Home » Sức khỏe » Dược liệu » Ích mẫu: nguồn gốc, tác dụng, cách sử dụng hiệu quả

Ích mẫu: nguồn gốc, tác dụng, cách sử dụng hiệu quả

Cây ích mẫu

Cây ích mẫu là một loại thảo dược có tác dụng tốt đối với sức khỏe của con người, đặc biệt là hỗ trợ điều trị các vấn đề liên quan đến phụ nữ.  Đây là một vị thuốc lành tính chữa được rất nhiều bệnh lý cho cơ thể, nâng cao sức đề kháng, bồi bổ khí huyết. Trong bài viết này chiase24.com sẽ chia sẻ những tác dụng, cách dùng cây ích mẫu sao cho hiệu quả nhất.

Tổng quan về cây ích mẫu

1. Cây ích mẫu là gì?

Cây ích mẫu hay còn được gọi bằng một số tên khác như cây sung úy, cây chói đèn và có tên khoa học là Leonurus japonicus. Tên trong tiếng Ấn Độ là उपयोगी पौधे. Cây ích mẫu thuộc họ Hoa môi tức là Lamiaceae.

Cây ích mẫu
Cây ích mẫu được sử dụng làm thuốc chữa nhiều căn bệnh khác nhau

Đây là một loài cây thân thảo được dùng với mục đích chính là làm dược liệu chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe cho con người. 

2. Nguồn gốc và phân bố của cây ích mẫu

Cây ích mẫu có nguồn gốc từ khu vực Đông Á cụ thể là các nước Nhật Bản, Hàn Quốc và Campuchia. Sau đó lan rộng sang các nước khác ở khu vực Châu Á và một số nước Châu Mỹ và Châu Phi. 

Hiện nay cây phân bố chủ yếu ở các bãi cát, bãi sông hoặc thung lũng theo dạng mọc hoang. Tại Việt Nam cây xuất hiện rải rác ở hầu hết các vùng trên cả nước đặc biệt là các tỉnh khu vực đồng bằng và trung du.

3. Đặc điểm hình dáng cây ích mẫu

Cây ích mẫu thuộc loài cây thân thảo, có tuổi thọ từ 1 đến 2 năm. Cây có chiều cao từ 0,6m đến 1m tùy vào độ sinh trưởng do chất lượng đất. Thân cây có hình vuông và ít phân thành các nhánh nhỏ, bề mặt thân cây có phủ một lớp lông nhỏ.

Lá cây ích mẫu mọc theo kiểu đối xứng và kích thước lá có độ lớn tăng dần từ gốc lên tới ngọn cây. Độ lớn của cuống lá khác biệt, tương ứng với kích thước lá, lá nhỏ thì gần như không có cuống. Hoa ích mẫu mọc ở vị trí kẽ lá và có màu tím nhạt. Sau khoảng 2-3 tháng thì hoa sẽ kết quả, quả ích mẫu nhỏ và có màu xám nâu.

4. Thu hái và sơ chế cây ích mẫu

Các bước thu hái và sơ chế cây ích mẫu diễn ra khá đơn giản. Thời gian lý tưởng nhất để thu hoạch là khi cây chớm ra hoa. Lúc này người thu hái sẽ cắt phần thân cây bao gồm cả lá và để lại phần gốc cho cây tiếp tục mọc lứa tiếp theo. Sau đó cây sẽ được mang đi phơi nắng hoặc sấy ở nhiệt độ vừa phải cho đến khi khô để dễ dàng cho việc bảo quản và sử dụng. 

Cây ích mẫu
Cây ích mẫu có thể thu hái nhiều lần cho một vụ trồng và chăm sóc

Ngoài bộ phận thân và lá thì quả ích mẫu cũng được thu hái và sơ chế để làm dược liệu cho con người. Bộ phận này còn được gọi là Sung úy tử, được sử dụng rất nhiều trong các bài thuốc Đông y.

5. Thành phần hóa học của cây ích mẫu

Trong thành phần của cây ích mẫu chứa rất nhiều chất, có tác dụng làm dược liệu chữa bệnh cho con người. Một số nhóm hoạt chất chính được xác định từ thành phần cây ích mẫu như: Alkaloids, Iridoid glycosides, Flavonoids,  Diterpenes, tinh dầu và các axit hữu cơ. Ngoài ra, trong cây ích mẫu còn chứa một số các chất khác như: Phytol, lauramide, butenolide và tannins.

7 tác dụng của cây ích mẫu đối với sức khỏe

1. Tác dụng của cây ích mẫu đối với tử cung

Đây là tác dụng dược lý quan trọng nhất của cây ích mẫu được nhiều người biết đến và áp dụng vào chữa bệnh. Các thành phần trong cây ích mẫu có khả năng kích thích co bóp tử cung rất hiệu quả. Vì thế đây là bài thuốc không thể thiếu đối với phụ nữ sau sinh làm cho tử cung nhanh chóng trở về vị trí ban đầu.

Bên cạnh đó, sử dụng ích mẫu sau khi sinh cũng là cách tống lượng sản dịch ra khỏi cơ thể trong thời gian ngắn. Ngoài ra, cây ích mẫu còn có tác dụng phòng chống nhiễm trùng tử cung nhờ các thành phần dược liệu có trong lá cây và thân cây.

2. Cây ích mẫu tăng cường sức khỏe tim mạch

Tác dụng dược lý tiếp theo có được từ cây ích mẫu đó chính là tăng cường sức khỏe cho hệ tim mạch giúp phòng ngừa một số bệnh về tim mạch. Trong thành phần hóa học của cây ích mẫu, có chứa chất leonurin có vai trò làm giãn nở mạch máu ở mức độ nhỏ, ngăn chặn những cơn co thắt và điều hòa các cơ của tim

Cây ích mẫu
Cây ích mẫu là thảo dược tốt, hỗ trợ lưu thông máu cho hệ tim mạch ổn định

Bên cạnh đó, cây ích mẫu còn có khả năng làm giảm tình trạng đông máu, làm giảm độ nhớt trong máu và loại bỏ các chất béo dư thừa trong cơ thể. Từ đó góp phần ổn định huyết áp. 

3. Cây ích mẫu giải tỏa căng thẳng

Cây ích mẫu cũng là loại thảo dược được lựa chọn nhiều trong những trường hợp ngăn nhịp tim tăng cao do quá lo lắng và căng thẳng. Việc làm dịu các cơ bắp và dây thần kinh trong cơ thể sẽ mang lại cảm giác thư thái và thoải mái. 

Đặc biệt hơn sử dụng cây ích mẫu sẽ là một liều thuốc an thần tự nhiên chống suy nhược cho hệ thần kinh và cải thiện giấc ngủ tốt nhất. Phụ nữ ở tuổi trung niên thường xuyên gặp chứng mất ngủ, dùng cây ích mẫu giúp ngủ ngon, ngủ sâu hơn.

4. Điều hòa kinh nguyệt ở phụ nữ nhờ cây ích mẫu

Cây ích mẫu là một thành phần không thể thiếu trong nhiều loại thuốc liên quan đến vấn đề kinh nguyệt ở phụ nữ. Bởi vì thành phần alkaloid và leonurin trong ích mẫu có tác dụng điều hòa khí huyết.

Cây ích mẫu
Phụ nữ bị rối loạn kinh nguyệt có thể sử dụng cây ích mẫu để điều hòa hiệu quả

Điển hình là các chứng như tắc kinh, rong kinh, kinh nguyệt không đều, đau bụng kinh và giải quyết tốt các vấn đề về sức khỏe của phụ nữ trong thời kỳ tiền mãn kinh.

5. Cây ích mẫu ngăn ngừa ung thư vú

Mangan là một nguyên tố vi lượng quan trọng có nhiều trong cây ích mẫu. Chất này có tác dụng khống chế sự tăng trưởng của các tế bào gây ung thư. Ở loại thảo dược này còn có lượng lớn ethanol được tìm thấy. Cả hai chất này mang đến tác dụng vô cùng hiệu quả đó là chống lại quá trình hình thành và phát triển của bệnh ung thư vú.

6. Cây ích mẫu làm đẹp da

Bên cạnh tác dụng ngăn chặn bệnh ung thư vú thì chất mangan còn có khả năng làm chậm quá trình lão hóa. Vì lý do đó, cây ích mẫu có tác dụng giữ gìn sắc đẹp cho phái nữ bằng một làn da khỏe mạnh và săn chắc. Chăm sóc da với cây ích mẫu vừa an toàn lại mang tới hiệu quả tối ưu.

Các thành phần có trong cây ích mẫu đóng vai trò như một loại dược liệu tốt chữa các bệnh ngoài da như chàm, viêm da, mụn nhọt, nấm ngoài da,… Ở trường hợp mắc phải bệnh zona thần kinh thì sử dụng ích mẫu để chữa trị cũng mang lại hiệu quả rất tích cực.

7. Cây ích mẫu có tác dụng chữa bệnh trĩ

Cây ích mẫu còn là một vị thuốc chữa bệnh trĩ vô cùng hữu hiệu. Trong ích mẫu có nhiều thành phần kháng viêm và có khả năng cầm máu rất tốt. Vì vậy, cây ích mẫu được dùng nhiều cho những trường hợp bệnh nhân trĩ nội độ 3, độ 4. 

Cây ích mẫu
Tác dụng dược lý của cây ích mẫu làm túi trĩ teo đi nhanh chóng

Bao gồm cả tình trạng xuất hiện xuất huyết khi đi đại tiện. Sử dụng thảo dược ích mẫu để điều trị kết hợp với chế độ ăn uống phù hợp người bệnh sẽ có khả năng loại bỏ được những biểu hiện bệnh trĩ gây ra.

9 bài thuốc hữu hiệu từ cây ích mẫu

Nhờ những tác dụng dược lý trên mà cây ích mẫu được áp dụng vào nhiều bài thuốc chữa bệnh trong dân gian. Dưới đây là một số bài thuốc có thành phần cây ích mẫu mang lại hiệu quả cao, an toàn đối với người dùng:

1. Bài thuốc điều hòa kinh nguyệt cùng cây ích mẫu

Để sử dụng cây ích mẫu trong việc điều hòa kinh nguyệt có thể áp dụng những cách sau:

Cách 1: Chuẩn bị  ích mẫu, xích thược, đương quy mỗi loại 10g và thêm 5g mộc hương tất cả cần được phơi khô. Sau đó, dùng các nguyên liệu này đem tán bột tạo thành hỗn hợp. Dùng bột đó uống 2 lần mỗi ngày.

Cây ích mẫu
Bài thuốc chữa rối loạn kinh nguyệt từ cây ích mẫu cần kết hợp với các dược liệu khác

Cách 2: Sử dụng 800g ích mẫu, 200g ngải cứu, 250g hương phụ, siro và 1 lít cồn. Tiếp theo, nấu lẫn các nguyên liệu trong 20 phút rồi tắt bếp. Dùng nước nấu được uống mỗi ngày theo liều lượng 10ml đến 20ml.

2. Bài thuốc trị mụn nhọt, mưng mủ ngoài da

Dùng 20g ích mẫu tươi rửa sạch và cho vào nồi đun cùng với nước, sao cho nước ngập kín phần ích mẫu. Đun đến khi nước chỉ còn bằng nửa lượng nước ban đầu thì tắt bếp. Lấy nước này khi còn ấm để rửa vệ sinh vùng da bị thương tổn. Thực hiện như thế 3-4 lần/ngày.

Để tình trạng mụn không bị nhiễm trùng, người bệnh phải giữ vệ sinh sạch sẽ. Tránh tiếp xúc với nguồn nước bẩn. Vệ sinh da bằng bông tiệt trùng, tránh chà xát mạnh gây tổn thương.

3. Bài thuốc trị cao huyết áp từ cây ích mẫu

Để điều trị bệnh cao huyết áp cần chuẩn bị những nguyên liệu sau: Cây ich mẫu, hy thiêm thảo, hạ khô thảongô đồng. Sau đó đem tất cả những nguyên liệu nấu cùng nước, rồi lấy nước thuốc đó để uống. Uống 2 lần/ngày, kiên trì trong vài tuần.

Cây ích mẫu
Bệnh nhân cao huyết áp mau chóng khỏe lại nhờ cây ích mẫu

Bệnh cao huyết áp cần được điều trị sớm. Điều đó giúp người bệnh tránh được nhiều biến chứng nguy hiểm. 

4. Bài thuốc trị bệnh trĩ từ cây ích mẫu

Dùng lá ích mẫu tươi đã được rửa sạch đem giã lấy nước và cho thêm vài hạt muối và uống cùng với 50ml nước đun sôi. Sử dụng nước này uống thường xuyên mỗi ngày sẽ có khả năng cầm máu khi đi đại tiện. Đối với trĩ ngoại có thể lấy bã lá ích mẫu sau khi giã để đắp lên vùng tổn thương.

5. Bài thuốc từ cây ích mẫu tống sản dịch sau khi sinh

Phụ nữ sau khi sinh vẫn còn rất nhiều sản dịch trong tử cung. Nếu không được làm sạch triệt để dễ gây viêm nhiễm, băng huyết.

Để tống sản dịch sau sinh ra nhanh cần chuẩn bị một nắm lá ích mẫu tươi. Đem rửa thật sạch và ngâm nước muối trong 10 phút. Sau đó giã hoặc xay phần lá ra lấy nước cốt. Mỗi ngày uống khoảng 1 chén nước cốt lá ích mẫu để sản dịch nhanh chóng ra ngoài cơ thể.

6. Bài thuốc bồi bổ khí huyết bằng cây ích mẫu

Để bồi bổ khí huyết trong cơ thể cần chuẩn bị 80g ích mẫu khô, 30g hương nhu, 60g nga truật thêm củ gấu, ngải cứu mỗi loại 40g. 

Cây ích mẫu
Thành phần dược lý trong cây ích mẫu giúp tăng cường khí huyết

Tiếp theo đem tất cả nguyên liệu đi sao vàng và tán nhỏ thành viên thuốc dạng hoàn tán như hạt đậu xanh. Uống 10 viên/ngày, mỗi tuần cần uống ít nhất 5 ngày.

7. Bài thuốc điều hòa nhịp tim bằng cây ích mẫu

Nhịp tim thể hiện tình trạng sức khỏe con người, nhịp tim nhanh hay chậm đều đáng lo ngại. Nhất là với người lớn tuổi, điều hòa nhịp tim là việc cần thiết, tránh tình trạng nhồi máu cơ tim, đột quỵ

Muốn nhịp tim ổn định chỉ cần áp dụng bài thuốc đơn giản sau: Dùng 2g ích mẫu khô đã được tán thành bột uống cùng với nước lọc. Uống 3 lần/ ngày trước khi ăn.

8. Bài thuốc chữa viêm nhiễm tử cung bằng cây ích mẫu

Phần tử cung của phụ nữ rất dễ bị nhiễm khuẩn, bị viêm nhiễm. Lâu ngày dẫn tới biến chứng nguy hiểm, bao gồm cả ung thư cổ tử cung. Để chữa viêm nhiễm, phụ nữ có thể sử dụng cây ích mẫu tại nhà. 

Cây ích mẫu
Cây ích mẫu rất hữu ích đối với chị em phụ nữ, nhất là sức khỏe của tử cung

Dùng 30g ích mẫu khô và 12g trạch lan. Đem 2 vị thuốc này sắc với 500ml nước. Khi sôi để lửa nhỏ cho đến khi còn 1 bát nước thì tắt bếp. Cho thêm đường vào nước và uống 1 lần. Uống trong 5-7 ngày liên tiếp.

9. Bài thuốc chữa bệnh kiết lỵ ở trẻ em

Sử dụng ích mẫu tươi để nấu cháo cho trẻ em bị kiết lỵ bằng cách sau. Lấy lá ích mẫu tươi rửa sạch và giã lấy nước cốt. Dùng nước cốt này nấu với gạo tẻ thành cháo. Khi ăn cho thêm chút muối để dễ ăn hơn. Cho trẻ ăn 2-3 bát cháo/ngày, nên chia nhỏ bữa ăn để trẻ không bị ngán, lười nuốt.

Những lưu ý an toàn khi sử dụng cây ích mẫu

Những bài thuốc từ cây ích mẫu đem lại giá trị lớn cho sức khỏe con người. Tuy nhiên, việc sử dụng loài thảo dược này cũng có một số những điều mà người dùng cần lưu ý để tránh phản ứng tiêu cực cho sức khỏe.

Cây ích mẫu
Khi sử dụng cây ích mẫu cần kiên trì mới có tác dụng lâu dài
  • Không nên dùng ích mẫu cho phụ nữ mang thai ở những tháng đầu. Điều đó sẽ có nguy cơ dẫn đến sảy thai và ảnh hưởng đến thai nhi.
  • Những người bị bệnh máu khó đông không nên dùng ích mẫu. Vì như vậy sẽ làm tăng thêm nguy cơ chảy máu mang đến nhiều vấn đề bất lợi cho cơ thể.
  • Không lạm dụng cây ích mẫu trong mọi trường hợp. Người bệnh chỉ nên dùng với liều lượng vừa phải. Nếu quá liều sẽ gây ra một số triệu chứng như mệt mỏi, tiết nhiều mồ hôi và khó thở thậm chí là làm cho cơ thể bị suy nhược.

Cây ích mẫu là một loại thảo dược quý dễ trồng và dễ thu hoạch. Con người có thể sử dụng ích mẫu vào trong những bài thuốc chữa trị cho cơ thể. Sử dụng cây ích mẫu cần đúng liều lượng, đủ thời gian mới phát huy được tối đa tác dụng.

5/5 - (149 bình chọn)

About

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *