Home » Sức khỏe » Dược liệu » Củ mài – Hoài Sơn: nguồn gốc, tác dụng, cách sử dụng hiệu quả

Củ mài – Hoài Sơn: nguồn gốc, tác dụng, cách sử dụng hiệu quả

Củ mài

Hoài sơn hay củ mài là một vị thuốc tốt trong Đông y chữa được nhiều chứng bệnh và củ mài còn được sử dụng như một loại thực phẩm bổ dưỡng. Tuy nhiên, sử dụng củ mài như thế nào để phát huy tác dụng tối ưu cần phải đúng cách. Trong bài viết này chiase24.com sẽ  chia sẻ đầy đủ các thông tin về nguồn gốc, tác dụng cũng như cách sử dụng củ mài tốt nhất.

Khái quát về củ mài

1. Củ mài là củ gì ?

Củ mài hay còn được gọi với một số tên gọi khác là củ chụp, củ khoai mài, hoài sơn, sơn dược, chính hoài… là một cây thuộc họ Củ nâu. Củ mài có tên khoa học là Dioscorea hamiltonii và được sử dụng rộng rãi ở nhiều nơi trên thế giới. 

Củ mài
Củ mài mọc ở rất sâu dưới đất, được sử dụng làm lương thực hoặc thuốc

Hoài sơn thường mọc dại trên đồi núi. Trong củ mài có những thành phần quan trọng hữu ích. Ngày xa xưa, khi lương thực không đủ dùng, con người đã biết dùng củ mài thay thế cho gạo.

2. Nguồn gốc và phân bố của củ mài

Củ mài được tìm thấy ở một số nước Châu Á như Trung Quốc, Thái Lan, Việt Nam, Đài Loan, Myanmar và cũng xuất hiện ở một số nơi thuộc dãy núi Himalayas. Loài cây này mọc tự nhiên ở các khu vực rừng núi của những quốc gia nói trên và những nước thuộc khí hậu nhiệt đới. 

Ở Việt Nam, hoài sơn cũng xuất hiện rất nhiều và sử dụng phổ biến. Cây được phân bố nhiều tại các tỉnh khu vực phía Bắc như Hà Giang, Yên Bái và một số tỉnh miền Trung đặc biệt là Thanh Hóa, Hà Giang, Quảng Ninh và Nghệ Tĩnh.

3. Đặc điểm hình dáng của cây củ mài

Củ mài là phần củ của một loài cây thân leo và dây quấn. Thân cây mài nhẵn và có màu đỏ hồng rất dễ nhận biết. Lá của cây thuộc dạng lá đơn, mọc đối xứng nhau và có hình trái tim với đặc điểm dài và nhẵn. Hoa cây mài mọc thành chùm xen giữa các kẽ lá, hoa nhỏ và có màu vàng trắng. Quả mài thuộc dạng quả nang có 3 cánh, bên trong có các hạt mỏng màu nâu xỉn.

Củ mài
Củ mài thoạt nhìn có nhiềunets giống củ sắn nhưng kích thước lớn hơn

Bộ phận quan trọng nhất của cây là bộ phận củ. Củ mài được hình thành từ phần rễ mầm và khá dài có thể lên tới 1m. Đường kính củ mài rộng khoảng 2-10cm và có rất nhiều rễ con xung quanh. Vỏ củ mài có màu nâu vàng và khá nhẵn, bên trong có màu trắng ngà và không có xơ.

4. Cách thu hoạch và sơ chế củ mài

Người ta có thể thu hoạch củ mài vào bất cứ thời điểm nào trong năm, miễn là lúc đó củ đã đạt chất lượng sử dụng tốt. Tuy nhiên thì mùa thu đông sẽ là thời gian thích hợp nhất để thu hái củ mài vì lúc này cây rụng lá và củ cũng đã trưởng thành. Khi thu hoạch người ta tiến hành đào gốc để lấy củ và cắt bỏ những phần còn lại.

Củ mài
Thu hoạch củ mài cần đào sâu tới hơn 1 mét. do đó khá vất vả

Củ mài sau khi được thu hoạch thì được mang đi rửa sạch hết các lớp đất bẩn bên ngoài, sau đó gọt vỏ và ngâm với phèn chua trong thời gian từ 2-4 tiếng để giảm độ nhớt. Sau khi ngâm xong vớt ra rửa lại thêm một lượt nước nữa cho thật sạch. Tiếp đến cho củ mài vào lò sấy lưu huỳnh cho đến khi củ mềm và mang phơi cho ngót lại. Bước tiếp theo cho củ mài vào sấy lưu huỳnh lần hai trong 24 giờ nữa. Cuối cùng đem củ mài phơi thật khô và sử dụng.

5. Thành phần hóa học trong củ mài

Các thành phần chính trong củ mài bao gồm: Đường, tinh bột, lipit, protid và nhiều chất nhầy. Ngoài ra trong củ mài còn có dioscin, allantoin, saponin có nhân sterol, cholin và nhiều axit amin cũng như các yếu tố vi lượng có lợi cho sức khỏe.

7 tác dụng hữu ích của củ mài đối với con người

Củ mài không chỉ giống như một loại lương thực vì có hàm lượng tinh bột cao. Bên cạnh đó, các thành phần có trong củ mài còn có thể hỗ trợ tăng cường sức khỏe, chữa bệnh như một thảo dược tự nhiên.

1. Củ mài giúp tăng cường sức khỏe, giảm suy nhược

Suy nhược cơ thể là một trạng thái dễ xảy ra khi cơ thể con người làm việc quá sức, mất ngủ hoặc do thiếu chất dinh dưỡng. Trong củ mài chứa hàm lượng lớn các chất như đường, protid và lipit rất cần thiết cho sức khỏe. 

Củ mài
Thành phần trong củ mài có khả năng bồi bổ cơ thể, tăng sức đề kháng

Khi sử dụng củ mài cũng là cách hấp thụ vào cơ thể các chất dinh dưỡng nói trên để lấy lại tình trạng sức khỏe ổn định và đầy năng lượng. Đặc biệt thành phần tinh bột trong củ mài sẽ mang lại cảm giác no lâu để cơ thể có khả năng tham gia các hoạt động hiệu quả nhất.

2. Củ mài hỗ trợ điều trị các bệnh về đường tiêu hóa

Một tác dụng đặc biệt và được áp dụng nhiều từ củ mài đó là trị các chứng bệnh về đường ruột như: Tiêu chảy, kiết lỵ, đi ngoài phân sống kéo dài ngày,… 

Theo Đông Y, củ mài có tính bình, bên cạnh đó các chất có trong củ mài cũng có tác dụng tích cực đối với các vấn đề về đường ruột. Sử dụng củ mài đúng cách sẽ giúp cho hệ tiêu hóa luôn khỏe mạnh và ổn định, từ đó sẽ mang đến một cơ thể khỏe mạnh.

3. Trị chứng di tinh, hoạt tinh và mộng tinh nhờ củ mài

Theo Đông Y, củ mài bổ thận, bổ tỳ rất tốt cho sức khỏe nam giới. Vì thế, củ mài thường được sử dụng để chữa các chứng mộng tinh, hoạt tinhdi tinh. Nếu sử dụng củ mài đúng cách và đúng liều lượng sẽ có hiệu quả rõ rệt trong việc chữa các bệnh lý liên quan đến vấn đề tinh trùng ở cơ thể nam giới.

Tuy nhiên, để có hiệu quả cao nhất cần phải kiên trì thực hiện. Biết cách kết hợp với một số thảo dược khác.

4. Củ mài chữa bệnh viêm tử cung

Cơ thể phụ nữ thường mắc phải bệnh viêm tử cung và gây ra nhiều rắc rối trong sinh hoạt. Đối với bệnh này cần có những cách điều trị lành tính để ngăn chặn viêm nhiễm nặng hơn. 

Củ mài
Sử dụng củ mài chữa những bệnh về tử cung của phụ nữ rất an toàn

Củ mài được xem là một thảo dược có tính bình và có tác dụng điều hòa nội tiết tố, lưu thông khí huyết và giảm thiểu các độc tố gây viêm loét tử cung. Vì vậy sử dụng củ mài chữa bệnh viêm tử cung là một bài thuốc rất an toàn và hiệu quả.

5. Củ mài hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường

Củ mài là một thảo dược được xem là khắc tinh của bệnh tiểu đường. Vì củ mài có khả năng làm giảm viêm, giảm mệt mỏi và đau nhức mãn tính ở các bệnh nhân đái tháo đường. Bên cạnh đó, tác dụng này đặc biệt hiệu quả trong việc ngăn chặn biến chứng thần kinh do tiểu đường gây ra. 

Đặc biệt trong các bài thuốc y học cổ truyền, củ mài được dùng kết hợp với mạch môn, nhàu câu kỷ tử sẽ mang lại hiệu quả rất cao để điều trị cho nhóm bệnh nhân này. Bệnh nhân mau chóng cảm nhận thấy cơ thể có tiến triển tích cực.

6. Củ mài chữa suy thận

Trong các bài thuốc Đông y, củ mài được dùng để bổ tỳ, bổ thận và thanh nhiệt trong cơ thể. Đặc biệt củ mài có khả năng điều trị các bệnh suy thận, tỳ vị hư và đi tiểu rắt, đi tiểu đục. 

Củ mài
Củ mài giúp nâng cao khả năng hoạt động của thận, phòng ngừa suy thận cấp

Các thành phần trong củ mài còn làm hỗ trợ chức năng của thận giúp cho các hoạt động diễn ra được dễ dàng và thuận lợi hơn. Vì thế, nếu cơ thể đang gặp phải các tình trạng như tiểu buốt, tiểu rắt và tiểu đục,… thì sử dụng củ mài sẽ là bài thuốc hữu hiệu nhất.

7. Chữa bệnh ra mồ hôi trộm ở trẻ em bằng củ mài

Ra mồ hôi trộm là chứng bệnh phổ biến ở nhiều trẻ em nếu không kịp thời chữa trị sẽ gây nên nhiều vấn đề nghiêm trọng cho cơ thể. Một trong số những nguyên nhân gây nên bệnh lý này là do cơ thể trẻ thiếu một số chất như vitamin D, canxi,…

Bột củ mài có nhiều chất dinh dưỡng cần thiết giúp trẻ giúp tăng cường sức khỏe,. Bồi bổ cơ thể và trị dứt điểm chứng ra mồ hôi trộm. 

Một số bài thuốc hỗ trợ chữa bệnh từ củ mài

Sử dụng củ mài chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe rất hữu hiệu. Tuy nhiên, để có được kết quả tốt cũng như an toàn thì phải tuân thủ nghiêm túc các bài thuốc dưới đây:

1. Bài thuốc chữa suy nhược cơ thể

Cần chuẩn bị những nguyên liệu sau: Củ mài 15g rửa sạch và thái nhỏ, thêm vừng đen rang 120g, đường đỏ 20g, sữa bò 200g, đường phèn 100g và gạo tẻ rang chín 30g. 

củ mài
Sử dụng củ mài đúng cách, thường xuyên để có cơ thể khỏe mạnh

Tiếp theo, nghiền vừng và gạo thật nhỏ rồi cho vào nước sạch khuấy thật đều. Sau đó lọc lấy nước rồi trộn với đường phèn, sữa bò và cho vào đun sôi cùng củ mài. Sử dụng món ăn này trong 2 lần/ngày.

2. Bài thuốc chữa bệnh tiểu đường từ củ mài

Sử dụng 180g củ mài, 90g liên tử, 40g phục linh, 350g ngũ vị tử và 300g thỏ ty tử đem tất cả đi xay thành bột mịn. Sau đó trộn với rượu và hồ làm thành thuốc dạng viên như hạt đậu xanh

Người bị tiểu đường cần kiên trì sử dụng loại thuốc này trong thời gian dài. Uống mỗi ngày 50 viên cùng nước cơm. nên lấy phần nước cơm mới sôi, điều đó giúp nước loãng hơn nên dễ uống.

3. Bài thuốc chữa còi xương, suy dinh dưỡng ở trẻ em

Muốn chữa còi xương cũng như suy dinh dưỡng ở trẻ cần chuẩn bị những nguyên liệu sau: Củ mài, ý dĩ, mạch nha mỗi thứ 100g. Thêm 50g đảng sâm, 50g bạch truật và 25g hạt cau, 25g vỏ quýt

Sau đó dùng các nguyên liệu trên sao khô rồi tán thành bột mịn để uống hàng ngày với nước lọc. Ngày uống 2 lần, thực hiện kiên trì trong 2 đến 3 tháng.

4. Bài thuốc trị kiết lỵ, tiêu chảy từ củ mài

Bệnh kiết lỵ nếu không được chữa trị kịp thời rất nguy hiểm. Gây mất nước cho cơ thể, làm cho hệ miễn dịch suy giảm rõ rệt. Người bệnh luôn cảm thấy mệt mỏi, uể oải.

Củ mài
Củ mài giúp ngăn chặn các vấn đề về đường ruột, đặc biệt là triệu chứng tiêu chảy

Lấy củ mài, hạt senvừng đen mỗi loại 8g. Sau đó đem tất cả 3 nguyên liệu trên sao vàng rồi nghiền thành bột cho thật mịn. Khi uống trộn đều với mật và dùng với nước ấm. Uống 2 lần/ngày và uống trong 3 ngày liên tiếp. 

5. Bài thuốc củ mài chữa đau lưng

Chuẩn bị các nguyên liệu sau: 10g củ mài, 10g sơn thù du, đỗ trọng 12g, ba kích 12g, ngưu tất 12g, ngũ gia bì 8g, quế tâm 8g, độc hoạt 8g, cẩu tích 8g và phòng phong 6g. 

Sau đó đem tất cả những dược liệu tán thành bột mịn và trộn với mật ong nguyên chất. Tiếp theo, nặn thành dạng viên như hạt đậu. Sử dụng thuốc này uống khi bụng đói và uống mỗi lần 10 viên.

6. Bài thuốc chữa di tinh, mộng tinh ở nam giới

Để chữa bệnh di tinh, mộng tinh ở nam giới chỉ cần lấy củ mài và quả chốc xôi sao vàng. Sau đó đem sắc cùng với nước, khi sôi đun nhỏ lửa trong 15 phút rồi tắt bếp. Uống 2 lần/ngày sau khi ăn.

Củ mài
Nam giới sử dụng củ mài để tăng cường sinh lực, chống bệnh di tinh

Nam giới cũng cần vệ sinh cơ thể đúng cách. Duy trì chế độ sinh hoạt lành mạnh nhằm bảo vệ sức khỏe. Tránh các vấn đề gây ảnh hưởng tới sức khỏe sinh lý.

7. Chữa ra mồ hôi trộm ở trẻ từ củ mài

Muốn trị chứng ra mồ hôi trộm ở trẻ em, nấu cháo củ mài với các nguyên liệu sau: 10g ý dĩ, 20g vừng, 100g gạo trắng và 15g củ mài đã được tán bột. Khi nấu cháo cho thêm một chút muối hạt. Cho trẻ ăn cháo này thay bữa phụ hoặc bữa chính tùy ý, khi ăn có thể cho thêm hành lá tươi.

Những lưu ý an toàn khi sử dụng củ mài

Củ mài là một vị thuốc mang lại nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe con người. Tuy nhiên khi sử dụng củ mài cần có một số lưu ý sau để tránh những rắc rối cho cơ thể:

Củ mài
Khi sử dụng củ mài cần chú ý đến liều lượng, đảm bảo sức khỏe
  • Trong Đông y, củ mài là loại thảo dược có tình bổ và thu liêm nên những người có thực tà và thân nhiệt thấp không nên sử dụng nhiều.
  • Khi dùng củ mài để chữa bệnh cần kết hợp với nhiều loại thuốc khác. Vì thế, khi sử dụng củ mài cần hỏi ý kiến của bác sĩ và được kê đơn cẩn thận, tuyệt đối không tự ý dùng.
  • Củ mài dạng khô rất dễ mọt và ẩm mốc. Vì thế cần bảo quản củ mài thật cẩn thận ở nơi khô thoáng. Nếu để củ mài bị ẩm hoắc mốc sẽ làm giảm tác dụng chữa bệnh.

Củ mài là một loại củ mọc tự nhiên, có lợi đối với sức khỏe con người. Tuy nhiên việc khai thác củ mài khá khó khăn vì chúng nằm sâu dưới đất. Muốn phát huy được tối đa tác dụng của củ mài, cần áp dụng các bài thuốc kết hợp với dược liệu tương ứng cho từng mục đích sử dụng.

5/5 - (243 bình chọn)

About

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *