Home » Sức khỏe » Bệnh » Nhồi máu cơ tim: nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán và các phương pháp điều trị

Nhồi máu cơ tim: nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán và các phương pháp điều trị

Nhồi máu cơ tim là hiện tượng động mạch vành bị tắc, cơ tim bị hoại tử

Nhồi máu cơ tim là một bệnh lý tim mạch nguy hiểm gây tắc mạch máu của tim. Bệnh có thể gây nhiều biến chứng, thậm chí là tử vong. Nhồi máu cơ tim có triệu chứng gì, và có thể được chữa trị ra sao? Hãy cùng chiase24.com tìm hiểu về nhồi máu cơ tim và cách xử trí bệnh nhé.

Định nghĩa bệnh nhồi máu cơ tim là gì?

Nhồi máu cơ tim là hiện tượng động mạch vành bị tắc, cơ tim bị hoại tử
Nhồi máu cơ tim là hiện tượng động mạch vành bị tắc, cơ tim bị hoại tử

Nhồi máu cơ tim (tiếng Anh: myocardial infarction) là một bệnh lý tim mạch phổ biến. 
Tim là cơ quan phụ trách việc bơm máu đi khắp cơ thể. Máu trở về tim chủ yếu qua động mạch vành phải và động mạch vành trái.
Nhồi máu cơ tim là hiện tượng một phần của động mạch vành bị tắc đột ngột. Do thiếu máu, một vùng cơ tim bị hoại tử, giảm thiểu khả năng bơm máu của tim. Nhồi máu cơ tim có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như suy tim, sốc tim, hoặc đột tử
Nhồi máu cơ tim là thể nặng nhất của các bệnh lý thiếu máu cơ tim cục bộ. Bệnh thường xảy ra đột ngột, yêu cầu chẩn đoán và xử trí khẩn cấp tại cơ sở y tế gần nhất. 

Nguyên nhân nhồi máu cơ tim

1. Nhồi máu cơ tim do xơ vữa động mạch

Xơ vữa động mạch là nguyên nhân chính gây nhồi máu cơ tim
Xơ vữa động mạch là nguyên nhân chính gây nhồi máu cơ tim

Nguyên nhân chính gây nhồi máu cơ timxơ vữa động mạch. Cholesterol, canxi và mảnh vỡ tế bào có thể tích tụ trong mạch máu thành các mảng xơ vữa và bám vào thành mạch. Các thành phần của mảng xơ vữa thường được tạo ra từ một chế độ sinh hoạt kém lành mạnh: 

  • Chất béo bão hoà (saturated fat) thường có nhiều trong thịt, bơ, sữa, phô mai. Việc tiêu thụ quá nhiều chất béo bão hoà sẽ làm tăng lượng cholesterol xấu trong máu, giảm cholesterol tốt, và gây tắc nghẽn động mạch.
  • Các chất béo chuyển hoá (chất béo hydro hoá) thường có nhiều trong thực phẩm chế biến sẵn. Chúng cũng gây ra xơ vữa động mạch.
  • Triglyceride thường có nhiều ở đồ ăn chiên rán. Chúng có thể tồn đọng trong động mạch, thúc đẩy xơ vữa và thúc đẩy nhồi máu cơ tim.

Những món ăn nhanh như gà rán, tuy vô cùng hấp dẫn, lại là thủ phạm gây nhồi máu cơ tim
Những món ăn nhanh như gà rán, tuy vô cùng hấp dẫn, lại là thủ phạm gây nhồi máu cơ tim

Hiện tượng xơ vữa thường bắt đầu ờ người trên 30 tuổi. Những người có huyết áp cao, rối loạn mỡ máu, bệnh tiểu đường, hoặc nghiện hút thuốc lá thường dễ bị xơ vữa động mạch hơn những nhóm khác. 

  • Bệnh tiểu đường tạo nên lượng đường trong máu cao, gây tổn thương mạch máu và gây nên nhiều bệnh mạch vành.
  • Huyết áp cao dễ làm tổn thương động mạch, tạo ra nhiều viêm loét và thúc đẩy quá trình hình thành mảng xơ vữa.

Bình thường, các mảng xơ vữa sẽ bám vào thành mạch và gây viêm. Chúng gây hẹp lòng động mạch và giảm lượng máu nuôi dưỡng cơ tim một cách từ từ. 
Những mảng vữa này có thể bị bong tróc và vỡ ra, di chuyển khắp mạch máu, thúc đẩy việc hình thành các cục máu đông. Cục máu đông sẽ chặn lòng mạch máu và không cho máu đi tới vùng cơ tim phía sau. Nhồi máu cơ tim chính là hiện tượng vùng cơ tim bị hoại tử do thiếu máu nuôi dưỡng.

2. Nhồi máu cơ tim do thủ thuật can thiệp động mạch vành

Phẫu thuật tim có thể tạo huyết khối và gây nhồi máu cơ tim
Phẫu thuật tim có thể tạo huyết khối và gây nhồi máu cơ timPhẫu thuật tim có thể tạo huyết khối và gây nhồi máu cơ tim

Ngoài xơ vữa động mạch, các phương pháp phẫu thuật can thiệp trên động mạch vành như đặt stent nong mạch vành qua da (PCI) hoặc phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (CABG) cũng có thể gây nhồi máu cơ tim cấp bởi các cục máu đông có thể được hình thành ở vị trí đặt stent và gây tắc ứ động mạch vành.

3. Nhồi máu cơ tim do bệnh nền khác

Các cục máu đông có thể hình thành trong lòng động mạch vành do tác động của bệnh nền:

  • Viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn
  • Van tim nhân tạo
  • U nhầy
  • Huyết khối thành tim
  • Bệnh Takayasu, bệnh Kawasaki
  • Bệnh tăng đông máu

Đôi khi, nhồi máu cơ tim xảy ra mà không do máu đông. Những nguyên nhân này hiếm gặp, khó khảo sát và chẩn đoán hơn:

  • Co thắt động mạch vành
  • Bóc tách động mạch chủ
  • Dị dạng động mạch bẩm sinh

Đối tượng nào có nguy cơ nhồi máu cơ tim cao

Béo phì làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim
Béo phì làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim
  • Người có giới tính nam
  • Người có huyết áp cao
  • Người bị bệnh tiểu đường
  • Người từng bị tai biến mạch máu não
  • Người có tiền căn nhồi máu cơ tim, hoặc tiền sử gia đình có người mắc bệnh động mạch vành sớm 
  • Người bị bệnh thận mãn tính
  • Người bị bệnh tự miễn
  • Người có tiền sử tiền sản giật hoặc tiểu đường thai kỳ
  • Người bị rối loạn mỡ máu: cholesterol cao, triglycerid máu cao
  • Người trên 55 tuổi
  • Người bị thừa cân, béo phì (BMI trên 23)
  • Người hút, nghiện thuốc lá 
  • Người lười vận động
  • Người ăn nhiều chất béo bão hoà
  • Người bị bệnh tăng đông máu
  • Người có lối sống căng thẳng, bị trầm cảm, ít giao tiếp xã hội

Nhồi máu cơ tim có lây không?

Bệnh nhồi máu cơ tim không lây từ người bệnh sang người lành. Việc nhiều người trong cùng một gia đình mắc bệnh như nhau có thể được giải thích bằng các bệnh nền khác có yếu tố di truyền như bệnh huyết áp cao, hay bệnh tiểu đường. Bản thân bệnh nhồi máu cơ tim không lây, và cũng không di truyền. 

Triệu chứng nhồi máu cơ tim

Trong phim ảnh, nhồi máu cơ tim thường được miêu tả kịch tính, với nhân vật trong phim đột ngột ôm lấy ngực và ngã ra, rồi cảnh phim nhanh chóng chuyển tới phòng cấp cứu.
Tuy nhiên, trên thực tế, rất nhiều ca nhồi máu cơ tim chỉ có những cơn đau ngực thoáng qua, hay thấy nhói đau ở dưới xương ức. Có người thậm chí còn không nhận ra dấu hiệu cho đến khi họ có thêm triệu chứng đau khác.

1. Đau thắt ngực

Đau thắt ngực là triệu chứng điển hình nhất của nhồi máu cơ tim
Đau thắt ngực là triệu chứng điển hình nhất của nhồi máu cơ tim

Đau thắt ngực là triệu chứng điển hình nhất của bệnh.
Ban đầu, bạn sẽ cảm thấy như có vật gì đó đè nặng lên ngực, kèm theo cảm giác nóng rát ở trước ngực trái. Cảm giác này có thể tồn tại khoảng 5 tới 15 phút.
Tiếp theo, cơn đau siết chặt lại, nhói như dao đâm. Cơn đau thường lan dọc theo cánh tay lên vai, cổ, hàm dưới. 

2. Các triệu chứng khác

Bác sĩ sử dụng ống nghe và băng quấn đo huyết áp
Huyết áp quá thấp hoặc quá cao đều là triệu chứng của nhồi máu cơ tim

Kèm theo đau thắt ngực, bệnh nhân có thể xuất hiện các triệu chứng sau:

  • Cảm thấy hồi hộp, đánh trống ngực
  • Khó thở
  • Mồ hôi vã ra nhiều
  • Hoa mắt, chóng mặt
  • Buồn nôn
  • Huyết áp thấp do suy tim nặng
  • Huyết áp cao do tăng tiết catecholamine trong máu
  • Mạch tim rất nhanh hoặc chậm
  • Tĩnh mạch cổ nổi
  • Tay chân lạnh toát, nhiều mồ hôi
  • Cảm thấy lo lắng, hoảng sợ
  • Ngất xỉu
  • Đột tử

Khi bạn cảm thấy đau ngực và các triệu chứng như trên, dù thoáng qua hay kéo dài trong nhiều phút, bạn nên đến một bệnh viện gần nhất và thăm khám bác sĩ tim mạch.

Chẩn đoán nhồi máu cơ tim

Nếu bạn có nguy cơ về bệnh tim mạch hay đã có một trong nhiều triệu chứng nói trên, bạn nên đi khám sàng lọc bệnh tim mạch sớm nhất có thể. Các xét nghiệm dưới đây giúp bác sĩ chẩn đoán bệnh nhồi máu cơ tim:

1. Hỏi bệnh

Trước khi làm các phương pháp đo đạc, bác sĩ sẽ hỏi bạn các câu hỏi liên quan tới triệu chứng:

  • Bạn đau ngực khi nào?
  • Khi đó bạn đang làm hoạt động gì, có cần nhiều sức lực hay không?
  • Cơn đau ngực tới ngay lập tức hay tăng chậm từ nhói đau nhẹ lên mức “dao đâm”?
  • Bạn có triệu chứng nào khác không? Bạn có thấy buồn nôn, toát mồ hôi lạnh, hay khó thở không?

Khi nghi ngờ bạn đã bị nhồi máu cơ tim, bác sĩ sẽ yêu cầu các xét nghiệm khác như dưới đây.

2. Đo điện tâm đồ (ECG)

Điện tâm đồ có thể giúp xác định nếu cao huyết áp xảy ra do bệnh nền về tim
Điện tâm đồ giúp chẩn đoán nhồi máu cơ tim

Biểu hiện thường thấy của nhồi máu cơ tim gồm có:

  • ST chênh lên
  • Thay đổi sóng T
  • Xuất hiện sóng Q – chứng tỏ cơ tim đã bị hoại tử và tạo sẹo

3. Phương pháp xét nghiệm men tim

Xét nghiệm men tim giúp định lượng men tim. Các men troponin I, troponin T, và CKMB tăng lên vài giờ sau khi cơ tim bị tổn thương. 

4. Siêu âm tim

  • Siêu âm tim 4D
  • Siêu âm tim gắng sức

Trên hình ảnh siêu âm, bác sĩ có thể thấy hình ảnh rối loạn vận động liên quan đến vị trí nhồi máu. Siêu âm tim là một phương pháp hỗ trợ trong chẩn đoán phân biệt. 
Bác sĩ sẽ siêu âm tim trong lúc bạn nghỉ ngơi và lúc gắng sức. Khi hoạt động mạnh (ví dụ như chạy bộ hay đạp xe đạp), tim sẽ cần phải đập mạnh hơn, nhanh hơn. Siêu âm tim gắng sức có thể chỉ rõ một vài bệnh lý về tim.

5. Phương pháp chụp chiếu

  • CT động mạch vành
  • Chụp động mạch vành bằng DSA

Phương pháp chụp chiếu giúp bác sĩ nhìn rõ hơn vị trí nhồi máu và giúp chẩn đoán phân biệt bệnh nhồi máu cơ tim với các bệnh khác.

6. Lưu ý trong chẩn đoán nhồi máu cơ tim

Tăng huyết áp đột ngột có thể gây nhồi máu cơ tim
Bệnh nhồi máu cơ tim có thể dễ bị nhầm lẫn với các bệnh khác, nên bác sĩ cần thực hiện chẩn đoán phân biệt và chẩn đoán xác định.

Dựa vào triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng, bác sĩ cần phải chẩn đoán phân biệt nhồi máu cơ tim với các bệnh lý tim mạch khác:

  • Hội chứng đau ngực
  • Viêm màng ngoài tim cấp
  • Viêm đường mật cấp
  • Viêm tuỵ cấp
  • Thủng tạng rỗng
  • Phình tách động mạch chủ
  • Tắc động mạch phổi lớn
  • Thủng hoặc vỡ thực quản
  • Xuất huyết não
  • Chấn thương sọ não
  • Bệnh cơ tim lan toả
  • Bệnh cơ tim do nhiễm bột
  • Xơ cứng bì
  • Dày thất

Tiếp đó, để chẩn đoán xác định nhồi máu cơ tim, bệnh nhân cần có 2 trong 3 triệu chứng điển hình: triệu chứng đau ngực, kết quả điện tâm đồ, xét nghiệm men tim. 

Ảnh hưởng của nhồi máu cơ tim lên sức khoẻ

Bệnh nhân bị tăng huyết áp đột ngột cần được đưa vào cấp cứu
Bệnh nhân nhồi máu cơ tim cần được cấp cứu kịp thời để phòng tránh biến chứng không đáng có

Nếu không được chẩn đoán sớm và điều trị gấp, nhồi máu cơ tim có thể gây tử vong. Bệnh cũng có thể gây ra nhiều biến chứng tim mạch nghiêm trọng như:

  • Loạn nhịp tim
  • Thuyên tắc mạch máu
  • Suy tim
  • Viêm màng ngoài tim
  • Rung thất

Trong đó, rung thất là biến chứng nguy hiểm nhất, có thể gây đột tử. 

Điều trị nhồi máu cơ tim

1. Điều trị nhồi máu cơ tim ban đầu

Bệnh nhân, sau khi nhập viện, cần phải được bất động tại giường. Họ cần thở oxy với liều 2-4L/ phút qua đường mũi do lượng oxy máu giảm. Ở trường hợp suy hô hấp nặng, bệnh nhân cần được đặt nội khí quản và thở máy

Thuốc nhồi máu cơ tim
Thuốc nhồi máu cơ tim

Bệnh nhân cũng có thể được kê đơn các thuốc trị nhồi máu cơ tim như thuốc giúp giảm đau ngực, thuốc kiểm soát nhịp tim, và thuốc hỗ trợ co bóp tim.

  • Aspirin là thuốc chống ngưng tập tiểu cầu, giúp ngăn chặn việc hình thành cục máu đông.
  • Glyceryl trinitrate giúp giãn mạch máu, tăng lượng máu qua chỗ nghẽn đến tim.
  • Streptokinase giúp làm tan máu đông
  • Urokinase giúp làm tan máu đông.
  • Morphine giúp giảm đau, an thần. 

2. Điều trị nhồi máu cơ tim qua can thiệp mạch vành (PCI)

Phương pháp đặt stent
Phương pháp đặt stent

Đây là một phương pháp can thiệp tim mạch, còn được gọi là phương pháp đặt stent. Phương pháp này có hiệu quả điều trị cao, có thể khôi phục tới 90-95% lưu lượng máu qua động mạch vành.
Phương pháp này được chỉ định nếu sau khi dùng thuốc tiêu huyết khối (tan máu đông) mà bệnh nhân vẫn có triệu chứng đau ngực, điện tâm đồ cho thấy đoạn ST vẫn chênh lên.
Bác sĩ sẽ tiêm thuốc tê tại đùi hoặc cổ tay của người bệnh. Người bệnh hoàn toàn tỉnh táo và có thể quan sát toàn bộ thủ thuật qua màn hình video.
Sau khi tiêm thuốc tê, hệ thống ống dẫn sẽ được luồn qua đùi hoặc cổ tay, theo mạch máu và hướng về tim
Ống dẫn có các camera và sẽ truyền hình ảnh qua màn hình, giúp bác sĩ tìm được vị trí tắc mạch máu và đặt ống thông (stent) vào vj trí bị tắc.
Khi đã cố định vị trí, stent mở bung ra, vừa nong rộng lòng mạch, vừa phá vỡ mảng xơ vữa, giúp máu thông qua bình thường. 

3. Điều trị nhồi máu cơ tim qua phương pháp mổ bắc cầu mạch vành (CABG) 

Phương pháp CABG
Phương pháp CABG

Đây cũng là một phương pháp can thiệp tim mạch. Phương pháp này chuyên sâu hơn, và chỉ được áp dụng khi phương pháp PCI đã thất bại hoặc nhồi máu cơ tim đã có biến chứng, động mạch vành bị dị dạng. Ví dụ, bệnh nhân đái tháo đường có thể bị hẹp tắc nhiều nhánh mạch vành, nên không thể đặt stent mà bắt buộc phải qua thủ thuật CABG. 
Trong CABG, người bệnh sẽ được gây mê trong lúc phẫu thuật.
Gọi là phương pháp bắc cầu vì bác sĩ sẽ lấy các đoạn mạch máu từ những nơi khác của cơ thể tới làm cầu nối ở phía trước và phía sau vị trí tắc. Máu sẽ đi đường vòng tới tim và nuôi cơ tim.
Đoạn mạch máu được lấy đi làm cầu nối là một phần rất nhỏ trong hệ thống mạch máu của cơ thể nên bệnh nhân sẽ không chịu di chứng. 

Cách chăm sóc và bảo vệ cơ thể của bạn khỏi bệnh nhồi máu cơ tim

Chế độ ăn uống lành mạnh

Ăn uống thiếu chất có thể gây thiếu máu
Bạn lưu ý ăn nhiều rau xanh, hoa quả, hải sản, giảm chất béo

Người có nguy cơ mắc xơ vữa động mạch cũng như các bệnh tim mạch cao nên duy trì chế độ ăn uống nghiêm ngặt để giảm thiểu nguy cơ bệnh nhồi máu cơ tim:

  • Ăn nhiều rau xanh, hoa quả tươi, tăng chất xơ
  • Ăn nhiều hải sản: cá, tôm, sò, cua
  • Ăn các loại chão loãng, cháo hầm, sữa chua, canh/ súp, nước rau củ nghiền
  • Ăn nhiều đồ luộc và hấp, giảm lượng muối 
  • Hạn chế thực phẩm nhiều chất béo bão hoà
  • Sử dụng chất béo không bão hoà như dầu olive, dầu lạc, dầu nành, dầu hướng dương

Người thừa cân, béo phì cũng nên nỗ lực giảm cân và tập thể thao để giảm BMI xuống mức dưới 23 kg/m2.

Lối sống lành mạnh

Sống vui vẻ giúp làm giảm nguy cơ các bệnh tim mạch, bao gồm bệnh nhồi máu cơ tim
Sống vui vẻ giúp làm giảm nguy cơ các bệnh tim mạch, bao gồm bệnh nhồi máu cơ tim

Ngoài việc thay đổi chế độ ăn uống, bạn cũng nên duy trì một lối sống khoẻ:

  • Tập thể dục thường xuyên
  • Bỏ thuốc lá
  • Giảm rượu bia
  • Xây dựng lối sống vui vẻ, ít căng thẳng tâm lý
  • Kiểm soát điều hoà huyết áp tốt
  • Đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu cảm thấy có điều gì bất thường

Lời kết

Nhồi máu cơ tim là một bệnh lý nguy hiểm. Việc chẩn đoán bệnh sớm có thể cứu sống vùng cơ tim bị ảnh hưởng, hạn chế biến chứng, và duy trì mạng sống của bệnh nhân. 
Với những thông tin trên, chiase24.com tin rằng bạn đã nắm được những thông tin cần biết về dấu hiệu, chẩn đoán, và điều trị bệnh nhồi máu cơ tim. Bạn nên chú ý sinh hoạt điều độ, thay đổi lối sống để phòng tránh việc xảy ra bệnh.
[spoiler title = “Tham khảo” ]

  1. https://www.healthline.com/health/acute-myocardial-infarction%23Prevention8
  2. https://www.webmd.com/heart-disease/guide/heart-disease-heart-attacks#1

[/spoiler]

5/5 - (156 bình chọn)

About

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

error: Alert: Content is protected !!