Gan được coi là nhiễm mỡ khi ít nhất 5% tổng trọng lượng gan là mỡ

Gan nhiễm mỡ: Nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán và các phương pháp điều trị

Gan nhiễm mỡ ngày càng gia tăng do lối sống: làm việc căng thẳng, sử dụng chất kích thích, thức uống chứa ga chứa cồn, lạm dụng đồ ăn nhanh. Thống kê cho thấy hiện nay có khoảng 20-30% dân số Việt Nam nhiễm nhiễm mỡ. 
Vậy bệnh nhiễm mỡ được định nghĩa là gì? Bệnh có triệu chứng gì và được chẩn đoán ra sao? Có những cách nào để điều trị bệnh? Hãy cùng chiase24.com tìm hiểu về nhiễm mỡ qua bài viết dưới đây.

Định nghĩa nhiễm mỡ là gì?

Gan được coi là nhiễm mỡ khi ít nhất 5% tổng trọng lượng gan là mỡ

được coi là nhiễm mỡ khi ít nhất 5% tổng trọng lượng là mỡ


Gan hoạt động như một nhà máy tổng hợp chất dinh dưỡng cho cơ thể. Các chức năng chính của gan gồm có dự trữ đường, tổng hợp chất béo, chất đạm và các yếu tố đông máu. Gan cũng rất dễ bị tổn thương, viêm, và xơ hoá. 
Gan nhiễm mỡ là một trong nhiều nguyên nhân gây tổn thương gan. Đây là hiện tượng chất béo tích tụ ở các tế bào gan dưới dạng hạt mỡ, vượt quá 5% trọng lượng của gan. Bệnh có thể xảy ra do rượu hoặc không do rượu. Trong đó, gan nhiễm mỡ không do rượu đang ngày càng phổ biến do lối sinh hoạt và làm việc quá căng thẳng hiện nay. 

Nguyên nhân gan nhiễm mỡ

Nguyên nhân của bệnh gan nhiễm mỡ chưa được xác định rõ rệt, bởi các nhà nghiên cứu chưa giải thích được tại sao một số người tích lũy chất béo trong gan, trong khi nhiều người khác không gặp vấn đề này. 

Các rối loạn chuyển hoá là một phần nguyên nhân gây gan nhiễm mỡ

Các rối loạn chuyển hoá là một phần nguyên nhân gây gan nhiễm mỡ


Bệnh có thể xảy ra do các rối loạn chuyển hoá:

Bệnh cũng xảy ra do nguyên nhân bệnh nền hoặc sinh hoạt không lành mạnh:

  • Nghiện rượu bia
  • Lười vận động cơ thể
  • Viêm gan A,Viêm gan B, Viêm gan  C, Viêm gan E
  • Nhiễm sốt rét
  • Chế độ ăn chứa quá nhiều chất béo, đường nhưng lại ít đạm
  • Tác dụng phụ của thuốc

Ai có nguy cơ gan nhiễm mỡ cao

Phụ nữ có PCOS có nguy cơ gan nhiễm mỡ cao

Phụ nữ có PCOS có nguy cơ gan nhiễm mỡ cao


Những đối tượng sau có nguy cơ bị gan nhiễm mỡ cao:

  • Người có lượng cholesterol trong máu cao
  • Người có lượng triglyceride trong máu cao
  • Béo phì, đặc biệt là béo bụng (vòng bụng trên 80cm ở nữ, trên 90cm ở nam)
  • Bệnh tiểu đường
  • Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) 
  • Hội chứng ngừng thở khi ngủ
  • Suy giáp
  • Suy tuyến yên

Triệu chứng gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ là giai đoạn đầu của tổn thương gan nên thường không có triệu chứng gì đặc biệt. Người bệnh thường chỉ có các triệu chứng không điển hình và tình cờ phát hiện ra bệnh khi khám bệnh khác.

Acid mật gây ngứa da, khó chịu

Do chức năng gan suy giảm, các độc tố tồn đọng trong cơ thể và gây ngứa


Các triệu chứng của gan nhiễm mỡ bao gồm:

  • Người mệt mỏi
  • Chán ăn
  • Gan to
  • Nước tiểu vàng và sẫm màu dù uống đủ nước
  • Phân có màu trắng
  • Bụng to và đau bụng
  • Thường xuyên buồn nôn và nôn
  • Da ngứa ngáy, nổi mề đay, dị ứng

Nếu bệnh trở nặng và người bệnh bị xơ gan do gan nhiễm mỡ, các triệu chứng trở nên rõ ràng hơn:

  • Vàng da, vàng mắt
  • Xuất hiện sao mạch
  • Lòng bàn tay son
  • Cổ trướng (có dịch trong ổ bụng)
  • Lá lách to

Các giai đoạn gan nhiễm mỡ

1. Gan nhiễm mỡ giai đoạn 1

Hình ảnh gan khoẻ mạnh (trái) và gan nhiễm mỡ (phải)

Hình ảnh gan khoẻ mạnh (trái) và gan nhiễm mỡ (phải)


Lượng mỡ trong gan chiếm 5-10% tổng trọng lượng gan. Lúc này, gan nhiễm mỡ còn lành tính, không gây ra triệu chứng điển hình hay biến chứng nguy hiểm về sức khoẻ. Người bệnh chỉ phát hiện ra bệnh khi khám sức khoẻ định kỳ hoặc khi khám các bệnh khác
Nếu bệnh nhân tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ, tình trạng gan nhiễm mỡ có thể khỏi hoàn toàn ở giai đoạn này. Bệnh nhân có thể khôi phục toàn bộ chức năng gan.

2. Gan nhiễm mỡ giai đoạn 2

Lượng mỡ tăng lên bắt đầu gây sẹo ở gan

Lượng mỡ tăng lên bắt đầu gây sẹo ở gan


Giai đoạn 2 được chẩn đoán khi lượng mỡ trong gan tăng lên 10-20% tổng trọng lượng gan. Các triệu chứng bắt đầu rõ rệt hơn: chán ăn, khó tiêu, đầy bụng, buồn nôn, người mệt mỏi. Nhưng các triệu chứng này có thể do các bệnh khác nên nhiều người không để ý và bỏ qua.
Người bệnh phát hiện ra bệnh khi đi xét nghiệm sức khỏe. Kết quả sẽ cho thấy các mô mỡ trên nhu mô gancơ hoành. Gan bắt đầu bị sẹo do tổn thương.
Người bệnh cần thay đổi chế độ ăn uống khoa học, tăng cường thể dục thể thao và kiêng các chất kích thích như rượu bia. Nếu không thay đổi, bệnh sẽ biến chuyển xấu. 

3. Gan nhiễm mỡ giai đoạn 3

Hầu hết các ca ung thư gan phát triển từ xơ gan

Gan nhiễm mỡ sẽ chuyển sang viêm gan, xơ gan, và ung thư gan


Gan nhiễm mỡ giai đoạn cuối có trên 30% tổng trọng lượng là mỡ. Các nhu mỡ tại gan tăng nhanh chóng và rõ rệt khắp gan. Người bệnh có triệu chứng nặng như đau tức hạ sườn bên phải, vàng da, vàng mắt, chán ăn, người mệt mỏi, cơ thể sụt cân nhanh chóng. Các sao mạch xuất hiện rõ trên da.
Bệnh cũng gây nhiều rối loạn nội tiết tố. Nam giới có thể có tuyến vú phát triển bất thường, gặp các vấn đề sinh lí như rối loạn cương dương hay teo tinh hoàn. Nữ giới thì tăng, giảm cân bất thường, tắc kinh, rong kinh, rối loạn kinh nguyệt.
Bệnh dễ dàng chuyển thành biến chứng như xơ ganung thư gan. Người bệnh khó điều trị bệnh mà thay vào đó phải chấp nhận sống chung với bệnh suốt đời. 

Ảnh hưởng của gan nhiễm mỡ đến sức khoẻ

Gan nhiễm mỡ là một căn bệnh lành tính nhưng nếu người bệnh chủ quan để triệu chứng kéo dài, bệnh có thể biến chuyển thành các bệnh lý về gan phức tạp như xơ gan, ung thư gan, thậm chí là tử vong. 

1. Biến chứng lên gan

Gan là một cơ quan thiết yếu của cơ thể

Gan nhiễm mỡ gây suy giảm chức năng gan


Các tế bào thừa tại mô gan chèn ép lên các tế bào gan, gây ảnh hưởng tới khả năng chuyển hoá và tích trữ dinh dưỡng tại gan. Chức năng gan dần suy giảm.
Gan nhiễm mỡ có thể gây viêm gan, suy gan, gan cổ trướng, xơ gan, và ung thư gan. Có tới 70% các ca ung thư gan xảy ra do xơ gan. Việc điều trị gan nhiễm mỡ sẽ giúp giảm khả năng biễn chứng, tăng khả năng chữa khỏi bệnh và phục hồi chức năng gan. 

2. Biến chứng lên các cơ quan khác

Gan nhiễm mỡ khiến cho toàn bộ cơ thể mệt mỏi, chán ăn. Cơ thể yếu mòn, giảm khả năng miễn dịch nên dễ mắc bệnh vàng dacác bệnh liên quan đến tiêu hoá

3. Biến chứng lên máu và thần kinh

Xơ vữa động mạch cảnh có thể gây đột quỵ

Gan nhiễm mỡ có thể gây biến chứng lên mạch máu và thần kinh


Gan nhiễm mỡ sẽ khiến nồng độ lipoproteinphospholipid trong huyết tương giảm. Về lâu dài, hiện tượng này dẫn đến nhiều biến chứng ở huyết quản và hệ thần kinh. Người bệnh có triệu chứng đau đầu, chóng mặt, mất ngủ, xơ vữa động mạch suy giảm trí nhớ

Chẩn đoán gan nhiễm mỡ

1. Chẩn đoán gan nhiễm mỡ qua xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu


Xét nghiệm máu giúp đo chuẩn xác lượng cholesterol và triglyceride trong máu. Xét nghiệm máu cũng giúp kiểm tra men gan như AST, ALT phosphatase kiềm
Nếu bệnh nhân bị nghi ngờ xơ gan sau gan nhiễm mỡ thì cần phải xét nghiệm thêm đông máu cơ bản, bilirubin, albumin và protein máu để kiểm tra xác nhận. 

2. Chẩn đoán gan nhiễm mỡ qua siêu âm đàn hồi mô gan

Kỹ thuật siêu âm đàn hồi mô gan

Kỹ thuật siêu âm đàn hồi mô gan


Siêu âm đàn hồi mô gan là phương pháp tốt nhất để soi tổn thương nhu mô gan và đánh giá mức độ xơ gan. Phương pháp được chỉ định cho chẩn đoán gan nhiễm mỡ không do rượu, viêm gan C, gan ứ thận mãn tính.
Khi siêu âm, bệnh nhân nằm ngửa và đặt tay phải lên sau đầu. Kỹ thuật viên sẽ đặt đầu dò lên da kẽ liên sườn (vị trí thường sinh thiết gan) và ấn đầu dò xuống, tạo áp lực nhẹ. Kỹ thuật viên sẽ đo 10 lần liên tục tại cùng một vị trí như vậy và máy sẽ tự động tính kết quả trung bình.
Phương pháp này không xâm lấn, dễ thực hiện và có thể áp dụng được với cả bệnh nhân béo phì, báng bụng. 

3. Chẩn đoán gan nhiễm mỡ qua các xét nghiệm cận lâm sàng khác

  • Xét nghiệm virus viêm gan B và viêm gan C để loại trừ khả năng viêm gan virus.
  • Siêu âm ổ bụng để thấy hình ảnh gan tăng âm nếu có gan nhiễm mỡ.

Điều trị gan nhiễm mỡ

1. Điều trị gan nhiễm mỡ nhờ giảm cân

Giảm cân giúp giảm sức ép lên gan

Giảm cân giúp giảm sức ép lên gan


Giảm cân sẽ giúp giảm sức ép lên gan, giảm tổn thương gan và đồng thời cải thiện sự đề kháng insulin. Những người thừa cân, béo phì cần đặt mục tiêu giảm từ 0.5 tới 1kg cân nặng mỗi tuần cho tới khi đạt mức cân nặng chuẩn.
Những bệnh nhân có tình trạng gan nhiễm mỡ nhưng không thể đạt mục tiêu cân nặng trong 6 tháng có thể cần phẫu thuật cắt một phần dạ dày và nối vị tràng để giúp giảm khẩu phần ăn. 

2. Điều trị gan nhiễm mỡ bằng thuốc 

Người bệnh tiểu đường nên trao đổi với bác sĩ về các thuốc điều trị cả tiểu đường lẫn gan nhiễm mỡ

Người bệnh tiểu đường nên trao đổi với bác sĩ về các thuốc điều trị cả tiểu đường lẫn gan nhiễm mỡ


Nếu bệnh nhân có tiền sử tiểu đường, bệnh nhân nên sử dụng thuốc điều trị tiểu đường theo chỉ dẫn của bác sĩ để kiểm soát cả hai bệnh. Một số loại thuốc được khuyên dùng để tăng nhạy cảm insulin và điều trị gan nhiễm mỡ có thể kể đến như:

  • Metformin
  • Pioglitazone
  • Rosiglitazone
  • Betaine
  • Acid Ursodeoxycholic
  • Losartan
  • Pentoxifylline
  • Orlistat

Rối loạn mỡ máu là hiện tượng có quá nhiều mỡ xấu hoặc quá ít mỡ tốt trong máu

Bệnh nhân rối loạn mỡ máu nên sử dụng statin kèm fibrates để giúp giảm mỡ gan


Các bệnh nhân có rối loạn mỡ máu nên sử dụng statin không chuyển hoá kéo dài qua gan như rosuvastatin, atorvasatin hoặc pravastatin. Các thuốc statins cũng có thể được kết hợp với fibrates để hạ mỡ máu, hạ men gan và giảm mức đề kháng insulin.
Bệnh nhân cần tham khảo ý kiến của bác sĩ để có phác đồ điều trị cụ thể và chính xác nhất. Bệnh nhân không tự ý sử dụng đơn thuốc của người khác hay tự mua thuốc tại quầy. 

3. Điều trị gan nhiễm mỡ bằng vitamin E

Vitamin E có thể giúp giảm gan nhiễm mỡ

Vitamin E có thể giúp giảm gan nhiễm mỡ


Phương pháp này được sử dụng cho bệnh nhân không có tiền sử tiểu đường hay biến chứng xơ gan mất bù. Một số nghiên cứu cho thấy vitamin E có lợi ích giảm gan nhiễm mỡ ở các đối tượng bệnh nhân được chỉ định.
Tuy nhiên, phương pháp này không chỉ định cho bệnh nhân nam với tiền sử ung thư tiền liệt tuyến do vitamin E có thể làm tăng nguy cơ ung thư tiền liệt tuyến. 

Cách chăm sóc và bảo vệ cơ thể của bạn khỏi các bệnh gan nhiễm mỡ

1. Chế độ ăn lành mạnh

a. Nên ăn

Hãy ăn nhiều rau quả chứa chất chống oxi hoá

Bạn nên ăn nhiều rau củ quả tươi, ăn ít chất béo bão hoà


Rau củ quả có tác dụng hạ cholesterol máu và cholesterol tế bào gan. Bạn nên ăn ít nhất 300g rau xanh và 200g quả tươi mỗi ngày. Bạn chú ý ăn nhiều các loại sau:

  • Rau: đậu Hà Lan, cà chua, ớt chuông vàng, rau ngót, rau cần tây, diếp cá, tỏi, hoa chuối, nấm hương, ngô
  • Quả: chanh, cam, quýt, bưởi, táo
  • Nấu lấy nước: trà xanh, lá sen, hoa hoè, hoa artiso

Người có bệnh gan nhiễm mỡ hoặc có nguy cơ bệnh cao cần kiêng mỡ bão hoà từ động vật và sử dụng nhiều các loại dầu thực vật giàu acid béo không no như dầu lạc, dầu vừng, dầu nành. Cá cũng chứa nhiều mỡ tốt với acid béo không no. 

b. Không nên ăn

Bạn nên tự nấu ăn từ nguyên liệu tươi

Bạn nên tự nấu ăn từ nguyên liệu tươi


Bạn nên tự nấu ăn từ các thực phẩm tươi sống, không nên ăn các thực phẩm chế biến sẵn. 
Bạn nên hạn chế dầu mỡ, nhất là mỡ động vật bởi các acid béo no gây gánh nặng cho gan. Tuy nhiên, bạn cũng không nên kiêng khem tuyệt đối và khiến cơ thể thiếu chất. Lượng chất béo cần nạp cho cơ thể là 1g/ 1kg cân nặng mỗi ngày. 
Bạn không nên ăn thịt đỏ, nội tạng động vật hay lòng đỏ trứng bởi các thực phẩm này chứa nhiều đạm và cholesterol
Khi nấu ăn, bạn chú ý sử dụng ít gia vị cay nóng như gừng, tỏi, ớt, tiêu, cà phê. Khi gan không khoẻ, các gia vị này làm suy giảm thêm chức năng gan, khiến gan không thể bài tiết chất béo

2. Sinh hoạt điều độ

Hoạt động mạnh khiến tim đập nhanh hơn và mạnh hơn

Tập thể dục mỗi ngày giúp nâng cao sức khoẻ


Ngoài chế độ ăn khoa học và hợp lý kể trên, bạn cần chăm chỉ tập thể dục thể thao. Bạn nên dành ra ít nhất 30 phút tập aerobic, đi bộ hoặc đạp xe mỗi ngày, ít nhất 5 ngày một tuần. Nếu bạn muốn giảm cân, thời gian tập cần tăng lên 60 tới 90 phút mỗi ngày. 
Bạn cần kiêng rượu bia bởi những thức uống này khiến gan phải hoạt động tăng cường và đảo thải các chất độc hại. Rượu bia thúc đẩy biến chứng xơ ganung thư gan

3. Giữ gìn sức khoẻ

Khám bệnh định kì giúp bạn phát hiện bệnh sớm

Khám bệnh định kì giúp bạn phát hiện bệnh sớm


Bạn nên khám sức khỏe định kỳ và làm các xét nghiệm men gan và đánh giá chức năng gan để phát hiện bệnh sớm. 
Qua khám sàng lọc, bạn có thể biết các thông tin sau:

  • Chức năng gan (qua xét nghiệm men gan)
  • Chức năng mật
  • Dinh dưỡng lòng mạch
  • Tầm soát ung thư gan, viêm gan B, viêm gan C
  • Công thức máu, khả năng đông máu
  • Trạng thái hình thái gan mật 

Bạn cũng nên tiêm phòng viêm gan B để giảm nguy cơ viêm gan. 

Lời kết

Gan nhiễm mỡ là một bệnh xuất phát lành tính và hoàn toàn có thể phòng tránh được qua chế độ sinh hoạt. Ngược lại, nếu không được điều trị, bệnh có thể dẫn đến xơ gan, ung thư gan và tử vong.
Với những thông tin trên, chiase24.com tin rằng bạn đã nắm được những thông tin cần biết về dấu hiệu, chẩn đoán, và điều trị bệnh gan nhiễm mỡ. Bạn nên chú ý sinh hoạt điều độ, ăn uống khoa học và kiêng rượu bia để bảo vệ chức năng gan nhé. 
[spoiler title = “Tham Khảo” ]

  1. https://www.healthline.com/nutrition/fatty-liver
  2. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/nonalcoholic-fatty-liver-disease/symptoms-causes/syc-20354567
  3. https://medlineplus.gov/fattyliverdisease.html
  4. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15831-fatty-liver-disease

[/spoiler]

5/5 - (1 bình chọn)
Tìm hiểu nội dung bài thơ Lượm - lớp 6
Tại sao giảm cân bằng đá lạnh lại hiệu quả? Nên sử dụng đá lạnh giảm cân thế nào để đạt hiệu quả cao nhất?

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *