Home » Sức khỏe » Cơ thể người » Máu [A-Z]: Hiểu đúng về máu – đặc điểm, cấu tạo, các bệnh về máu thường gặp

Máu [A-Z]: Hiểu đúng về máu – đặc điểm, cấu tạo, các bệnh về máu thường gặp

Máu là nguồn sống của cơ thể

Máu (tiếng Anh: blood) là một tổ chức di động trong cơ thể, với chức năng cung cấp khí oxychất dinh dưỡng cho toàn bộ cơ thể. Nhờ có máu, cơ thể có thể vận chuyển tế bào, acid amin, chất béo, hormone từ cơ quan này tới cơ quan khác. Các vòng tuần hoàn máu giữ cho cơ thể khoẻ mạnh, duy trì sự sống. 
Hãy cùng chiase24.com tìm hiểu về máu, về cấu tạo của các thành phần trong máu, hệ thống phân loại máu ABO và Rh(+/-), cũng như 6 bệnh thường gặp về máu nhé. 

Định nghĩa – máu là gì?

Máu là nguồn sống của cơ thể
Máu là nguồn sống của cơ thể

Máu là chất lỏng màu đỏ thuộc hệ thống tuần hoàn. Máu gồm hai phần: các tế bào máu (hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu)huyết tương, một chất lỏng màu vàng chanh. Huyết tương chứa các yếu tố đông máu, kháng thể, hormone, protein, muối, chất béo, và chủ yếu là nước.
Ở người trưởng thành, máu chiếm khoảng 6-8% toàn khối lượng cơ thể. Nam giới có khoảng 5-6 lít máu, còn nữ giới có khoảng 4.5 – 5.5 lít. 

Nguồn gốc của máu từ đâu?

Tế bào gốc biệt hoá tạo ra tế bào máu
Tế bào gốc biệt hoá tạo ra tế bào máu

Máu chứa các tế bào máu. Các tế bào máu được tạo ra bởi các tế bào máu gốc. Những tế bào này có trong tuỷ xương và nó có khả năng tạo ra các tế bào mới. 
Trong khi một số lượng nhỏ tế bào ở lại tuỷ xương để tiếp tục sinh sôi nảy nở các thế hệ tế bào máu tương lai, phần lớn sẽ biệt hoá thành các tế bào gốc máu biệt hoá, và dần biệt hoá tiếp thành hồng cầu, bạch cầu, và tiểu cầu

Cấu tạo của máu

Máu gồm 2 phần, phần chất lỏng và phần tế bào. Phần tế bào gồm 3 loại tế bào máu: hồng cầu, bạch cầu, và tiểu cầu. Phần chất lỏng là huyết tương.

Hồng cầu

Hồng cầu giúp trao đổi khí
Hồng cầu giúp trao đổi khí

Hồng cầu (tiếng Anh: red blood cells) là thành phần quan trọng góp phần tạo nên màu đỏ ở máu
Hồng cầu có kích thước khá lớn, với đường kính khoảng 7.5 um, dày 1um ở vùng lõm và 2 um ở các vùng xung quanh. Hồng cầu có hình đĩa lõm hai mặt. Hình dạng lõm giúp hồng cầu thực hiện chức năng của mình:

  • Hình dạng lõm tăng diện tích bề mặt tiếp xúc của hemoglobin trong hồng cầu với khí oxy. Cùng một thể tích, hồng cầu hình lõm có khả năng khuếch tán khí cao hơn hồng cầu hình cầu tới 30%.
  • Hình dạng lõm giúp hồng cầu trở nên cực kì mềm dẻo. Nó có thể “gập lại” để đi qua các mao mạch hẹp, mà không làm tổn thương lên mao mạch hay chính hồng cầu. Trong khi đó, hồng cầu, nếu hình cầu, sẽ dễ dàng bị kẹt lại ở những mao mạch nhỏ. 

Hồng cầu không có nhân, cũng không có bào quan. Thành phần chính và quan trọng nhất của hồng cầu là hemoglobin (thường viết tắt là Hb). Hemoglobin chiếm 34% trọng lượng của hồng cầu. 
Hồng cầu, cụ thể là hemoglobin, vận chuyển khí oxy (O2) từ phổi đến toàn cơ thể, và đem lại khí carbon dioxide (CO2) từ các cơ quan về lại phổi để đào thải. 
Mỗi hồng cầu có cuộc đời trung bình 120 ngày. Hồng cầu già hoặc bị hỏng thường được đưa tới ganlá lách để tiêu huỷ. Hồng cầu mới được sinh ra ở tủy xương

Mỗi giọt máu chứa tới 5 triệu hồng cầu
Mỗi giọt máu chứa tới 5 triệu hồng cầu

Một giọt máu có khoảng 5 triệu hồng cầu. Mỗi ngày, hàng triệu hồng cầu mới được sinh ra từ tủy xương, thay thế các tế bào cũ bị phá vỡ trong quá trình vận chuyển khí oxy trong cơ thể. Erythropoietin, một hormonethận, điều hoà quá trình sản xuất hồng cầu. 
Lượng hồng cầu luôn cần được duy trì ở mức thích hợp. Nếu quá ít sẽ không đảm bảo việc cung cấp oxy cho cơ thể, nhưng nếu quá nhiều sẽ gây cản trở lên sự tuần hoàn của máu
Ở người trưởng thành bình thường, số lượng hồng cầu trong máu thường là:

  • Nam giới: 5,05±0,38 T/l (x1012 tế bào/ lít)
  • Nữ giới: 4,66±0,36 T/l (x1012 tế bào/ lít)

Số lượng hồng cầu có thể thay đổi lên xuống tùy thể trạng cơ thể. 
Ở trẻ sơ sinh, trẻ có thể có số lượng hồng cầu cao trong vòng 2 tuần tuổi đầu tiên. Sau đó, hồng cầu vỡ, gây vàng da sinh lý ở trẻ sơ sinh. Trẻ sớm trở lại bình thường mà không cần sự can thiệp của bác sĩ. 
Ngoài ra, số lượng hồng cầu có thể cao hơn nếu người lao động nặng, vận động thể thao nặng thường xuyên, hay sống ở vùng núi cao. Đây là một sự thích ứng và hoà nhập của cơ thể người với nhịp sống hàng ngày – nhiều hồng cầu sẽ có nhiều hemoglobin, nhiều hemoglobin sẽ vận chuyển nhiều oxy hơn. 

Bạch cầu

Bạch cầu bảo vệ cơ thể
Bạch cầu bảo vệ cơ thể

Bạch cầu (tiếng Anh: white blood cells) là các chiến sĩ bộ đội của cơ thể. Chúng chống lại các tác nhân lạ (vi khuẩn, bụi, virus, v.v…) khỏi xâm nhập vào cơ thể. 
Bạch cầu được chia ra làm hai loại:

  • bạch cầu hạt (bạch cầu trung tính, bạch cầu ưa acid, bạch cầu ưa base)
  • bạch cầu không hạt (bạch cầu mono, bạch cầu lympho). 

Các loại bạch cầu khác nhau có nhiệm vụ và tuổi đời khác nhau. Chúng có thể ở trong máu từ một tuần tới vài tháng. Bạch cầu chủ yếu “đi tuần tra” và lưu hành trong máu, đánh lại mọi sinh vật lạ. Ngoài ra, một số lượng khá lớn bạch cầu cư trú tại các mô tế bào khắp cơ thể để bảo vệ các cơ quan.
Tương tự như hồng cầu, bạch cầu được sinh ra tại tuỷ xương, và được đào thải ra bởi lá lách. Máu thường chứa khoảng 6000-9000 bạch cầu trong 1uL máu

Tiểu cầu

Tiểu cầu (màu tím trong hình) giúp làm đông máu
Tiểu cầu (màu tím trong hình) giúp làm đông máu

Tiểu cầu (tiếng Anh: platelets, thrombocytes)tế bào máu rất nhỏ, giúp làm đông máu khi bị thương. Tiểu cầu cũng giúp cho thành mạch mềm mại và “trẻ trung”. Giống như collagen giúp da người căng bóng đẹp, tiểu cầu làm trẻ hoá các tế bào nội mạc của thành mạch.
Tiểu cầu không có nhân, và chúng là các mảnh tế bào của mẫu tiểu cầu đến từ tuỷ xương. Kich cỡ của tiểu cầu chỉ khoàng 20% của hồng cầu. Tiểu cầu có hình tròn hoặc hình bầu dục, với hai mặt lồi. 
Tiểu cầu ở trong các mạch máu, nhưng nhiều nhất là ở khu vực lá lách. Toàn cơ thể có khoảng 150 – 400 tỷ tế bào tiểu cầu / lít máu (trung bình khoảng 200 tỷ).
Mỗi tiểu cầu, sinh ra từ tuỷ xương, có thể tồn tại 7-10 ngày, sau đó tiêu huỷ ở lá lách. Nếu lá lách có bệnh (ví dụ: lách to), các chứng bệnh có thể gây ảnh hưởng lên quá trình bắt giữ và hủy tiểu cầu, từ đó làm giảm tiểu cầu trong máu.

Huyết tương 

Huyết tương là phần chất lỏng của máu
Huyết tương là phần chất lỏng của máu

Huyết tương (tiếng Anh: plasma) là phần chất lỏng của máu và có màu vàng chanh. Huyết tương chiếm khoảng 60% toàn bộ khối lượng của máu.
Huyết tương chủ yếu chứa nước, kèm theo nhiều loại protein, nội tiết tố, kháng thể, enzyme, đường, chất béo, muối, và các loại chất khác.
Huyết tương thay đổi theo tình trạng sinh lý của cơ thể. Ngay sau bữa ăn, huyết tương thường có màu đục. Sau khi ăn vài giờ, huyết tương sẽ trở nên trong dần, và có màu vàng chanh. 
Nếu việc lấy máu cho ra đơn vị máu có huyết tương đục thì cả mẫu máu này sẽ bị huỷ. Huyết tương đục có thể gây sốcdị ứng cho người bệnh. Đây cũng là ví do vì sao các bệnh viện khuyên bạn không nên ăn trước khi hiến máu

Có bao nhiêu loại máu?

Tại sao lại cần phải xác định nhóm máu?

Xét nghiệm máu giúp bạn sàng lọc bệnh
Xét nghiệm máu giúp bạn sàng lọc bệnh

Mỗi nhóm máu có đặc trưng riêng. Nhóm máu quyết định việc truyền và nhận máu. Nhóm máu không tương thích sẽ gây ngưng kết hồng cầu, phá vỡ kết cấu của mạch máu, và đe doạ tính mạng của người nhận. Xác định nhóm máu là việc cần thiết:

  • Xét nghiệm máu để tìm máu tương thích cho quá trình truyền máu
  • Xét nghiệm máu để tìm máu tương thích cho quá trình hiến tạng, mô, tuỷ
  • Xét nghiệm máu để xác định huyết thống
  • Xét nghiệm máu sàng lọc trước thai kì để có biện pháp bảo vệ cho người mẹ Rh-

Có nhiều cách phân loại nhóm máu. Tuy nhiên, phương pháp phổ biến nhất là hệ thống nhóm máu ABO và hệ thống nhóm máu Rh.

Phân loại nhóm máu theo A-B-O

Nhóm máu có thể được chia theo A-B-O
Nhóm máu có thể được chia theo A-B-O

Vào năm 1901, Karl Landsteiner tìm ra sự có mặt của kháng nguyên A và B trên màng hồng cầu. Ông cũng nghiên cứu cấu tạo của huyết tương và tìm ra các kháng thể tương ứng anti-A và anti-B. Các nhóm máu khác nhau sẽ có thành phần kháng nguyên khác nhau.

Nhóm máu O

Nhóm máu O không có kháng nguyên trên bề mặt hồng cầu nhưng có cả hai loại kháng thể trong huyết thanh. Người có nhóm máu O có thể hiến máu cho tất cả mọi người, nhưng chỉ có thể nhận lại nhóm máu O. 

Nhóm máu A

Nhóm máu A có kháng nguyên A trên bề mặt hồng cầu và kháng nguyên anti-A (kháng nguyên B) trong huyết thanh. 
Người nhóm máu A có thể hiến máu cho người nhóm máu A hoặc nhóm máu AB.
Người nhóm máu A có thể nhận máu từ người nhóm máu A hoặc nhóm máu O.

Nhóm máu B

Nhóm máu B có kháng nguyên B trên bề mặt hồng cầu và kháng nguyên A trong huyết thanh.
Người nhóm máu B có thể hiến máu cho người nhóm máu B hoặc nhóm máu AB.
Người nhóm máu B có thể nhận máu từ người nhóm máu B hoặc nhóm máu O.

Nhóm máu AB

Nhóm máu AB có cả hai kháng nguyên trên hồng cầu và không có kháng thể trong huyết thanh.
Người có nhóm máu AB chỉ có thể hiến máu cho người nhóm máu AB, nhưng nhận máu từ bất kì ai. 
Ở Việt Nam, phổ biến nhất máu O. Số người có nhóm máu O chiếm khoảng 45% dân số. Mỗi nhóm máu A và nhóm máu B chiếm khoảng một nửa số lượng người nhóm máu O. Nhóm máu AB là hiếm nhất, chỉ khoảng 5% dân số. 

Phân loại nhóm máu theo Rh

Nhóm máu phân loại Rh cũng rất quan trọng
Nhóm máu phân loại Rh cũng rất quan trọng

Hệ thống phân loại máu Rh là một công trình nghiên cứu khác của Karl Landsteiner và các cộng sự. Các kháng nguyên Rh được kí hiệu bằng chữ – C, D, E, c, d, e. Chỉ có kháng nguyên D là kháng nguyên mạnh, còn lại đều yếu.
Chính vì vậy, người có kháng nguyên D trên hồng cầu được gọi là người có Rh dương tính (Rh+), còn lại những người còn lại có máu Rh-. 
Kháng thể anti-D thường không có trong huyết tương của cả người Rh+ lẫn người Rh-. Tuy nhiên, nếu người có máu Rh+ truyền cho người nhận là Rh-, thì cơ thể người Rh- sẽ sản xuất ra kháng thể. Việc sản xuất kháng thể là một quá trình chậm, và thường chỉ đạt nồng độ tối đa sau 2-4 tháng. 
Nếu người Rh- tiếp tục nhận máu đến từ người Rh+, kháng thể anti-D có khả năng làm ngưng kết hồng cầu và đe doạ lên tính mạng của người nhận máu
Người có nhóm máu Rh- có thể truyền máu cho mọi người, nhưng chỉ có thể nhận máu truyền từ người có cùng nhóm máu và có Rh-. 
Trong một vài trường hợp hãn hữu, cơ thể người mẹ có máu Rh- còn em bé trong bụng có máu Rh+ (theo gen bố). Trước khi mang thai, người mẹ cần phải đến khám bác sĩ để được khám sàng lọctư vấn thai kì. Và trong quá trình mang thai, người mẹ sẽ cần phải tiêm kháng sinh để bảo vệ chính mình, cũng như đứa con tương lai khỏi sảy thai, thai ngoài dạ con, hoặc thậm chí tử vong.
Tại Việt Nam, số người có máu Rh+ chiếm 99.92% dân số nên tai biến truyền máu liên quan tới Rh rất hiếm gặp. Hiện tượng này thường gặp ở các nước châu Âu hơn. 

Chức năng của máu

Máu cần được duy trì ở mức ổn định để cơ thể hoạt động bình thường
Máu cần được duy trì ở mức ổn định để cơ thể hoạt động bình thường

Khối lượng máu trong cơ thể có tỉ lệ thuận với trọng lượng của cơ thể. Tuổi, giới tính, cân nặng, v.v… quyết định lượng máu
Mỗi ngày, có một lượng máu nhất định bị mất đi, và một lượng tương tự được sinh ra ở tủy xương. Quá trình điều hoà liên tục này giữ cho lượng máu tương đối ổn định.
Khi cơ thể mất nhiều mồ hôi, hoặc mất nước, lượng máu có thể giảm do chúng cô đặc lại, nhằm giữ nước. Đây là trường hợp bình thường. 
Tuy nhiên, khi cơ thể mắc các bệnh về máu, hoặc bị suy tủy, lượng máu trong cơ thể sẽ thay đổi tuỳ theo mức độ nặng nhẹ của bệnh
Nếu mất một lượng máu quá lớn, và nếu tuỷ không tạo máu mới, cơ thể sẽ bất ổn. Nếu cơ thể mất đi trên ⅓ tổng số máu, các cơ quan sẽ bị rối loạn chức năng, sốc phản vệ có thể xảy ra, và người bệnh có thể tử vong. 

6 bệnh liên quan tới máu thường gặp

1. Bệnh thiếu máu (Anemia)

Thiếu máu gây mệt mỏi
Thiếu máu gây mệt mỏi

Đây là một bệnh khá phổ biến. Bệnh thiếu máu có thể là do số lượng hồng cầu giảm, hoặc số lượng hemoglobin giảm, hoặc cả hai. Sự thiếu hụt này làm giảm khả năng vận chuyển khí oxy trong máu.
Do đó, người bệnh dễ bị mệt mỏi, thở gấp, giảm thiểu tập trung trong công việc trí óc.
Nguyên nhân gây nên bệnh thiếu máu có thể do:

  • cơ thể thiếu sắt
  • cơ thể mất máu (do vỡ búi trĩ, rong kinh, chảy máu dạ dày, v.v…)
  • cơ thể bị suy tuỷ
  • hay người bệnh nhiễm hội chứng nguyên hồng cầu khổng lồ. Triệu chứng này là một triệu chứng ác tính, và cần được xử lí kịp thời. 

2. Bệnh tan máu bẩm sinh (Thalassemia) 

Máu ở bệnh thalassemia (trái) so với máu bình thường (phải)
Máu ở bệnh thalassemia (trái) so với máu bình thường (phải)

Thalassemia là một bệnh có tỉ lệ thường gặp trong các bệnh sơ sinh. Cơ thể người bệnh thiếu máu, thừa sắt. 
Nếu người bệnh có thể bệnh alpha, họ thường có thể trạng thấp bé, trán dô, mũi tẹt, cơ thể suy tim, suy gan. Ở thể bệnh này, người bệnh phải truyền máu và dùng thuốc thải sắt liên tục.
Do cơ thể ốm yếu, khả năng lao động kém và tiền phí chữa trị cao, người mắc thể bệnh alpha-thalassemia bị coi là gánh nặng cho gia đình và cộng đồng.
Nếu người bệnh có thể bệnh beta, triệu chứng sẽ rất nhẹ. Triệu chứng thiếu máu thường không biểu hiện ra, và người bệnh chỉ biết rằng mình có thalassemia khi họ bị nhiễm trùng, đi vào phẫu thuật, hay có con. 

3. Bệnh máu không đông (Hemophilia)

Bệnh máu không đông làm cho vết thương lâu lành
Bệnh máu không đông làm cho vết thương lâu lành

Hemophilia là bệnh di truyền. Ở thể bệnh này, máu thiếu các yếu tố đông máu cần thiết, và không thể đông lại nhanh như người bình thường.
Nếu bạn có bệnh máu không đông, bạn sẽ chảy máu lâu hơn mỗi lần bạn bị thương. Những vết thương nhỏ sẽ không quá đáng lo ngại. Tuy nhiên, mối lo lớn nhất là những nội thương trong cơ thể, đặc biệt là ở vùng đầu gối, mắt cá chân, hay khuỷu tay.
Người bệnh cần thường xuyên được truyền máu để gia tăng lượng tiểu cầu và các yếu tố đông máu.

4. Bệnh bạch cầu (Leukemia)

Ung thư máu là một bệnh ác tính
Ung thư máu là một bệnh ác tính

Bệnh bạch cầu còn được gọi là bệnh máu trắng, bệnh ung thư máu, hay leukemia. Đây là bệnh ung thư ở các mô tạo máu của cơ thể, có thể là ở tuỷ xương, ở hệ bạch huyết, hoặc cả hai. 
Bệnh bạch cầu được chia ra làm 4 loại chính:

  • Bệnh bạch cầu lympho cấp (ALL)
  • Bệnh bạch cầu dòng tuỷ cấp (AML)
  • Bệnh bạch cầu lympho mãn (CLL)
  • Bệnh bạch cầu nguyên bảo tuỷ mãn (CML)

Nếu số lượng bạch cầu, kiểm tra trong xét nghiệm tổng phân tích máu, cho ra kết quả là 4-10 giga/ lít, hay cao hơn bình thường khoảng 8-10 lần, bạn cần thực hiện các xét nghiệm khác nhằm chẩn đoán bệnh cụ thể.
Khi bạch cầu tăng nhẹ, bạn có thể cảm thấy mệt mỏi, khó chịu, căng thẳng. Cơ thể có thể giảm cân, sụt cân mà không rõ nguyên nhân
Khi nặng hơn, bạn sẽ bắt đầu sốt vặt, cơ thể có dấu hiệu nhiễm trùng. Các vết thương hay va đập mới sẽ khó lành, bầm tím lâu, thậm chí là chảy máu cam không rõ nguyên nhân.

5. Bệnh giảm bạch cầu (Thrombocytopenia)

Bạch cầu được tính là giảm khi số lượng bạch cầu trung bình thấp hơn mức bình thường. Người có số lượng bạch cầu dưới 1500 tế bào / 1uL máu được gọi là người giảm bạch cầu.
Khi cơ thể người nhiễm các bệnh về miễn dịch, ví dụ như lao phổi, sốt xuất huyết, viêm gan, HIV, v.v… lượng bạch cầu có thể giảm mạnh. 

6. Bệnh nhiễm trùng máu (Sepsis)

Vi khuẩn xâm nhập gây nhiễm trùng máu
Vi khuẩn xâm nhập gây nhiễm trùng máu

Bệnh nhiễm trùng máu, hay còn gọi là nhiễm trùng huyết, hay nhiễm khuẩn huyết, là một triệu chứng đe doạ nguy hiểm lên tính mạng cơ thể khi có vi khuẩn xâm nhập vào máu.
Miễn dịch là một phản ứng tự nhiên của cơ thể để bảo vệ cơ thể khỏi nhiễm trùng. Tuy nhiên, đôi khi nó có thể khiến cơ thể rơi vào tình trạng nguy kịch. 
Khi nhiễm trùng máu xảy ra, máu có chứa độc lực của vi khuẩn cũng như những chất độc tiết ra từ vi khuẩn, kèm theo các chất hoá học miễn dịch từ chính cơ thể. Hệ miễn dịch kích ứng viêm ở toàn thân để chống lại nhiễm trùng, nhưng đồng thời làm tổn thương liên đới lên các mô và cơ quan.
Các trường hợp nhiễm trùng máu nặng có thể trở thành sốc nhiễm trùng, gây suy đa tạng, và thậm chí là tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. 

Chăm sóc bản thân khỏe mạnh để phòng ngừa các bệnh về máu

Tập thể thao nâng cao sức khoẻ
Tập thể thao nâng cao sức khoẻ

Để giảm nguy cơ phát triển các bệnh về máu, bạn nên chú ý làm các điều sau:

  • Không hút thuốc lá
  • Trong chế độ ăn hàng ngày, bạn chú ý bổ sung thức ăn giàu sắt, acid amin, vitamin B12,acid folic để bổ sung lượng máu trong cơ thể.
  • Duy trì trọng lượng cơ thể khoẻ mạnh. Béo phì có thể làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh về máu, trong đó có bệnh bạch cầu nguy hiểm.
  • Thường xuyên hoạt động thể dục thể thao.
  • Tránh, hoặc giảm tiếp xúc thường xuyên và lâu dài tới các chất hoá học độc hại như benzene hay formaldehyde
  • Bạn cũng nên chú ý đi làm xét nghiệm máu định kỳ. Xét nghiệm máu có thể chỉ ra nguy cơ mắc các bệnh liên quan tới máu
  • Để đảm bảo sức khỏe cho thế hệ sau, bạn nên khám sàng lọc trước hôn nhân, cũng như thường xuyên khám thai kỳ để phát hiện bệnh sớm.  

Lời kết

Máu là nguồn sống của cơ thể. Nhờ có máu mà cơ thể chúng ta mới có thể có được oxy và các chất dinh dưỡng đi khắp cơ thể.
Qua bài viết này, chiase24.com tin rằng đã cung cấp cho bạn những thông tin quan trọng về máu, các nhóm máu, cũng như các bệnh thường gặp về máu. Bạn hãy ghi nhớ những lời khuyên của chiase24.com để chăm sóc cho dòng máu trong mình và ngăn ngừa các bệnh về máu nhé. 
[spoiler title = “Tham khảo”]

  1. https://www2.palomar.edu/anthro/blood/rh_system.htm
  2. https://medlineplus.gov/blood.html

[/spoiler]

5/5 - (283 bình chọn)

About

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

error: Alert: Content is protected !!