngoài ra, khi bị sán chó người bệnh có thể bị rối loạn giấc ngủ thậm chí nếu bệnh nặng có thể gây mù lòa vĩnh viễn. Do đó, sán chó là một trong số những bệnh ký sinh mà chúng ta cần phải chủ động phòng ngừa để tránh một số biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra khi không may mắc phải.

Sán chó
Sán chó gây nên rất nhiều biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe của người bệnh

Bệnh sán chó do Toxocara canis ký sinh và loại ký sinh trùng này thuộc giống Echinococcus. Đây là loại ký sinh có thể lây nhiễm vào người bệnh thông qua vật chủ trung gian là chó hoặc mèo.

Ký sinh Toxocara canis thường nằm trong ruột non của chó con. Sau đó chúng sẽ được đào thải ra bên ngoài môi trường thông qua đường phân. Loại ký sinh này có thể sống rất lâu ở ngoài môi trường. Do đó, khi chúng ta tiếp xúc với đất, cát hay đồ vật có nhiễm ký sinh Toxocara canis thì khả năng loài ký sinh này xâm nhập vào bên trong cơ thể là rất lớn. 

2. Triệu chứng, dấu hiệu, biểu hiện của bệnh sán chó

Tùy thuộc vào số lượng nang sán ký sinh vào bên trong cơ thể cũng như vị trí chúng ký sinh mà người bệnh sẽ có những triệu chứng lâm sàng khác nhau. Tuy nhiên, khi bị bệnh sán chó, người bệnh thường không có triệu chứng điển hình. Chỉ khi nang sán xuất hiện và gây nên những tổn thương cho các cơ quan bên trong cơ thể do nhiễm trùng gây nên thì người bệnh mới có biểu hiện cụ thể.

Bệnh sán chó ở mỗi trường hợp là khác nhau. Nó có biểu hiện ban đầu là da bị nổi mề đay và mẩn ngứa, khó chịu. Triệu chứng ngứa thường bị dai dẳng trong suốt một thời gian dài.

Sán chó
Sán chó có rất nhiều thể khác nhau và biểu hiện bệnh cũng không giống nhau

Đối với các trường hợp ấu trùng đã nhiễm vào máu thì người bệnh có thể nhìn rõ ký sinh trùng thông qua bề mặt da. Kèm theo đó là triệu chứng giả hen suyễn và viêm phế quản, viêm phổi xảy ra. 

Một số trường hợp khác khi bị bệnh sán chó sẽ có biểu hiện sốt, khó tiêu và đau bụng. Tùy theo mức độ xâm nhập của ấu trùng mà người bệnh sẽ có thêm các biểu hiện như gan to, động kinh, viêm kết mạc, viêm màng bồ đào, viêm nhãn cầu, viêm võng mạc giảm cân.

Ở giai đoạn đầu khi mới bị bệnh sán chó, nếu phát hiện và điều trị kịp thời, các đầu sán sẽ không xâm nhập quá sâu vào bên trong các cơ quan khác của cơ thể. Bởi khi xâm nhập vào sâu bên, các đầu sán này đã chuyển dần sang nang sán thứ phát và tình trạng bệnh khi đó sẽ rất khó có thể kiểm soát và điều trị. Người bệnh có thể bị tử vong do suy kiệt cơ thể.

Xem Thêm:  Đau đầu: nguyên nhân, biểu hiện và cách chữa hiệu quả

3. Con đường lây nhiễm bệnh sán chó

Toxocara phân tán ra môi trường xung quanh thông qua phân của chó mèo bị nhiễm Toxocara. Do đó, khi không may tiếp xúc phải những vật dụng nhiễm bệnh hay ăn phải những đồ ăn có nhiễm trứng sán chó Toxocara, bạn sẽ rất dễ bị mắc phải bệnh này. 

Ngoài ra, ấu trùng Toxocara còn có thể xâm nhập vào bên trong da thông qua việc tiếp xúc với bề mặt da bị trầy xước. Chính vì vậy, trẻ nhỏ khi vui chơi, tiếp xúc với cát, đất bị nhiễm ấu trùng cũng sẽ rất dễ bị mắc bệnh sán chó. 

Sán chó
Sán chó lây bệnh thông qua vật chủ nhiễm bệnh sán là chó

Loại trứng sán Toxocara thường phát tán rất nhanh sau khi được phóng thích ra môi trường bên ngoài. Do đó, khi chó mang mầm bệnh trứng sán, nếu được thả rông ra ngoài, chúng sẽ đi reo rắc mầm bệnh khắp mọi nơi, những nơi mà chó tiếp xúc và đi qua. 

Sán chó
Sán chó cần phải sớm phát hiện và điều trị kịp thời

Sau khi xâm nhập vào trong cơ thể người, trứng sán sẽ phát triển thành nang sán rất nhanh. Do đó, bệnh này diễn biến rất nhanh. Bởi chỉ sau khoảng 6 tháng nhiễm trứng sán, chúng sẽ ăn sâu vào bên trong cơ thể người dưới dạng nang sán.

Từ đó khiến cho sức khỏe của người bệnh bị suy kiệt và héo mòn dần dẫn tới mức độ nặng gây tử vong. Sở dĩ bệnh sán chó diễn biến nhanh và khó kiểm soát là do nang sán sau khi vỡ sẽ phóng thích ra bên ngoài cả triệu đầu sán non. Chúng sẽ đi theo con đường máu ký sinh để xâm nhập vào tất cả các cơ quan bên trong cơ thể như gan, phổi, lách, não.

4. Sán chó có những thể nào?

Tùy thuộc vào đường di chuyển của nang sán, bệnh sán chó sẽ được chia làm nhiều thể khác nhau. Trong đó, phổ biến nhất là một số thể bệnh sán sau:

4.1. Bệnh sán chó thể ấu trùng di chuyển nội tạng

Trẻ dưới 4 tuổi khi bị bệnh sán chó thường sẽ ở thể ấu trùng di chuyển nội tạng. Ở thể này, người bệnh sẽ có các triệu chứng bệnh điển hình như thường xuyên cảm thấy buồn nôn và đau nhức cơ, khớp. Song song với đó là biểu hiện sốt nhẹ, cơ thể gầy gò suy yếu và ăn không được ngon miệng nên ăn ít và có thể có thêm triệu chứng tiêu chảy xảy ra.

Khi bị thể ấu trùng di chuyển nội tạng, bệnh nhân là trẻ em thường có kết quả xét nghiệm cận lâm sàng là gan to, bạch cầu ái toan tăng cao và lách cũng to hơn do bị viêm nhiễm tác động.

Sán chó
Sán chó lây lan bệnh rất nhanh

Nếu ấu trùng chết thì bệnh sán chó ở thể ấu trùng di chuyển nội tạng sẽ tự khỏi. Tuy nhiên, vẫn có một số trường hợp, người bị bệnh sán chó sẽ bị viêm cơ, viêm loét dạ dày.

Thậm chí khi ấu trùng xâm nhập và ăn sâu vào bên trong các cơ quan khác của cơ thể, người bệnh sẽ bị suy giảm miễn dịch và có thể bị tử vong nếu tình trạng bệnh nặng không được điều trị kịp thời.

4.2. Sán chó thể ấu trùng di chuyển tới hệ thần kinh

Thuộc nhóm thể ấu trùng di chuyển tới nội tạng, thể ấu trùng di chuyển tới hệ thần kinh thường ít gặp ở trẻ em mà chủ yếu là người lớn thường bị nhiều hơn. 

Khi bị sán chó ở thể di chuyển tới thần kinh, người bệnh sẽ có một số dấu hiệu bệnh điển hình như rối loạn đại tiểu tiện, rối loạn giấc ngủ, cơ thể suy nhược và các cơ, chi bị  yếu. Nếu không sớm phát hiện và điều trị, các ký sinh trùng Toxocara canis sẽ ăn sâu và xâm nhập vào bên trong hệ thần kinh.

Nó sẽ khiến cho người bệnh bị co giật, lên cơn động kinh hay bị hội chứng rối loạn cảm giác. Nặng hơn có thể gây yếu cơ và hôn mê sâu nên sán chó thể ấu trùng di chuyển tới hệ thần kinh rất nguy hiểm.

4.3. Sán chó thể ấu trùng di chuyển vào mắt

Một trong những thể phổ biến của sán chó là thể ấu trùng di chuyển ở mắt. Trẻ em thuộc độ tuổi từ 8-10 tuổi sẽ có nguy cơ mắc phải thể này nhiều hơn.

Sán chó
Sán chó thể mắt

Khi Toxocara canis xâm nhập và di chuyển tới mắt, nó khiến cho mắt bị ảnh hưởng và gây nên các bệnh như viêm kết mạc, u hạt trong mắt hay viêm nội nhãn, viêm hạt võng mạc. Đây đều là các bệnh về mắt mà nếu không được điều trị kịp thời sẽ khiến cho thị giác bị giảm sút đáng kể. Thậm chí gây mù lòa ở người bệnh.

4.3. Sán chó thể ấu trùng di chuyển tới hệ thần kinh

Thuộc nhóm thể ấu trùng di chuyển tới nội tạng, thể ấu trùng di chuyển tới hệ thần kinh thường ít gặp ở trẻ em mà chủ yếu là người lớn thường bị nhiều hơn. 

Xem Thêm:  Rối loạn xuất tinh: nguyên nhân, biểu hiện và cách chữa hiệu quả

Khi bị sán chó ở thể di chuyển tới thần kinh, người bệnh sẽ có một số dấu hiệu bệnh điển hình như rối loạn đại tiểu tiện, rối loạn giấc ngủ, cơ thể suy nhược và các cơ, chi bị  yếu. Nếu không sớm phát hiện và điều trị, các ký sinh trùng Toxocara canis sẽ ăn sâu và xâm nhập vào bên trong hệ thần kinh.

Nó sẽ khiến cho người bệnh bị co giật, lên cơn động kinh hay bị hội chứng rối loạn cảm giác. Nặng hơn có thể gây yếu cơ và hôn mê sâu nên sán chó thể ấu trùng di chuyển tới hệ thần kinh rất nguy hiểm.

4.4. Sán chó thể ấu trùng không điển hình

Thể ấu trùng không điển hình hay còn gọi là thể ẩn là bệnh sán chó thường gặp ở cả người lớn và trẻ con. Khi bị thể này, người bệnh thường không có bất cứ dấu hiệu bệnh khởi phát nào. Chính vì không có triệu chứng bệnh rõ ràng nên rất khó có thể chẩn đoán chính xác khi đi khám bệnh.

Sán chó
Sán chó có rất nhiều thể nhiễm khác nhau

Thông thường ở thể này sẽ mang các triệu chứng chung của bệnh sán chó như cơ thể mệt mỏi, suy nhược, chán ăn, sốt, đau đầu, buồn nôn, khò khè và kèm theo triệu chứng bất thường ở phổi.

4.5. Một số thể khác của bệnh sán chó

Ngoài các thể kể trên, sán chó còn có một số thể bệnh khác như:

+ Thể ấu trùng di chuyển tới dạ dày, ruột. Nó sẽ khiến cho người bệnh gặp phải các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy. Một số khác sẽ bị rối loạn tiêu hóa.

+ Thể ấu trùng di chuyển tới tim mạch sẽ gây ra các bệnh rất nguy hiểm cho sức khỏe người bệnh như viêm màng ngoài tim hay viêm cơ tim.

5. Nguyên nhân gây bệnh sán chó

Nguyên nhân trực tiếp gây nên bệnh sán chó ở người đó là do nhiễm ký sinh trùng giun đũa chó mèo Toxocara canis. Loài ký sinh trùng này chỉ xâm nhập vào bên trong cơ thể người nếu như người bệnh tiếp xúc trực tiếp với chó mèo hay các vật dụng, đồ dùng cá nhân có chứa trứng sán.

Sau khi xâm nhập vào trong cơ thể người thông qua đường tiêu hóa, trứng sán sẽ nhanh chóng phát triển thành các nang sán. Trung bình khoảng 6 tháng là nó đã chuyển từ trứng sán sang nang sán. Sau đó, các nang sán này khi bị vỡ ra sẽ giải phóng ra rất nhiều các loại đầu sán khác nhau. Chúng sẽ theo đường máu để di chuyển tới các bộ phận bên trong cơ thể người và gây tổn hại rất lớn cho tim, gan, phổi, lách, hệ thần kinh.

Sán chó
Sán chó do ấu trùng sán ở trong chó mèo gây ra

6. Nguy cơ mắc bệnh sán chó 

Không riêng gì ai mà tất cả mọi người đều có nguy cơ mắc bệnh sán chó. Trong đó, trẻ em và những người thường nuôi chó mèo trong nhà sẽ có nguy cơ mắc bệnh sán chó nhiều hơn. Ngoài ra, những trường hợp sau cũng sẽ có tỷ lệ mắc bệnh sán chó rất cao như:

+ Không vệ sinh tay sạch sẽ sau mỗi lần cầm nắm hay sử dụng các vật dụng đồ dùng chung, bạn cũng sẽ rất dễ bị mắc bệnh sán chó. Bởi ấu trùng sán có khả năng phát tán ra môi trường xung quanh rất nhanh.

+ Những người thường xuyên có thói quen ăn rau sống mà lại không vệ sinh rau sống sạch sẽ trước khi ăn 

+ Điều kiện môi trường sống kém, ẩm thấp và ô nhiễm cũng làm tăng nguy cơ mắc các bệnh sán chó

Sán chó
Bất cứ ai cũng có nguy cơ mắc bệnh sán chó

7. Sán chó ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe?

Bệnh sán chó thường không có triệu chứng bệnh điển hình và bệnh này rất dễ bị nhầm lẫn với bệnh nhiễm giun. Nó là bệnh có thể tái đi tái lại nhiều lần nên bệnh sán chó ảnh hưởng rất nhiều tới sức khỏe cũng như cuộc sống hàng ngày của người bệnh. Đặc biệt, nó khiến cho hiệu suất làm việc, học tập bị ảnh hưởng. Do người bệnh thường mất ngủ, ngủ ít và chất lượng giấc ngủ thường không đảm bảo. 

Bệnh sán chó có rất nhiều thể khác nhau nếu ở thể nội tạng, nó sẽ gây ra các bệnh như viêm gan kèm theo triệu chứng sốt nhẹ, lách to, đau hạ sườn bên phải. Nếu bệnh này không sớm được phát hiện có thể gây nguy cơ tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi nếu không may mắc phải.

Ở thể ấu trùng di chuyển tới mắt, nó sẽ khiến mắt bị suy giảm thị lực. Thể di chuyển tới thần kinh sẽ khiến thần kinh suy nhược, cơ thể suy kiệt sức lực và hệ miễn dịch bị giảm sút.

Sán chó
Sán chó ảnh hưởng rất nhiều tới sức khỏe người bệnh

8. Cách chẩn đoán bệnh sán chó 

Sán chó thường rất khó phát hiện ra do không có triệu chứng bệnh rõ ràng. Do đó, để có thể chẩn đoán chính xác căn bệnh này, các bác sĩ chuyên khoa sẽ dựa trên kết quả khám lâm sàng và kết quả xét nghiệm máu để đưa ra kết luận cuối cùng.

Xem Thêm:  Xuất tinh ra máu: Nguyên nhân, biểu hiện và cách chữa hiệu quả

8.1. Khám lâm sàng xác định bệnh sán chó

Thông qua các dấu hiệu như bị sốt, đau nhức người kèm theo đau bụng, khó thở và da mẩn ngứa, nổi đỏ, các bác sĩ sẽ có kết luận ban đầu về tình hình sức khỏe của người bệnh.

Sán chó
Sán chó có sự lây nhiễm và lây lan bệnh rất nhanh

8.2. Tiến hành xét nghiệm tìm kháng thể thông qua xét nghiệm máu

Đối với bệnh sán chó, cần phải thực hiện xét nghiệm máu thì mới có thể kết luận được bệnh. Bởi thông qua xét nghiệm này, các bác sĩ sẽ tìm ra có hay không các kháng thể trùng với giun đũa chó mèo.

Ngoài ra, nếu bị mắc bệnh sán chó thì khi xét nghiệm máu sẽ thấy lượng bạch cầu eosin tăng cao hơn so với bình thường.

8.3. Kiểm tra huyết thanh miễn dịch Elisa

Việc kiểm tra huyết thanh miễn dịch sẽ loại bỏ được các bệnh lý khác cũng có triệu chứng tương tự như bệnh sán chó. Do đó, để có thể chẩn đoán được bệnh sán chó, chúng ta cần phải làm elisa test.

Ngoài các bước kể trên, các bác sĩ sẽ có thêm một số chỉ định xét nghiệm khác để xác định chính xác tình trạng bệnh thông qua việc xét nghiệm chức năng gan, công thức máu và test da.

9. Các biện pháp điều trị bệnh sán chó

Tùy theo vị trí cũng như tình trạng sức khỏe và độ tuổi của người mắc bệnh sán chó, các bác sĩ sẽ kê đơn với các loại thuốc tiêu diệt ký sinh trùng phù hợp.

Một số loại thuốc diệt ký sinh trùng thường được sử dụng hiện nay như Albendazole, Diethylcarbamazine và Thiabendazole. Đây đều là các loại thuốc dùng để điều trị bệnh sán chó. 

Thông thường bệnh nhân sẽ thực hiện dùng thuốc trong vòng từ 2-3 tuần để ngăn chặn sự phát triển của ký sinh trùng và ngăn ngừa khả năng tái nhiễm có thể xảy ra.

Sán chó
Thuốc diệt sán chó

Do đó, khi bị bệnh sán chó, người bệnh cần phải tuân thủ tuyệt đối theo hướng dẫn và chỉ định của bác sĩ đưa ra. Tuyệt đối không được ngưng thuốc quá sớm so với liều dùng quy định hay quên uống bởi nó ảnh hưởng rất lớn đến quá trình chữa bệnh và ngăn chặn sán chó phát triển. 

Ngoài ra, bệnh nhân sẽ được chỉ định dùng thêm các loại thuốc chống dị ứng để giảm thiểu các triệu chứng do sán chó gây ra như ngứa ngáy, mẩn đỏ. 

Đối với các trường hợp ấu trùng di chuyển tới mắt, bệnh nhân sẽ được chỉ định dùng thêm corticoid cùng với thuốc diệt ký sinh trùng để giảm triệu chứng viêm ở mắt. Tuy nhiên, trong một số trường hợp bị sán chó ở mắt dạng nặng, bệnh nhân cần phải phẫu thuật để đảm bảo thị lực không bị ảnh hưởng.

10. Phòng ngừa bệnh sán chó bằng cách nào?

Sán chó là bệnh nhiễm ký sinh trùng có khả năng lây nhiễm rất cao. Do đó, người bệnh cần phải biết cách chủ động phòng ngừa và bảo vệ sức khỏe của bản thân cũng như những người thân trong gia đình bằng các biện pháp đơn giản sau:

Sán chó
Cần phải có sự chủ động phòng ngừa bệnh sán chó

+ Đảm bảo ăn chín uống sôi và thường xuyên vệ sinh tay sạch sẽ sau khi chơi hay tiếp xúc với chó mèo

+ Trong trường hợp chó nuôi tại nhà bị nhiễm sán, chúng ta cần phải điều trị triệt để căn bệnh này và thường xuyên mang chó đi khám định kỳ để phòng tránh lây nhiễm. Bởi sán chó lây từ chó sang người rất nhanh và rất khó kiểm soát nếu có mầm mống lây bệnh

+ Sau khi vệ sinh và dọn phân chó, cần phải rửa tay sạch sẽ với nước xát khuẩn và xà phòng diệt khuẩn

+ Nhắc nhở và hướng dẫn trẻ cần phải thực hiện vệ sinh tay sạch sẽ sau khi vui chơi tại những nơi công cộng. Nhất là những nơi tiếp xúc với đất cát cần phải chú ý. Bởi đó là môi trường rất dễ lây nhiễm sán chó

+ Sử dụng thực phẩm đảm bảo an toàn vệ sinh

11. Kết

Bệnh sán chó là bệnh nhiễm ký sinh trùng rất phổ biến hiện nay. Bệnh này rất nguy hiểm và thường gặp phải ở trẻ nhỏ nhiều hơn. Cần phải phát hiện và điều trị bệnh sán chó sớm để tránh các biến chứng có thể xảy ra khi bị bệnh.

Thông qua những chia sẻ bên trên, chiase24.com tin rằng đã giúp cho bạn hiểu rõ hơn về bệnh sán chó. Để từ đó có biện pháp chủ động phòng ngừa và điều trị bệnh sán chó được tốt hơn.

[spoiler title=”Tham khảo”]

[/spoiler]

5/5 - (531 bình chọn)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Next Post

Thiếu máu: nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và phương pháp điều trị

T3 Th7 7 , 2020
Thiếu máu là một bệnh thường gặp, có thể là do gene di truyền, do dinh dưỡng, hoặc do ung thư. Thiếu máu gây ảnh hưởng lên cuộc sống của người bệnh, khiến người bệnh gặp phải nhiều khó khăn trong việc sinh hoạt hàng ngày, nếu tình trạng bệnh […]
Bệnh thiếu máu xảy ra khi lượng hồng cầu trong máu giảm so với bình thường