Đỗ trọng
Đỗ trọng là một vị thuốc có thể dùng chữa trị nhiều căn bệnh khác nhau

Đỗ trọng: nguồn gốc, tác dụng, cách sử dụng hiệu quả

Posted on

Đỗ trọng là một trong những loại cây dược liệu quý được khá nhiều người tìm mua sử dụng. Bởi vì đỗ trọng mang lại rất nhiều những công dụng hữu ích đối với sức khỏe. Tuy nhiên, cũng có không ít người chưa thể nắm rõ được nguồn gốc, đặc điểm, tác dụng và cách dùng của đỗ trọng. chiase24.com sẽ cung cấp đầy đủ các thông tin hữu ích về nguồn gốc, tác dụng cũng như cách dùng của đỗ trọng trong bài viết dưới đây.

Mục lục bài viết

Khái quát về cây đỗ trọng

1. Cây đỗ trọng là gì?

Đỗ trọng là một loại cây thân gỗ lớn có tên tiếng Tày gọi là Dang ping. Tên khoa học là Eucommia ulmoides Oliv, thuộc họ Eucommiaceae. Loại cây này hiện nay đã không còn mọc hoang dã mà chủ yếu là được trồng. Theo Y học Cổ truyền, đỗ trọng mang lại rất nhiều những lợi ích tốt cho sức khỏe như bồi bổ gan, thận, hỗ trợ điều trị vô sinh, hiếm muộn, đau lưng, mỏi gối hiệu quả.

2. Nguồn gốc, xuất xứ của cây đỗ trọng

Theo sử sách ghi lại thì nguồn gốc xuất xứ của loại cây này bắt nguồn từ Trung Quốc. Hiện nay, đỗ trọng đã được nhân rộng trồng ở nhiều quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam. Vào năm 1958, đỗ trọng được lấy giống từ Trung Quốc về trồng thử nghiệm ở nước ta nhưng lại không đạt được kết quả. Sau nghiên cứu nguyên nhân thì các nhà sinh vật đánh giá không phù hợp với điều kiện thời tiết nóng.

Đỗ trọng
Đỗ trọng có nguồn gốc từ Trung Quốc, nhanh chóng phân bổ rộng ra nhiều khu vực khác

Vì vậy, đến năm 1965 quyết định một lần nữa thử nghiệm đưa giống về trồng nhưng lần này trồng ở Hà Nội. Cây sống và phát triển tốt và một số vùng đất có khí hậu lạnh như Sapa, hay Đà Lạt cũng trồng được loại cây này.

3. Phân bố cây đỗ trọng

Hiện nay, quốc gia có số lượng đỗ trọng thu hoạch hằng năm nhiều nhất vẫn là Trung Quốc. Mặc dù ngày nay với sự lai tạo giống mới thì đỗ trọng được trồng ở Việt Nam cũng ngày một nhiều hơn nhưng số lượng vẫn không đủ cung ứng mà phải nhập từ Trung Quốc.

Những tỉnh có sản lượng đỗ trọng lớn ở Trung Quốc như Vân Nam, Tứ, Xuyên, Quảng Đông, Quảng Tây… và miền Nam Việt Nam, các tỉnh phía Bắc, Hà Nội.

4. Đặc điểm của cây đỗ trọng

Cây đỗ trọng hiện nay được chia thành 2 loại căn cứ vào vùng đất trồng, đó là đỗ trọng Bắc và đỗ trọng Nam. Chính bởi sự lai giống cũng như sự thay đổi sinh trưởng của cây để phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng.

Cây có đặc điểm chiều cao khoảng từ 15-20cm, đường kính 30-50cm. Nhìn bên ngoài vỏ cây sẽ có màu xám đậm. Bộ phận lá của cây thì lá mọc cách nhau, hình dạng lá là hình trứng, hơi tròn, nhìn bên ngoài mép lá sẽ có hình răng cưa nhỏ.

Nếu như lá còn non thì sẽ có lông tơ bao phủ nhưng khi lá già đi thì lông rụng hết, phiến lá nhẵn bóng. Lá non có màu xanh nhạt hơn khi lá già. Khi xé lá ra ta sẽ nhìn thấy những sợi màu trắng mỏng, độ dai như sợi tơ. Cuống lá ngắn chỉ từ 1-1,5cm.

Đỗ trọng
Cây đỗ trọng có rất nhiều đặc điểm nhận biết, quả hình tròn, mọc thành chùm nhỏ

Hoa của cây đỗ trọng có đặc điểm là mọc thành chùm, hoa nhỏ và hay mọc ở đầu cành. Hoa đực và hoa cái ở khác gốc nhau. Loại cây này cho ra quả nhỏ, dẹt, mỏng và đặc biệt bên trong chỉ có chứa 1 hạt duy nhất cho mỗi quả. Đầu quả xẻ ra làm 2 thành hình chữ V trông rất ấn tượng.

Nam đỗ trọng thì cũng có đặc điểm tương đương với Bắc đỗ trọng. Chỉ có điều vỏ ở bên ngoài sẽ có màu vàng sáng và thường cứng hơn, khó bẻ gãy hơn.

5. Thu hoạch cây đỗ trọng

Bộ phận được sử dụng làm dược liệu ở đỗ trọng đó chính là vỏ của cây. Tuy nhiên, khi thu hoạch thì chỉ lựa những cây đạt đủ tuổi. Với những cây trồng được 10 năm trở lên thì mới bắt đầu thu hoạch. Như vậy sẽ đảm bảo nhận được đặc tính dược liệu tối ưu nhất.

Thường thì vỏ cây sẽ được thu hái vào tháng 4 hoặc là tháng 5 hàng năm. Cách thu hoạch thù công có sự hỗ trợ của máy móc là máy cưa cây loại nhỏ. Người dân sẽ dùng máy cưa xung quanh vỏ cây thành đường tròn rồi dùng vật cứng tách vỏ ra khỏi thân cây. Mỗi đoạn bóc vỏ chỉ bóc 1/3 còn lại giữ vỏ để vận chuyển chất dinh dưỡng, bao bọc giúp cây phát triển.

6. Cách sơ chế đỗ trọng

Sau khi bóc vỏ xong thì vận chuyển về khu sơ chế. Vỏ cây sau khi bóc xong mang về sẽ đem rửa với nước để loại bỏ bụi bẩn bám trên vỏ cây, sau đó cho vào nồi luộc. Sau đó chuẩn bị nơi bằng phẳng ở dưới có lót rơm để tránh bám bẩn. Cho vỏ cây ra rồi dùng vật nặng đè lên.

Mục đích là để cho vỏ cây thẳng ra từng mảnh dẹt. Tiếp tục lấy rơm phủ lên trên để 7 ngày cho nhựa vỏ cây chảy ra hết. Trong quá trình để canh xem vỏ cây đã chuyển sang màu tím thì lấy ra đem ra phơi khô trực tiếp dưới ánh nắng mặt trời.

Đỗ trọng
Đỗ trọng thường được làm khô trước khi sử dụng làm dược liệu

Cuối cùng đem cào bớt lớp vỏ sần sùi bên ngoài cho nhẵn rồi cắt thành từng miếng, cho vào túi hoặc hộp kín bảo quản. Ngoài ra một số nơi còn chọn cách sơ chế là tẩm với muối đến khi đứt hết sợi tơ là dùng được hoặc là tẩm với sữa, mật ong nguyên chất. Tuy nhiên, những cách này thì thời gian bảo quản không được lâu nên ít được dùng.

Thành phần hóa học của đỗ trọng

Trong vỏ cây đỗ trọng có chứa 5% độ ẩm, tro 2,5%, 70% là nhựa và 22,5% là gutta pecka. Thế nhưng, hoạt chất gutta pecka này chiết xuất rất khó khăn nên không được đầu tư để tận dụng khai thác thường xuyên.

Bên cạnh đó, trong vỏ cây đỗ trọng có 3-7% tinh chất gutta pecka, trong lá có 2% và quả có 27,34%. Khi được nung ở nhiệt độ 700 thì hoạt chất này trong đỗ trọng có độ dẻo cực kì cao, cùng với đó cũng có khả năng chống nước đi kèm với đó là tính cách điện nên đã được lựa chọn làm vật cách điện hữu ích.

Cũng không thể quên đi việc trong vỏ đỗ trọng chứa chất màu, chất béo, tinh dầu, muối và anbumin, acid betulinic, Vitamin C, vanilic… Trong lá còn có thêm tannin và nhựa.

Tác dụng của đỗ trọng đối với sức khỏe

1. Tác dụng bồi bổ gân cốt của đỗ trọng

Theo Đông Y thì đỗ trọng là một vị thuốc có tác dụng an thai, tăng cường gân cốt, bổ can, tinh khí, hạ áp… Thích hợp trong việc hỗ trợ điều trị đau mỏi tay chân, đau nhức xương. Chính vì vậy mà những người đang mang trong mình chứng bệnh về xương khớp như loãng xương, đau khớp, viêm khớp, thoái hóa khớp nên ứng dụng loại thảo dược này.

2. Công dụng an thai cho chị em phụ nữ

Những phụ nữ mang thai nhưng không may bị động thai, sản hậu sau sinh hoặc bị co thắt tử cung dọa sinh non thì sử dụng bài thuốc từ đỗ trong mang lại hiệu quả an thai tốt. Bên cạnh đó, việc kết hợp với những vị thuốc bổ sẽ cung cấp đủ dưỡng chất cho thai nhi phát triển khỏe mạnh hơn.

Đỗ trọng
Phụ nữ mang thai có thể dùng đỗ trọng để chăm sóc sức khỏe nhưng cần đúng cách

Tuy nhiên, phụ nữ mang thai không được phép tự ý dùng thuốc khi chưa hiểu rõ công dụng. Tránh kết hợp tùy tiện với các dược liệu khác để bảo vệ thai nhi.

3. Đỗ trọng hỗ trợ điều trị chứng liệt dương, tiểu gắt

Một công dụng vô cùng hữu ích dành cho những cánh mày râu đó chính là hỗ trợ điều trị liệt dương rất tốt. Đây thường là chứng bệnh khó nói, nên rất ít ai đi khám bác sỹ hoặc công khai mua thuốc sử dụng cho mình. Vì vậy, tốt nhất nên sử dụng vị thuốc tự nhiên này vừa mang lại công hiệu vừa thuận lợi nếu người bệnh không muốn cho ai biết bản thân bị yếu sinh lý. Bên cạnh đó, đỗ trọng còn có tác dụng lợi tiểu, rất tốt cho người mắc chứng tiểu rắt, tiểu buốt khó chịu.

4. Công dụng chống viêm, kháng khuẩn từ đỗ trọng

Còn theo Y học hiện đại ngày nay thì đỗ trọng còn có tác dụng ứng chế vi khuẩn, hỗ trợ chống viêm và tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể rất tốt. Giúp con người có thể vượt qua những chứng bệnh hay gặp khi trái gió trở trời. Dùng đỗ trọng thường xuyên, người sử dụng sẽ có một khiên chắn, bảo vệ cơ thể khỏi rất nhiều tác động xấu từ môi trường.

5. Công dụng làm giảm cholesterol trong máu

Đỗ trọng còn có tác dụng hỗ trợ làm giảm cholesterol trong máu, tăng lưu lượng máu nuôi các cơ quan. Làm giãn mạch máu giúp hỗ trợ phòng ngừa các chứng bệnh về tim mạch một cách rất hiệu quả.

Đỗ trọng
Sử dụng đỗ trọng đúng cách giảm các chứng bệnh liên quan tới tim mạch

Cuộc sống hiện đại ngày nay khi con người có thói quen ăn uống quá nhiều dầu mỡ thường dẫn đến những căn bệnh về sức khỏe đặc biệt là tim mạch. Vì vậy, lựa chọn dược liệu này sử dụng hằng ngày sẽ giúp người bệnh xóa đi nỗi lo về chứng bệnh về tim mạch trong cơ thể.

6. Tác dụng điều hòa huyết áp

Hạ huyết áp cũng là một tác dụng được đánh giá cao của vị thuốc đỗ trọng. Những hoạt chất có trong đỗ trọng vừa giúp bảo vệ hệ tim mạch vừa giúp ổn định huyết áp một cách hiệu quả. Người bị cao huyết áp nên tham khảo một số bài thuốc từ đỗ trọng, sử dụng điều độ, đúng liều lượng giúp thuyên giảm bệnh nhanh chóng.

Một số bài thuốc chữa bệnh từ đỗ trọng

1. Bài thuốc hỗ trợ điều trị cao huyết áp

Muốn điều trị bệnh cao huyết áp với đỗ trọng có thể thực hiện theo 2 cách khác nhau.

Đỗ trọng
Các bài thuốc trị cao huyết áp từ đỗ trọng rất an toàn, hiệu quả
  • Cách 1: chuẩn bị 20g mẫu lệ, 16g đỗ trọng, 16g tang ký sinh, 12g cúc hoa, 12g câu kỷ tử. Tất cả cho vào ấm nước sắc uống hàng ngày, kéo dài 1 tháng. Sau vài ngày thuốc sẽ phát huy công hiệu.
  • Cách 2: 40g thục địa và 40g đơn bì, 80g hạ khô thảo và 80g đỗ trọng. Tất cả đem tán thành bột mịn, mỗi lần dùng 12g, ngày uống vài lần là được.

2. Đỗ trọng hỗ trợ điều trị đau dây thần kinh tọa

Nguyên liệu cho bài thuốc chữa đau dây thần kinh tọa cần chuẩn bị: 30g đỗ trọng và thịt lưng heo. Thịt heo mua về sơ chế thật sạch sau đó cắt miếng vừa ăn, cho vào nồi cùng với đỗ trọng. Hầm trong vòng 30 phút cho thêm gia vị vừa ăn. Ăn hết cái và uống nước, thực hiện liên tục 7 ngày sẽ nhận được hiệu quả. Nếu như trong quá trình sử dụng có biểu hiện buồn nôn, tiêu chảy phải dừng thuốc ngay.

3. Bài thuốc hỗ trợ động thai từ đỗ trọng

Lấy 20g sơn được, 20 quả táo đỏ, 40g đỗ trọng, 4g cam thảo, 12g xuyên tục đoạn. Cho tất cả nguyên liệu vào ấm sắc nước uống mỗi ngày. Kiên trì thực hiện 1 tháng sẽ mang lại hiệu quả tốt. Bài thuốc này rất hữu ích cho phụ nữ mang thai, nhất là với người có hiện tượng dọa sảy, động thai. Nên làm sạch dược liệu trước khi sắc thuốc để bảo đảm an toàn vệ sinh.

4. Bài thuốc hỗ trợ điều trị chứng liệt dương ở nam giới

Nguyên liệu cần có cho bài thuốc này gồm: Câu kỷ tử, sơn dương, thỏ ty tử, ngưu tất, sơn thù, mạch môn tất cả mỗi loại 160g, 230g thục địa, 160g đỗ trọng 40g ngũ vị tử, 80g lộc nhung.

Đỗ trọng
Đỗ trọng giúp người bị liệt dương sớm hồi phục sinh lực

Tất cả các vị thuốc trên đem tán thành bột mịn hòa với mật ong nguyên chất vo viên tròn. Ngày lấy 12g uống 2 lần sáng và tối, liên tục 15-20 ngày nhận được công hiệu. Cách chữa liệt dương này đã được nhiều người áp dụng, đạt được kết quả tốt.

5. Bài thuốc trị đau lưng, mỏi gối bằng đỗ trọng

Khi có các vấn đề về xương khớp cần điều trị kịp thời. Đau mỏi lưng, gối là dấu hiệu của loãng xương, viêm khớp. Người bệnh nên sử dụng đỗ trọng để điều trị, giúp có hiệu quả tốt nhất và tránh tác dụng phụ. Mỗi vị thuốc sau đây chuẩn bị mỗi vị 12g: Rễ gối hạt, dây đau xương, cẩu tích, củ mài, thỏ ty tử. Kết hợp với đỗ trọng, cốt toái bổ, tỳ giả mỗi vị 16g. Tất cả vị thuốc cho vào ấm nước sắc lấy nước uống 2 lần trong ngày.

6. Bài thuốc hỗ trợ chữa đau lưng do thận yếu từ đỗ trọng

Đỗ trọng có thêm tác dụng nữa đó là hỗ trợ chữa trị các chứng bệnh do thận yếu. Tăng cường khả năng đào thải độc đố, kích thích bài tiết từ thận. Nguyên liệu: 10g lộc giác giao, 12g đương quy, 12g câu kỷ tử, 12g thỏ ty tử, 8g nhục quế, 6g phụ tử, 16g đỗ trọng, 16g hoài sơn, 26g thục địa. Tất cả tán thành bột mịn rồi hòa mật ong vo viên tròn. Uống mỗi ngày 5g, mỗi đợt điều trị kéo dài từ 2 đến 4 tháng.

7. Bài thuốc hỗ trợ điều trị chứng ra mồ hôi trộm

Bài thuốc này đơn giản chỉ cần có 2 vị thuốc là mẫu lệ và đỗ trọng mỗi vị lấy bằng lượng nhau. Sau đó đem tán thành bột mịn, mỗi lần dùng thìa múc 1 muỗng uống với rượu là được. Lưu ý lượng dùng của đỗ trọng và mẫu lệ nhiều hay ít tùy thuộc vào tình trạng bệnh. Tuy nhiên khi lấy liều lượng 2 vị thuốc phải bằng nhau.

8. Bài thuốc hỗ trợ điều trị bệnh viêm phế quản từ đỗ trọng

Chuẩn bị 40g ngưu tất, 40g mạch môn, 40g rau thai nhi khô, 40g thiên môn, 60g quy bản, 60g hoàng bá, 80g thục địa, 60g đỗ trọng.

Đỗ trọng
Khi bị viêm phế quản, dùng đỗ trọng tiêu diệt vi khuẩn gây hại, làm cơ quan hô hấp khỏe mạnh

Tất cả đem tán thành bột mịn, sau đó cho mật ong vào trộn đều rồi vo thành từng viên tròn nhỏ bằng viên thuốc Tây thường uống. Mỗi ngày lấy khoảng 10g uống với nước ấm hoặc nước lọc là được.

9. Bài thuốc hỗ trợ điều trị đau bụng kinh bằng đỗ trọng

Một bài thuốc chắc chắn sẽ làm chị em phụ nữ hài lòng đó chính là bài thuốc hỗ trợ điều trị đau bụng kinh. Nguyên liệu cần chuẩn bị cho bài thuốc này gồm 4g cam thảo, hương phụ 8g, bạch thược 8g, đỗ trọng 8g, đương quy 8g, xuyên khung 8g, phục linh 8g, 12g tục đoạn, 12g bạch truật, 12g đảng sâm, 12g thục địa. Những vị thuốc trên cho vào nồi sắc lấy nước uống trong những ngày đau bụng sẽ cảm thấy dễ chịu, thoải mái hơn.

Một số lưu ý khi sử dụng đỗ trọng

Một vấn đề nữa mà người dùng cũng cần lưu ý khi sử dụng đỗ trọng. Mặc dù đây là một loại dược liệu mang lại rất nhiều lợi ích đối với sức khỏe nhưng để nhận được hiệu quả cao nhất cần chú ý những vấn đề sau:

Đỗ trọng
Khi sử dụng đỗ trọng cần đúng bài thuốc, đủ liều lượng mới có hiệu quả
  • Khi sử dụng đỗ trọng không nên kết hợp với 2 vị thuốc là xà thoáihuyền sâm.
  • Một điều nữa đó chính là những người mắc chứng âm hư hỏa vượng thì nên hạn chế không sử dụng vị thuốc này.
  • Khi sử dụng đỗ trọng với các bài thuốc cần đặc biệt chú ý về liều lượng sử dụng. Lấy đúng liều dùng không nên quá lạm dụng sẽ dễ dẫn đến những hệ lụy không tốt.
  • Tất cả các vị thuốc đều cần phải được lựa chọn kỹ, làm sạch trước khi dùng.

Đỗ trọng là một loại thảo dược tốt đối với sức khỏe, có thể ứng dụng trong nhiều bài thuốc Đông y. Tuy nhiên, hiệu quả chữa trị bệnh chỉ đạt mức tối ưu nếu như phát hiện triệu chứng từ sớm, kiên trì thực hiện theo đúng liều lượng, thời gian của từng bài thuốc đó.

5/5 - (105 bình chọn)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *