Rung nhĩ là dạng rối loạn nhịp tim phổ biến nhất

Rung nhĩ: Nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán và các phương pháp điều trị

Rung nhĩ là dạng bệnh rối loạn nhịp tim phổ biến nhất trên thế giới. Rung nhĩ làm tăng nguy cơ mắc đột quỵ gấp 5 lần so với ở người khoẻ mạnh. Bệnh nhân rung nhĩ và có nguy cơ rung nhĩ không được chủ quan mà cần tìm hiểu rõ về bệnh.
Vậy bệnh rung nhĩ được định nghĩa như thế nào? Bệnh có triệu chứng gì và được chẩn đoán ra sao? Có những cách nào để điều trị bệnh? Hãy cùng chiase24.com tìm hiểu về rung nhĩ qua bài viết dưới đây.

Định nghĩa rung nhĩ là gì?

Rung nhĩ là dạng rối loạn nhịp tim phổ biến nhất

Rung nhĩ là dạng rối loạn nhịp tim phổ biến nhất


Tim là cơ quan co bóp vận chuyển máu trong cơ thể. Ở người bình thường khoẻ mạnh, nhịp tim đều và thường đập 60-100 nhịp/ phút. Các xung phát điện đi từ nút xoang qua vùng nhĩ, xuống vùng thất và lặp lại một cách đều đặn, nhịp nhàng. 
Nhịp tim được điều khiển bởi nút chủ nhịp tim, còn gọi là nút xoang. Nút xoang nằm ở thành tâm nhĩ cạnh tĩnh mạch chủ trên và có chức năng phát xung động điện thế giúp các tế bào cơ tim co bóp nhịp nhàng.
bệnh rung nhĩ (tiếng Anh: atrial fibrillation), tim xuất hiện các ổ phát nhịp tự phát ở hai buồng nhĩ và làm mất đi vai trò chủ nhịp của nút xoang. Tâm nhĩ rung ở tần số 350-600 nhịp/ phút thay vì co bóp. Các nhát bóp yếu, không đồng bộ.
Các xung động yếu từ trên tâm nhĩ di chuyển xuống tâm thất làm tâm thất co bóp nhanh theo, khoảng dưới 200 nhịp/ phút với những nhịp yếu, rỗng và không đồng bộ. Máu không đủ đi tới cơ thể nên gây ra tình trạng hạ huyết áp đột ngột, đe doạ tính mạng bệnh nhân.
Rung nhĩ có thể tạo ra huyết khối

Rung nhĩ có thể tạo ra huyết khối


Chỉ một phần xung động và dòng máu được truyền từ tâm nhĩ qua tâm thất. Một phần dòng máu từ tâm nhĩ không được tống hoàn toàn xuống tâm thất mà cứ lưu chuyển quanh co trong tâm nhĩ. Dòng máu lưu đọng làm tăng nguy cơ đông máu và hình thành các cục máu đông nhỏ trong tim.
Các cục máu đông này có thể di chuyển xuống tâm thất cũng như các cơ quan khác sau này, gây nên biến chứng nguy hiểm như tắc mạch máu não, tắc mạch máu phổi, đột quỵ, thậm chí là tử vong.
Rung nhĩ gây nhiều ảnh hưởng đến chất lượng sống của người bệnh. Nếu không được điều trị và theo dõi đúng cách, bệnh tiến triển nặng dần theo thời gian. Rung nhĩ nặng là nguyên nhân chính gây đột quỵsuy tim

Nguyên nhân rung nhĩ

Rung nhĩ xảy ra khi có bất kỳ nguyên nhân nào gây ảnh hưởng đến việc phát nhịp của nút xoang. 

Nhiều yếu tố nguy cơ góp phần gây nên rung nhĩ

Nhiều yếu tố nguy cơ góp phần gây nên rung nhĩ


Nguyên nhân trực tiếp gây ra bệnh rung nhĩ vẫn chưa được nghiên cứu rõ ràng nhưng các bác sĩ thường đề cập tới các yếu tố nguy cơ gián tiếp gây ra bệnh:

  • Tuổi tác. Tuổi càng cao thì nguy cơ mắc bệnh rung nhĩ càng cao, đặc biệt là ở người già trên 60 tuổi. Chỉ 1% tổng số ca rung nhĩ xảy ra ở người dưới 60 tuổi, 12% bệnh nhân có độ tuổi 75-84 và tới 33% số ca xảy ra ở bệnh nhân trên 80 tuổi.
  • Tiền sử bệnh huyết áp cao
  • Tiền sử bệnh lý tim mạch như suy tim, bệnh van tim, nhồi máu cơ tim, thiếu máu cơ tim, suy tim sung huyết (CHF), van 2 lá
  • Bệnh lý tuyến giáp – cường giáp
  • Bệnh phổi mãn tính
  • Bệnh tiểu đường
  • Tiền sử từng phẫu thuật các bệnh tim mạch
  • Chứng ngừng thở khi ngủ
  • Các bệnh lý liên quan tới nhiễm trùng
  • Các bệnh lý nội khoa nặng khác
  • Thói quen sử dụng nhiều rượu và các chất kích thích
  • Người béo phì

Triệu chứng rung nhĩ 

Bắt đầu từ suy tim giai đoạn III, các triệu chứng khó thở đến dồn dập hơn và nặng hơn

Do hoạt động co bóp của tim không hiệu quả, người bệnh thường khó thở


Triệu chứng của bệnh rung nhĩ khá đa dạng và không điển hình. Triệu chứng thay đổi tuỳ theo lứa tuổi cũng như bệnh nền gây nên rung nhĩ. 

  • Cảm giác chóng mặt, mệt mỏi
  • Cảm giác hồi hộp, đánh trống ngực, cơ thể cảm nhận được nhịp đập nhanh và mạnh của tim trong lồng ngực
  • Nhịp thở nông, hụt hơi, thở khó
  • Đau ngực, nặng ngực như có gì chèn ép
  • Bắt mạch ở tay thấy mạch đập nhanh và không đều
  • Tiểu tiện nhiều lần

Các loại rung nhĩ

Rung nhĩ được phân loại dựa theo thời gian tồn tại của bệnh

Rung nhĩ được phân loại dựa theo thời gian tồn tại của bệnh

1. Rung nhĩ bất chợt

Các cơn rung nhĩ có thể đến và đi bất chợt, thường chỉ trong vài phút hoặc vài giờ. Đôi khi, các triệu chứng này xảy ra trong một tuần. Các triệu chứng có thể tự hết hoặc cần điều trị can thiệp bằng thuốc. 

2. Rung nhĩ dai dẳng

Ở rung nhĩ dai dẳng, nhịp tim sau khi bị rung sẽ không trở lại bình thường. Bệnh nhân sẽ cần điều trị can thiệp bằng sốc điện hoặc thuốc để khôi phục lại nhịp tim.

3. Rung nhĩ kéo dài

Rung nhĩ kéo dài tồn tại lâu hơn rung nhĩ dai dẳng. Bệnh xảy ra liên tục và kéo dài hơn 12 tháng.

4. Rung nhĩ vĩnh viễn

Đôi khi nhịp tim rung bất thường và không thể phục hồi. Đây là trường hợp nặng và bệnh nhân cần sử dụng thuốc kiểm soát nhịp tim, thuốc chống đông hoặc thậm chí là các phương pháp can thiệp ngoại khoa để điều trị bệnh. 

Ảnh hưởng của rung nhĩ đến sức khoẻ

Nhồi máu cơ tim là hiện tượng động mạch vành bị tắc, cơ tim bị hoại tử

Nhồi máu cơ tim là hiện tượng động mạch vành bị tắc, cơ tim bị hoại tử


Biến chứng sức khoẻ thường gặp nhất của rung nhĩ là sự hình thành các cục huyết khối do dòng máu quẩn quanh tâm nhĩ và không được tống ra hết. Từ tâm nhĩ, qua tâm thất, các huyết khối có thể di chuyển tới các cơ quan khác trong cơ thể. Nếu đi tới phổi, chúng sẽ gây nhồi máu phổi; tới động mạch vành, nhồi máu cơ tim; tới động mạch cảnh, đột quỵ não
Để phòng ngừa huyết khối ở bệnh nhân rung nhĩ, bệnh nhân cần uống thuốc chống đông (ví dụ có Aspirin). Thuốc chống đông sẽ tác động trực tiếp lên dòng thác đông máu và sẽ ngăn cản quá trình tạo cục máu đông. 
Bệnh nhân chỉ sử dụng thuốc khi có chỉ định của bác sĩ bởi việc sử dụng thuốc cần cân nhắc kĩ càng giữa lợi ích và tác hại của nguy cơ chảy máu. 
Suy tim là một biến chứng của huyết áp cao

Ngoài các bệnh liên quan đến huyết khối, rung nhĩ có thể gây suy tim


Ngoài các biến chứng liên quan tới huyết khối, rung nhĩ có thể gây suy tim do tim liên tục phải làm việc nhiều hơn bình thường để cung cấp đủ máu cho cơ thể. Rung nhĩ cũng có thể gây ngừng tim đột ngột, và thậm chí là tử vong. Trên thực tế, thống kê chỉ ra rằng bệnh nhân suy tim kèm rung nhĩ có tỷ lệ tử vong lên tới 34%. 

Chẩn đoán rung nhĩ 

1. Chẩn đoán rung nhĩ qua bệnh sử

Khi có triệu chứng bất thường, bạn nên đi khám

Bác sĩ sẽ hỏi bệnh sử và nghe tim phổi của bạn trước tiên


Để chẩn đoán rung nhĩ, bác sĩ cần khai thác bệnh sử của bạn. Bác sĩ sẽ hỏi bạn nhiều câu hỏi về triệu chứng lâm sàng, tiền sử bệnh nền:

  • Cảm giác hồi hộp, đánh trống ngực
  • Tim đập nhanh
  • Khó thở, thở hụt hơi, thở nông
  • Choáng váng, đau ngực đau đầu
  • Huyết áp thấp đột ngột
  • Người vã mồ hôi 

Bác sĩ cũng sẽ bắt mạch và nghe tim phổi của bạn. Việc khám ban đầu này có ý nghĩa định hướng và gợi ý rối loạn nhịp tim

2. Chẩn đoán rung nhĩ qua điện tâm đồ

Điện tâm đồ có thể giúp xác định nếu cao huyết áp xảy ra do bệnh nền về tim

ECG và Holter điện tâm đồ giúp đo hoạt động tim


Để chẩn đoán phân biệt các loại rối loạn nhịp tim thường gặp và chẩn đoán xác định rung nhĩ, điện tâm đồ thường được sử dụng.
Điện tâm đồ (ECG) là phương pháp ghi lại hoạt động điện học của tim bằng hình ảnh đồ thị. Bằng việc đặt các điện cực tiếp nhận ngoài da, ECG có thể phát hiện được các bất thường tại vị trí phát ra nhịp (nút xoang, nút nhĩ thất, cơ tim). Nếu bạn bị rung nhĩ, bác sĩ sẽ quan sát thấy:

  • Sóng P xoang bình thường
  • Có các sóng f nhỏ lăn tăn, rất nhanh tầm 350-600 nhịp/ phút
  • Phức bộ QRS không đều, biến chuyển tuỳ theo đáp ứng thấp hoặc rối loạn nhịp tim khác kèm theo

Mỗi dạng rối loạn nhịp tim sẽ có sóng ECG khác nhau, không trùng lặp. Phương pháp này sẽ giúp bác sĩ xác định nếu bạn có rối loạn nhịp tim không, nếu có thì bị rung nhĩ hay bị rối loạn dạng khác.  

3. Chẩn đoán rung nhĩ qua Holter điện tâm đồ

Holter điện tâm đồ có cơ chế y hệt phương pháp điện tâm đồ ECG nhưng Holter sẽ ghi lại hoạt động điện học của tim trong 24 giờ hoặc hơn. Holter điện tâm đồ có khả năng phát hiện được các cơn rung nhĩ và/ hoặc các rối loạn nhịp tim khác. 

4. Chẩn đoán rung nhĩ qua các phương pháp khác

Siêu âm tim là một phương pháp chẩn đoán suy tim quan trọng

Siêu âm tim giúp hỗ trợ chẩn đoán


Ngoài điện tâm đồ giúp theo dõi nhịp tim, bác sĩ có thể yêu cầu thêm một vài phương pháp khác để tìm ra nguyên nhân bệnh:

  • Siêu âm tim giúp phát hiện cấu trúc tim bất thường có thể gây rung nhĩ
  • Xét nghiệm máu giúp tìm ra bệnh lý tuyến giáp hoặc nguyên nhân khác gây rung nhĩ
  • Xét nghiệm gắng sức
  • X-quang ngực

Điều trị rung nhĩ 

1. Mục tiêu điều trị rung nhĩ

Suy nút xoang khiến tim bị mất nhịp

Mục tiêu của điều trị rung nhĩ là điều chỉnh nhịp tim và phòng chống biến chứng


Viêc điều trị rung nhĩ là một việc phức tạp và cần đáp ứng đủ các mục tiêu điều trị:

  • Kiểm soát nhịp tim. Phương pháp điều trị như sốc điện, thuốc, can thiệp đốt bằng sóng radio cao tần giúp chuyển nhịp từ rung nhĩ về nhịp xoang. Đây là việc cần thiết và cần được thực hiện sớm. Khả năng thành công của điều trị giảm dần theo thời gian mắc bệnh.
  • Phòng ngừa biến chứng. Dự phòng đột quỵ là mục tiêu ưu tiên trong điều trị bệnh nhân rung nhĩ. Bệnh nhân sẽ cần uống thuốc chống đông như thuốc kháng vitamin K, thuốc ức chế thrombin, thuốc ức chế yếu tố X. Bệnh nhân cần tuân theo lời dặn của bác sĩ, uống thuốc đúng giờ, tái khám đúng hẹn. 

2. Điều trị rung nhĩ bằng thuốc

Việc sử dụng thuốc chống đông (thuốc làm loãng máu) là cần thiết ở bệnh nhân rung nhĩ, nhằm giảm nguy cơ tai biến mạch máu não. Có nhiều loại thuốc chống đông với ưu điểm và nhược điểm khác nhau:

a. Thuốc kháng vitamin K

Warfarin là một thuốc kháng vitamin K thường dùng

Warfarin là một thuốc kháng vitamin K thường dùng


Thuốc kháng vitamin K có giá thành rất rẻ và hiệu quả nhưng có nhiều tương tác thuốc:

  • Rau xanh chứa nhiều vitamin K làm giảm hiệu quả thuốc
  • Thuốc trị bệnh khác có thể tương tác làm giảm hiệu quả thuốc
  • Xét nghiệm INR máu cần duy trì ở mức 2.0 – 3.0.
  • Bệnh nhân thường chỉ sử dụng thuốc trong vòng 3 năm và ngưng thuốc sau đó do có triệu chứng xuất huyết nhẹ hoặc bầm tím trên da. Khi này, bệnh nhân cần đổi thuốc khác. 

b. Thuốc kháng đông mới (thuốc đối kháng)

Dabigatran là thuốc ức chế trực tiếp Thrombin

Dabigatran là thuốc ức chế trực tiếp Thrombin


Thuốc kháng đông thế hệ mới bao gồm thuốc ức chế trực tiếp Thrombin và thuốc ức chế yếu tố Xa. 
Các thuốc thế hệ mới dễ sử dụng hơn, hiệu quả cao hơn, ít có tương tác với chế độ ăn hay thuốc khác. Khi sử dụng thuốc này, bệnh nhân nhận được hiệu quả nhanh và không cần kiểm tra máu định kỳ. 
Tuy nhiên, thuốc loại này không phổ biến tại Việt Nam do giá thành cao. Thuốc chống chỉ định cho bệnh nhân rung nhĩ do bệnh van tim. 
Phương pháp điều trị bằng thuốc thường sử dụng cho bệnh nhân rung nhĩ mãn tính. Tuy nhiên, ở những bệnh nhân này, việc chuyển nhịp về bình thường gặp nhiều khó khăn và bệnh dễ tái phát. Bệnh nhân cần xác định là họ sẽ sử dụng thuốc lâu dài và cần phải tái khám thường xuyên. 

3. Điều trị rung nhĩ bằng kỹ thuật bít tiểu nhĩ trái

Kỹ thuật bít tiểu nhĩ trái Watchman

Kỹ thuật bít tiểu nhĩ trái Watchman


Trong rung nhĩ, huyết khối hình thành ở tiểu nhĩ trái và có thể đi vào đại tuần hoàn. Rung nhĩ là một trong những nguyên nhân chính gây tai biến mạch máu não.
Kỹ thuật bít tiểu nhĩ trái là giải pháp can thiệp tối ưu cho bệnh nhân rung nhĩ, giúp ngăn máu vào tiểu nhĩ. Kỹ thuật được chỉ định cho các đối tượng bệnh nhân sau:

  • Bệnh nhân không thể sử dụng thuốc chống đông lâu dài
  • Bệnh nhân đã từng chảy máu do việc sử dụng thuốc chống đông trước đây
  • Bệnh nhân không thể tuân thủ đơn thuốc
  • Bệnh nhân đang mang thai
  • Bệnh nhân không phản ứng với thuốc – bệnh nhân vẫn có biến cố tai biến mạch máu não do huyết khối nhĩ trái dù đã sử dụng thuốc chống đông đủ liều 

Kỹ thuật không sử dụng cho các đối tượng bệnh nhân sau:

  • Tiền sử xuất huyết tiêu hoá
  • Tiền sử rối loạn đông máu hay số lượng tiểu cầu thấp
  • Dị ứng thuốc cản quang
  • Hiện có bệnh lý nặng không thể thực hiện thủ thuật (bệnh dạ dày, bệnh thận, các bệnh nội khoa nặng khác)

4. Điều trị rung nhĩ nhờ khử rung (ICDs)

Máy ICD giúp giữ cho nhịp tim ổn định

Máy ICD giúp giữ cho nhịp tim ổn định


Phương pháp sốc điện, hay gọi là khử rung, giúp điều trị rối loạn nhịp tim. Máy khử rung tim (implantable cardioverter defibrillators – ICDs) được cấy ghép vào lồng ngực bệnh nhân để theo dõi nhịp tim và tạo ra các sốc điện ngắn cho tim để ngăn chặn hoạt động điện học bất thường của tim để tim trở lại bình thường. Trong rung nhĩ, khử rung giúp tiêu huỷ xung điện rung. 
Phương pháp được chỉ định cho bệnh nhân rung nhĩ với các triệu chứng đau ngực, hạ huyết áp và một vài triệu chứng cấp cứu khác. 

Cách chăm sóc và bảo vệ cơ thể của bạn khỏi rung nhĩ 

1. Chế độ dinh dưỡng có lợi cho tim mạch

Ăn uống thiếu chất có thể gây thiếu máu

Bạn nên ăn nhiều thức ăn bổ dưỡng

  • Một nửa khẩu phần ăn của bạn nên là rau xanh và hoa quả, hay các loại hạt.
  • Bạn nên ăn nhiều chất béo có lợi cho tim như acid béo omega-3 trong cá hồi.
  • Bạn cũng nên ăn nhiều protein tốt như thịt nạc, đậu, ngũ cốc nguyên hạt.
  • Bạn nên ăn ít đường, ít béo, ít muối để kiểm soát đường máu, cholesterol và huyết áp. 

2. Sinh hoạt lành mạnh

Tập thể thao nâng cao sức khoẻ

Tập thể thao nâng cao sức khoẻ

  • Bạn hãy bỏ hút thuốc lá. Thuốc lá làm tăng nguy cơ mắc bệnh rung nhĩ, đột quỵnhồi máu cơ tim. Để hỗ trợ cai thuốc lá, bạn có thể sử dụng miếng dán ngoài da hoặc kẹo cao su chứa nicotine. 
  • Bạn cần hạn chế rượu bia để bảo vệ tim mạch.
  • Bạn nên tập thể dục thể thao đều đặn mỗi ngày, tuỳ theo sức lực của mình. 
  • Một số chất kích thích như pseudoephedrine trong một vài thuốc xịt xoang, điều trị nghẹt mũi có thể kích hoạt các triệu chứng tim mạch. Nếu bạn có nguy cơ tim mạch, hãy hỏi ý kiến bác sĩ và dược sĩ về việc đổi thuốc. 
  • Tuy cà phê không liên quan trực tiếp tới rung nhĩ, nó là yếu tố kích hoạt gây tăng huyết áp cũng như rối loạn nhịp
  • Bạn chú ý dành thời gian thư giãn, giảm căng thẳng. 

3. Kiểm soát bệnh nền

Hãy tham gia tiêm chủng để bảo vệ bản thân và gia đình bạn

Hãy tham gia tiêm chủng để bảo vệ bản thân và gia đình bạn


Bệnh nhân rung nhĩ có nguy cơ đột quỵ cao gấp 5 lần so với người bình thường. Các bệnh nền như tiểu đường hay huyết áp cao làm tăng nguy cơ đột quỵ cao thêm nhiều lần nữa.
Nếu bạn có tiền sử hay nguy cơ các bệnh này, bạn chú ý kiểm soát đường huyết và huyết áp:

  • Ăn giảm đường, giảm muối
  • Theo dõi cân nặng để giảm lượng đường trong máu, huyết áp

4. Tiêm phòng

Nghiên cứu cho thấy người tiêm vaccine cúm và vaccine viêm phổi hàng năm có nguy cơ nhồi máu cơ timcác bệnh tim mạch thấp hơn. Bạn có thể tiêm phòng cúm trước khi mùa cúm tới để giảm nguy cơ bệnh tim mạch cho bản thân. 

Lời kết

Rung nhĩ là một dạng rối loạn nhịp tim phổ biến và nguy hiểm. Bệnh cần được chẩn đoán và điều trị kịp thời để phòng tránh các triệu chứng sức khoẻ như đột quỵ hay suy tim
Với những thông tin trên, chiase24.com tin rằng bạn đã nắm được những thông tin cần biết về dấu hiệu, chẩn đoán, và điều trị bệnh rung nhĩ. Bạn nên chú ý sinh hoạt điều độ, thay đổi lối sống để bảo vệ sức khoẻ tim mạch nhé.
[spoiler title = “Tham Khảo” ]

  1. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/atrial-fibrillation/symptoms-causes/syc-20350624
  2. https://www.heart.org/en/health-topics/atrial-fibrillation/what-is-atrial-fibrillation-afib-or-af
  3. https://www.nhs.uk/conditions/atrial-fibrillation/
  4. https://www.healthline.com/health/living-with-atrial-fibrillation

[/spoiler]

5/5 - (1 bình chọn)
Hướng dẫn cách xông hơi giảm cân hiệu quả sau 2 tuần
Dị ứng: nguyên nhân, biểu hiện, chuẩn đoán và cách chữa hiệu quả

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *